Mur runął na nas wszystkich

AAA

Dubravka Ugresic

Prawdziwe centrum władzy kulturalnej to Ameryka, a dokładniej Angloameryka. Dominacja kultury angloamerykańskiej naznaczyła cały XX wiek, wciąż zresztą patrzymy w tamtym kierunku z niesłabnącą fascynacją.

„Mur runął. Runął na nas wszystkich, na każdego z nas.”
(anonimowy komentator)

Upton Sinclair, autor powieści „Nafta”, pozostałby na wpół zapomnianym przedstawicielem amerykańskiego kanonu literackiego, gdyby nie filmowa adaptacja jego powieści zatytułowana „Aż poleje się krew”, która na chwilę odkurzyła jego nazwisko. Zobaczywszy ten film, przypomniałam sobie półkę z książkami w mieszkaniu mojej matki i okładkę pierwszego jugosłowiańskiego wydania „Nafty”, zatytułowanego „Petrolej”. Wewnętrzne strony okładki całe były pokryte ołówkowymi gryzmołami: matka utrzymywała, że to moja pierwsza, dziecięca pisanina. To był czas powojenny, tuż po II wojnie światowej, czas biedy – wnętrza książkowych okładek służyły jednocześnie za szkicowniki. „Nafta” Uptona Sinclaira, „Matka” Maksyma Gorkiego i „Tragedia amerykańska” Theodore’a Dreisera były jednymi z pierwszych pozycji w domowej bibliotece moich młodych rodziców.

Nie pamiętam, czy w ogóle przeczytałam „Naftę”. Pewnie nie, ale nawet gdybym to zrobiła, w czasach, kiedy byłam studentką – całym sercem oddaną literaturze porównawczej – nie odważyłabym się głośno do tego przyznać. W tym okresie „autonomia tekstu literackiego” (każdej zresztą sztuki) była dla studentów komparatystyki czymś niemal świętym, a ja na pewno gotowa byłam walczyć w jej obronie na pierwszej linii frontu.

Za moich studenckich czasów „autonomia literacka” ściśle wiązała się z literackim gustem. Mówiąc w skrócie: uważaliśmy, że dobrzy pisarze nie angażują się w politykę ani nie piszą o życiu w przesadnie realistyczny sposób. Realne życie było domeną złych pisarzy. I takich, którzy flirtują z polityką. W modzie była wtedy „literackość” literatury.

Jugosłowiańscy pisarze nigdy na poważnie nie zarazili się wirusem socrealizmu, co oczywiście nie oznacza, że kilku z nich nie poszło na kompromis. Opór wobec ideologizowania i upolityczniania literatury – nie licząc sporadycznych peanów na cześć Tito – był jednak nadzwyczaj żywotny. Trzymał się jeszcze długo po tym, jak sam wróg – socrealizm – złożony został do grobu. Mieliśmy dzięki temu wielu dobrych pisarzy, którzy napisali świetne książki; z drugiej strony wielu złych autorów okrzyknięto dobrymi tylko z tego powodu, że „nie uwikłali się w politykę”, podobnie jak licznych dobrych pisarzy uznano za złych, ponieważ nie zgłaszali pretensji do reżimu (a przynajmniej nie wyrażali ich publicznie); wreszcie była też grupa złych pisarzy, których uznano za dobrych, bo publicznie potępili reżim. Utalentowany chorwacki pisarz – Miroslav Krleža, niech mu ziemia lekką będzie, do dziś postrzegany jest przez pryzmat swojej przyjaźni z Tito.

Dzisiaj, rzecz jasna, wiem już, że związki literatury i ideologii sięgają początków pisarstwa. Biblia jest nie tylko ambitnym utworem literackim, ale też ambitnym dziełem ideologicznym. Historia więzi literatury i ideologii jest długa, skomplikowana i dramatyczna.

Pisarze tracili życie z powodu słów, które napisali.

Historia powiązań cesarzy i poetów, królów i nadwornych błaznów, tych, którzy dawali literackie zlecenia i tych, którzy te zlecenia realizowali jest zbyt krwawa, przypadki palenia i cenzurowania książek zbyt liczne, a lista pisarzy, którzy zginęli za wolność słowa, za ideę, lub nawet w imię marzenia – zbyt długa, by przejść nad tym zgubnym romansem do porządku dziennego. Pojęcie autonomii literackiej zbyt często służyło jako alibi, pozwalające zachować wiarygodność: niektórzy pisarze, zakładając, że mogą na tym skorzystać, weszli w politykę; inni zajmowali się nią nawet wtedy, gdy wiadomo było, że prowadzi to do symbolicznego lub realnego samobójstwa. Jedni używali autonomii literackiej jako tarczy, próbując ratować własną skórę, a inni znowu za tę samą autonomię własną skórą zapłacili.

