idea / dlaczego kongres?

Uwaga na kulturę!

Michał Merczyński

Uwaga na kulturę! Ten komunikat powinien towarzyszyć każdemu z nas w codziennym pośpiechu, nadmiarze informacji i bodźców, tam, gdzie kultura często nie dość głośno o sobie przypomina i działa na terenach ukrytych.

Tak rzadko trafiając do głównych wydań wiadomości lub na pierwsze strony gazet (a dziś coraz częściej ich najważniejszych – internetowych – wydań), nadal stanowi podstawową, ogólnoludzką płaszczyznę ekspresji, daje narzędzia do refleksji nad światem i świadomego życia.

Podczas pierwszej polskiej prezydencji w Unii Europejskiej program kulturalny stanowi istotną wartość dodaną. Dzięki wielu projektom angażującym europejskich obywateli w kulturę polską, chcemy wywołać masę krytyczną – domagać się, żeby uwaga na kulturę nie ograniczała się do nadzwyczajnych wydarzeń oderwanych od innych sfer życia społecznego.

Jednym z najważniejszych wydarzeń Krajowego Programu Kulturalnego Polskiej Prezydencji będzie Europejski Kongres Kultury. Sceptycy mogą powiedzieć, że kolejne obrady nic nie zmienią, że to powielanie znanych z przeszłości rozwiązań, utrwalających zastany porządek. A jednak ten kongres jest wyjątkowy. Już w punkcie wyjścia i w podstawowych założeniach programowych przekracza swoją nazwę i formułę. Ideą i hasłem przewodnim nawołuje bowiem do aktywności i zapowiada możliwość zmiany. Art for social change to postawa, którą może przyjąć każdy uczestnik i twórca kultury – dostrzec w niej potencjał społecznej zmiany. Poprzez kreatywne działanie, postrzeganie siebie i własnej aktywności w szerszym kontekście, można potraktować kulturę i sztukę jako wartości sprawcze, zakorzenione w realnym świecie i podejmujące z nim dyskusję.

Podczas Europejskiego Kongresu Kultury idea art for social change organicznie przenika kluczowe elementy tego wydarzenia:

Wszystkie kongresowe wydarzenia – zarówno te kreowane przez artystów, jak i teoretyków, a przede wszystkim przez publiczność i słuchaczy – przecinają bezpieczne, ale coraz bardziej wygasające podziały na kulturę młodą/starą, on/off, wysoką/niską, na to co teoretyczne i praktyczne.

Niezwykły wymiar intelektualny i symboliczny będzie miał wykład inauguracyjny Zygmunta Baumana. Wybitny polski filozof i socjolog, uważny uczestnik i obserwator kultury wygłosi w wyjątkowym miejscu – wrocławskiej Hali Stulecia – odczyt na temat nowych strategii dla kultury europejskiej. Przyszłość kultury jest także tematem książki Profesora wydanej specjalnie z okazji Europejskiego Kongresu Kultury w Polsce i Wielkiej Brytanii, a dla każdego z nas zobowiązującym pytaniem, które domaga się odpowiedzi.

Podczas czterech dni i trzech nocy EKK dojdzie też do wyjątkowych spotkań – na szczytach polskiej kultury artystycznej i popkultury europejskiej spotkają się Mistrzowie. Swoje projekty, stworzone specjalnie na tę okazję, przedstawią Krzysztof Penderecki, Grzegorz Jarzyna, Krystian Lupa, Jonny Greenwood, Brian Eno i Aphex Twin.

Szanowni Państwo, cała uwaga na kulturę!

Michał Merczyński, Dyrektor Narodowego Instytutu Audiowizualnego