Napięcie pomiędzy tymi dwoma przeciwnymi biegunami – zaangażowaniem politycznym pisarza i jego niezależnością literacką – osiągnęło szczególnie dramatyczny wymiar w literaturze byłego bloku wschodniego, gdzie, choć może się to wydać dziwne, wciąż jest silnie obecne – i to pomimo zmiany kontekstu politycznego, ideologicznego i kulturowego. Środowisko, w którym funkcjonowała literatura, było w Europie Wschodniej o wiele bardziej surowe niż na Zachodzie. We wschodnioeuropejskiej strefie literackiej słowo pisane mogło zniszczyć karierę pisarza lub przeciwnie – wynieść go na stanowisko radnego, ministra czy ambasadora. Nie inaczej jest i dziś, choć pozornie wszystko się zmieniło: instytucje państwowe nadal grają rolę patrona literatury – wprawdzie złego i skąpego, ale jednak patrona – a sektor literatury niezależnej coraz bardziej się kurczy.

Pisarz w małych państwach postkomunistycznych wciąż traktowany jest albo jako „głos ludu”, albo „zdrajca”. Dlaczego?

Przyczyna jest prosta: komunizm w tych krajach zastąpiony został nacjonalizmem, a obie te ideologie mają pisarzy na oku. Rynek literacki jest tu zbyt mały, by pisarz mógł zachować wiarę we własną niezależność.

Wielu pisarzy wschodnioeuropejskich nie miało dość szczęścia, by przetrwać przejście z socjalizmu w nacjonalizm, by zreorientować się nacjonalistycznie i tym samym zapewnić sobie miejsce na półce z literaturą narodową. Niektórzy próbowali prześliznąć się przez ucho igielne i kupić sobie dodatkowy rok, góra dwa, literackiego istnienia. Wielu przegranych pisarzy odeszło jednak, wraz ze swoimi dziełami zebranymi i stosami manuskryptów, w zapomnienie. Młodzi autorzy, a razem z nimi młodzi krytycy literaccy i badacze literatury, okazali się bezlitośni, uznając zapewne, że te zmagania to nie ich historia. Nastała wszak nowa epoka, życie toczy się teraz w zawrotnym tempie, a literatura to inwestycja, która zresztą dla większości z nas, pisarzy, kończy się bólem stawów i bankructwem. Literatura jest loterią, w której zwycięzca bierze wszystko. Młodzi pośpiesznie wykupują loteryjne losy i nie zadają zbyt wielu pytań.

Jak to jest, że – powiedzmy – pisarze, którzy za czasów komunizmu byli dysydentami, bez wahania przyjęli stanowiska w ministerstwach i ambasadach nowych demokracji?

Jak to jest, że wszyscy nadal, w ten czy inny sposób, żyją na garnuszku państwa? Jak to jest, że ci, którzy niegdyś tak zażarcie walczyli o literacką autonomię, domagają się teraz, by państwowe instytucje finansowały kulturę (a więc także literaturę), sygnalizując tym samym, że nie będą kąsać ręki pana? W małych krajach kultura nigdy nie radziła sobie na wolnym rynku – nie miała zresztą na to najmniejszych szans. Dlatego pisarze z małych państw, czy im się to podoba czy nie, nie mają zbyt wielkiego wyboru: albo będą reprezentować swój kraj (nieważne: Chorwację, Serbię, Estonię czy Łotwę), albo zostaną okrzyknięci „zdrajcami” i wyjadą za granicę. Co zresztą często idzie w parze. Nawet międzynarodowe gwiazdy pisarskie, które od dawna żyją poza swoją ojczystą literaturą i nie tworzą w ojczystym języku, wciąż padają ofiarą świętego gniewu swoich rodzimych krajów. Niedawny incydent z Milanem Kunderą tylko potwierdza fakt, że Republika Czeska jest krajem małym i że model traumatycznej przepychanki między literaturą a ideologią wciąż ma się dobrze.

Pojawia się pytanie: czy da się wyrwać z tego piekielnego kręgu, w którym autonomia tekstu literackiego może równie dobrze oznaczać upolitycznienie i vice versa? Jak zmiana kontekstu wpływa na stosunek do tekstu?

Wygnanie jest zmianą kontekstu w znaczeniu dosłownym. Słowo to wyraża osobiste doświadczenia każdego pisarza-wygnańca, które trudno byłoby ująć w kategoriach uparcie forsowanych przez krytyków literackich z obu światów: kraju ojczystego danego pisarza i jego obecnego środowiska. Terminy: emigrować, imigrant, wygnaniec, nomada, mniejszość, etniczny mają charakter zarówno dyskryminacyjny, jak i afirmatywny. Przy ich pomocy kraj ojczysty pozbywa się swojego pisarza, sankcjonując jego wygnanie, kraj docelowy zaś umieszcza go w etnicznej niszy, w ten sposób afirmując jego istnienie. Kraj ojczysty operuje pojęciami monokulturowości, ksenofobii i wyłączności, a kraj docelowy – wielokulturowości, kosmopolityzmu i inkluzywności, lecz oba te środowiska nie wychodzą poza zakurzone etykiety, takie jak etniczność i polityka wobec inności.

Nawet gdybym napisała tekst o smutku skutych lodem pejzaży bieguna północnego, zostałabym zaszufladkowana jako chorwacka pisarka – lub chorwacka pisarka na wygnaniu – pisząca o smutku skutych lodem pejzaży Północy.

Recenzenci natychmiast zaludniliby lodowe pustkowia mojego tekstu koncepcjami takimi jak wygnanie, Chorwacja, była Jugosławia, postkomunizm, Bałkany, Europa Wschodnia, świat słowiański i bałkański feminizm – lub wręcz bałkański ekofeminizm – a dziennikarze pytaliby mnie, czy udało mi się wśród tych lodowych pustkowi trafić na jugosłowiańską diasporę i jak z tej mroźnej perspektywy postrzegam sytuację w Kosowie. Gdyby swoją wizytę na biegunie północnym opisał pisarz z Anglii, kluczem do odczytania jego tekstu raczej nie byłaby angielskość.

Takie specyficzne traktowanie pisarzy-wygnańców w ich nowych ojczyznach ma źródło w podświadomej postawie kolonialnej – chociaż oficjalnie świat literatury ze wszystkich sił ją piętnuje – a także w mechanizmach rynku, rozsmakowanego w każdej formie dochodowej egzotyki oraz w wiecznie żywej relacji centrum-peryferie. Koncepcja centrum i peryferii jest jednak elastyczna: jestem pewna, że Serbowie czują się bliżsi centrum niż Bułgarzy, a Bułgarzy uważają, że są bliżej centrum niż Turcy. Uczucia uczuciami, rzeczywiste relacje władzy to jednak zupełnie inna sprawa.

Prawdziwe centrum władzy kulturalnej to Ameryka, a dokładniej Angloameryka. Dominacja kultury angloamerykańskiej naznaczyła cały XX wiek, wciąż zresztą patrzymy w tamtym kierunku z niesłabnącą fascynacją.

Kultura angloamerykańska jest podstawowym polem odniesień kulturowych, a jednocześnie najpotężniejszym – choć niekoniecznie najsłuszniejszym – nośnikiem kulturowych wartości. Innymi słowy, jeśli chiński pisarz nie zostanie przetłumaczony na angielski, jest raczej mało prawdopodobne, by jakikolwiek Serb czy Chorwat (nie licząc garstki sinologów) kiedykolwiek o nim usłyszał.

Relacja wobec tekstu literackiego zmienia się oczywiście wraz ze zmianą języka. Jest wiele przykładów pisarzy, którzy przeszli na język swojego nowego kraju, a mimo to nie udało im się ochronić swoich tekstów przed błędną interpretacją. W przypadku jeszcze większej grupy literatów pisanie w nowym języku ma być sposobem uzyskania specjalnego statusu „kulturowego” (w praktyce: etnicznego lub religijnego), bo tylko on może sprawić, że zostaną zauważeni. Tak czy owak, mamy tu kolejną opozycję: tym razem jest to opozycja między autonomią literackiego tekstu a jego recepcją i jego wartością rynkową (rynek też zresztą nie jest pozbawiony aspiracji politycznych) w nowym kontekście międzynarodowego obiegu tekstów literackich i literatury ponadnarodowej.

To jednak jeszcze ciągle znajome królestwo literatury, ze wszystkimi jej tradycjami, kanonami, narzędziami, instytucjami i systemem wartości.

To świat, w którym literatura (i inne teksty kulturowe) jest odczytywana i oceniania również z perspektywy genderowej i postkolonialnej, wciąż stosują się do niej strzępki starych teorii; myśli się o niej przez pryzmat pojęć z zakresu geopolityki kulturowej, takich jak Europa Wschodnia czy Europa Zachodnia, albo też umiejscawia się ją w sferze globalnego rynku kultury zdominowanego przez język i kulturę amerykańską czy angloamerykańską. W tym świecie wciąż jeszcze wiemy, przynajmniej z grubsza, co mamy na myśli, gdy mówimy o literaturze i kulturze.

Przeskakując z poziomu narodowego na międzynarodowy, literatura wkracza jednak w trzeci, nieunikniony kontekst: nową epokę rewolucji cyfrowej i globalizacji. W tym kontekście literatura (i pozostałe teksty kulturowe), a dokładniej jej podstawowe założenia, rozmywają się i zanikają lub przeistaczają się w coś zgoła innego. To prawda, księgarnie, połączone w sieci niczym supermarkety, pękają od książek, nigdy nie było tylu przekładów i takiej ilości nagród literackich, pisarze są traktowani jak gwiazdy pop, istnieje gęsta sieć europejskich instytucji kulturalnych, menedżerów i mediatorów – cała ta kulturowa biurokracja, z jej licznymi projektami i wydarzeniami. Mogłoby się zdawać, że kultura nigdy nie miała się lepiej.

Przejście od ery Gutenberga do epoki cyfrowej spowodowało jednak wstrząs tektoniczny – jego skutki są o wiele poważniejsze i bardziej skomplikowane, niż jesteśmy w stanie zaobserwować, przewidzieć i wyartykułować.

Cały system kulturowy z jego kodami, znaczeniami i językiem zniknął lub zamienił się w coś innego. Wartości kulturowe i ich hierarchia uległy zniszczeniu, a różnice między kulturą masową a kulturą wysoką przestały istnieć. Intelektualiści i eksperci, niegdyś odgrywający rolę arbitrów, zepchnięci zostali na margines. Autorzy dzieł sztuki znikają, tak jak znika samo pojęcie autorstwa. Wiele mówi się o tym, że najczęściej wykorzystywanym źródłem informacji jest Wikipedia, internetowa encyklopedia tworzona i kontrolowana przez anonimowe dzieciaki. W internecie istnieje cała osobna, równoległa kultura, łącząca miliony konsumentów – ludzi wcale nie pasywnych, lecz gotowych tworzyć, wchodzić w interakcje, zmieniać, kompilować, produkować i wymieniać się swoimi dziełami – mogą to wszystko robić dzięki technologii. Ich głównym źródłem odniesienia jest potężny przemysł kultury popularnej. I tu właśnie tkwi paradoks: za sprawą wyrafinowanych technologicznych gadżetów możemy obserwować gwałtowny regres i barbaryzację kultury. Dlatego właśnie nowy konsument, choćby i chciał – nie potrafi czytać i rozumieć klasycznych dzieł sztuki (czyli tego, co większość z nas wciąż uważa za kulturę). My z kolei nie potrafimy wejść w kontakt z anonimowymi produktami artystycznymi prezentowanymi głównie w internecie i telewizji, ale także za pośrednictwem słowa pisanego, w książkach. Fakt, iż słynny David Hockney tworzy swoje rysunki na iPhonie, nie spowalnia tego procesu, raczej go przyspiesza.

Co mamy więc na myśli, mówiąc „kultura”? I czy posiadamy odpowiednie narzędzia, by odpowiedzieć na to pytanie? Zwłaszcza, że żyjemy w nowej epoce, premiującej skupienie na samym sobie. W cenie jest raczej bycie słuchanym niż słuchanie, bycie zauważonym, a nie patrzenie i bycie czytanym – zamiast czytania.

Ten nowy status autora najlepiej można objaśnić, przywołując postać kogoś, kto cierpi jednocześnie na autyzm i ekshibicjonizm.

Żyjemy na gruzach starego systemu kulturowego. Jego rozpad wywołał potężny zgiełk, a my jesteśmy dzisiaj w samym jego środku. Nie potrafimy rozróżnić poszczególnych dźwięków, a nawet jeśli któryś uda nam się usłyszeć – nie ośmielamy się go zdefiniować. Nasz język należy do starego systemu. Istnieje ogromna armia ludzi, którzy próbują ten zgiełk objaśnić: krytycy kultury, profesorowie, wychowawcy, nauczyciele, przedstawiciele kulturowej biurokracji – wciąż jednak nikt nie wie, na czym on tak naprawdę polega.

Najtrudniejsze zadanie po upadku muru wciąż przed nami: potrzebna jest fachowa i wnikliwa ocena tego, co w tym procesie zyskaliśmy, a co utraciliśmy. Potrzebni są badacze i myśliciele, których analizy wykroczą poza powszechnie uznane stereotypy – polityczne, ideologiczne, kulturowe czy jakiekolwiek inne. W realizację tego zadania powinny się włączyć wszystkie strony, bo „Mur runął na nas wszystkich, na każdego z nas”, jak dawno temu zauważył anonimowy komentator, z nutką melancholii w głosie.

Przełożył z angielskiego Wojciech Góralczyk
Redakcja tłumaczenia Joanna Wichowska

Tekst udostępniony przez Autorkę, członkinię Rady Kongresu, jako rodzaj komentarza do tematów kongresowych debat.

odsłuchaj zawartość strony wersja do druku

TAGI: Dubravka Ugresic, Mur berliński, literatura, Europa Wschodnia

  1. YIHoKBuNVELViPPHID2011-10-10 01:22:51

    Stay infomrtavie, San Diego, yeah boy!

  2. dyjHYQPLW2011-12-25 16:07:52

    That's not even 10 mnitues well spent!

  3. oem software2012-02-12 06:44:01

    xonrgL Thanks for the article! I hope the author does not mind if I use it for my course work!...

  4. Above Ground Pools2012-02-24 16:12:22

    Right from this article begin to read this blog. Plus a subscriber:D

  5. Tori Richard2012-02-24 16:24:32

    Hello! How do you feel about young composers?!...

  6. Wedding Reception Invitations2012-02-24 16:36:36

    Pleased to read intelligent thoughts in Russian. I`ve been living in England for already 5 years!...

  7. Mobile Internet Marketing2012-02-24 16:48:47

    See it for the first time!!...

  8. Coleslaw Dressing2012-02-24 17:01:16

    Yet, much is unclear. Could you describe in more details!...

  9. Pea Salad2012-02-24 17:13:55

    Hooray! the one who wrote is a cool guy..!

  10. generic viagra rx 2012-04-04 14:02:11

    It's like you learn my thoughts! You peer to be familiar with a lot using this, that you invented magic of making up with it something like that. I reckon that one could undertake with a little pictures to drive your message dwelling some, although aside from that, that is excellent web log. An outstanding browse through. I could certainly be in the past.

  11. 2012-04-26 18:20:43

  12. juisesitRic2012-07-28 19:12:29

  13. juisesitRic2012-07-28 20:31:21

  14. 2012-07-30 07:42:14

  15. 2012-08-12 10:22:12

  16. tHEJXhevczweAx2012-10-12 04:06:59

    Nie tylko dzisiaj, ale już w sumie cwtrazy raz dostałem taką wiadomość, za każdym razem od innego Administratora sieci Tlen i za każdym razem z trochę inną treścią tj. inne nagrody. My może nie jesteśmy naiwni, ale pewnie wielu naiwnych użytkownikf3w sieci tlen już się na to nabrało. PS. f3w niby Administratorzy sieci tlen nie odpowiadają na żadne wiadomości, tylko czekają z wielką nadzieją aż ktoś na wysłany masowo spam jednak wyśle SMSa za 30zł 50gr

  17. 2012-10-12 04:07:01

  18. 2012-10-12 10:40:25

  19. 2012-10-12 21:47:42

  20. 2012-10-14 17:31:16

  21. 2012-10-15 04:34:40

  22. 2013-01-09 22:26:11

  23. 2013-01-20 14:12:22

  24. 2013-02-23 08:29:13

  25. viagra online2013-03-03 04:08:58

    wZ5R6r I truly appreciate this post.Really thank you! Really Great.

  26. 2013-03-03 04:09:01

  27. bookmarks2013-03-13 19:24:24

    MLDGGL wow, awesome blog.Much thanks again. Want more.

  28. 2013-03-13 19:24:27

  29. bookmarks2013-03-15 01:24:05

    db1xNX Thanks a lot for the article.Really looking forward to read more. Really Great.

  30. 2013-03-15 01:24:07

  31. ciprofloxacin side effects2013-03-15 17:41:00

    I value the blog post.Really looking forward to read more. Really Cool.

  32. cipro2013-03-15 18:42:09

    Thanks for sharing, this is a fantastic blog article.Thanks Again. Great.

  33. generic viagra2013-03-15 19:19:33

    Enjoyed every bit of your article.Really thank you! Really Great.

  34. generic viagra2013-03-15 20:20:54

    I really liked your blog.Really looking forward to read more. Really Great.

  35. cialis online2013-03-15 20:58:29

    A big thank you for your blog post.Really thank you! Want more.

  36. generic cialis no prescription2013-03-15 22:00:09

    Great blog. Fantastic.

  37. Buy Levitra online uk2013-03-15 22:37:44

    Awesome blog.Much thanks again. Want more.

  38. 10mg levitra2013-03-15 23:40:26

    Fantastic blog post.Really looking forward to read more. Fantastic.

  39. 2013-03-25 02:46:25

  40. 2013-03-29 20:08:47

  41. Social bookmarks2013-04-19 19:22:08

    PGQoBw Thanks so much for the blog article. Great.

  42. 2013-04-19 19:22:11

  43. 2013-04-22 01:19:34

  44. 2013-04-28 15:32:33

  45. 2013-04-29 03:21:23

  46. seo service2013-05-28 06:33:32

    u2edde Great blog. Really Cool.

  47. 2013-05-28 06:33:35

  48. seo service2013-05-28 08:36:22

    17IJl6 Great blog. Want more.

  49. 2013-05-28 08:36:24

  50. 2013-06-01 20:49:16

  51. social bookmarks2013-06-19 20:33:46

    EAaux6 I cannot thank you enough for the article post.Much thanks again. Great.

  52. 2013-06-19 20:33:48

  53. 2013-06-28 20:50:06

  54. dbPGIEXPRCUODxXXrY2013-07-24 17:59:55

    Thank you ever so for you blog article.Really thank you! Much obliged.

  55. 2013-07-24 22:29:46

  56. tlBQkkFwxXmqphb2013-07-25 20:15:58

    Enjoyed every bit of your blog post.

  57. hot news2013-07-26 16:13:59

    mg565S Thanks so much for the blog post.Really looking forward to read more. Really Great.

  58. 2013-07-26 16:14:02

  59. news2013-08-02 17:46:37

    P4rVVO I truly appreciate this blog post.Much thanks again. Awesome.

  60. 2013-08-02 17:46:39

  61. great link buildng2013-08-19 19:32:19

    zmnjvO I truly appreciate this blog.Thanks Again. Fantastic.

  62. 2013-08-19 19:32:21

  63. best link building2013-09-04 07:37:54

    yme5d0 Im obliged for the post.Much thanks again. Awesome.

  64. 2013-09-04 07:37:56

  65. best place for make money online2013-09-12 01:43:15

    bRO2zG A round of applause for your blog article.Much thanks again. Will read on...

  66. 2013-09-12 01:43:17

  67. only for 5 dollars2013-09-12 23:25:26

    zoppfG Major thankies for the blog post.Much thanks again. Great.

  68. 2013-09-12 23:25:29

  69. pro link building2013-09-25 03:45:13

    liYfHu Thanks for the blog post. Cool.

  70. 2013-09-25 03:45:16

  71. link building team2013-10-16 05:58:31

    JaRslD Thank you ever so for you blog article.Thanks Again. Fantastic.

  72. 2013-10-16 05:58:33

  73. best link build2013-10-16 18:08:54

    x7Y1lU A big thank you for your blog post.Really thank you! Will read on...

  74. 2013-10-16 18:09:03

  75. top seo guys2013-10-24 05:15:48

    yBMpb9 I appreciate you sharing this blog article.Much thanks again. Want more.

  76. 2013-10-24 05:15:50

  77. take a look at it!2013-10-25 06:45:10

    KWHo7b Hey, thanks for the article.Much thanks again. Want more.

  78. 2013-10-25 06:45:12

  79. take a look at it!2013-10-26 17:15:35

    fDT7y2 Muchos Gracias for your blog post. Keep writing.

  80. 2013-10-26 17:15:38

  81. top seo guys2013-10-26 19:38:14

    uTERFn I loved your post.Really looking forward to read more. Will read on...

  82. 2013-10-26 19:38:16

  83. 2014-04-07 13:00:37

  84. awesome things!2014-04-18 19:15:12

    9pOATH wow, awesome post.Much thanks again. Awesome.

  85. 2014-04-18 19:15:14

  86. awesome things!2014-04-19 03:59:21

    MNJznA Say, you got a nice post.Really thank you! Awesome.

  87. 2014-04-19 03:59:23

  88. 2014-04-29 18:21:30

  89. 2014-05-13 11:46:22

  90. 2014-05-20 23:43:42

  91. 2014-05-23 18:31:30

  92. best seo company2014-06-04 18:45:19

    RAlbCu Very informative blog article.Thanks Again. Really Great.

  93. 2014-06-04 18:45:21

  94. cheap seo services2014-06-18 17:35:37

    4ruQtJ Looking forward to reading more. Great blog.Really thank you!

  95. 2014-06-18 17:35:39

  96. crorkz2014-08-03 21:03:07

    bTrLMF Fantastic blog.Really thank you! Fantastic.

  97. 2014-08-03 21:03:09

  98. crorkz matz2014-08-03 22:15:02

    O9fRUz Wow, great blog article.Much thanks again. Cool.

  99. 2014-08-03 22:15:04

  100. crorkz2014-08-04 22:14:30

    qpVlLX Thanks so much for the blog. Awesome.

  101. 2014-08-04 22:14:32

  102. 2014-10-06 07:57:35

  103. 2014-10-17 17:38:03

  104. 2015-01-07 23:19:14

  105. 2015-05-02 17:02:11

  106. 2015-07-13 20:16:27

  107. 2015-07-15 19:43:49

  108. 2015-07-29 23:17:10

  109. 2015-08-02 03:03:07

  110. 2015-08-09 20:23:54

  111. 2015-10-25 16:39:52

  112. 2015-10-26 10:42:04

  113. 2016-01-12 23:38:53

  114. 2016-02-05 00:16:56

  115. 2016-02-05 00:20:48

  116. 2016-02-07 22:22:29

  117. Jekkerskn2016-02-09 04:24:21


    Hello! Resource www.culturecongress.eu cool!
    Here's a question you do not design Romario did?
    Just loved it and want their own kind only in blue!

  118. 2016-05-26 15:30:29

  119. 2016-06-11 23:02:24

  120. 2016-06-27 23:49:50

  121. 2016-07-08 19:00:04

  122. 2016-07-08 23:07:06

  123. 2016-07-13 10:04:45

  124. 2016-09-04 18:27:59

  125. 2016-10-07 00:18:39

  126. 2016-10-21 22:13:11

  127. 2016-11-03 23:08:32

  128. 2016-11-23 18:44:01

  129. 2016-12-22 10:55:51

  130. 2016-12-28 17:27:11

  131. 2017-01-07 00:05:39

  132. 2017-01-07 15:50:54

  133. 2017-01-08 12:42:22

  134. 2017-01-28 16:25:20

  135. 2017-02-25 20:46:13

  136. 2017-05-04 02:42:58

  137. 2017-05-07 09:03:33

  138. 2018-01-14 22:06:07

  139. 2018-01-30 07:41:32

  140. 2018-05-02 03:01:28

  141. 2018-12-10 11:05:04

  142. 2018-12-22 12:36:56

  143. 2019-03-20 00:13:45

  144. 2019-04-11 20:43:49

  145. see pron 2019-04-15 21:23:57

    7fgYKo This web site certainly has all the info I wanted about

  146. 2019-04-15 21:23:59

  147. me suba2019-04-19 12:40:22

    an9odo Thanks a lot for the blog.Really thank you! Great.

  148. 2019-04-19 12:40:24

  149. i love pron2019-04-22 14:54:58

    ljFBee Looking forward to reading more. Great article.Really thank you! Really Cool.

  150. 2019-04-22 14:55:00

  151. 2019-04-27 10:22:19

  152. Vans Romania online2019-04-27 21:14:51

    Very nice write-up. I absolutely love this website. Thanks!

  153. Guess Romania2019-04-27 22:20:10

    Well I sincerely enjoyed reading it. This post offered by you is very practical for proper planning.

  154. fraud2019-04-29 13:00:40

    Really enjoyed this post.Really looking forward to read more. Fantastic.

  155. porn2019-04-30 10:32:37

    Major thankies for the article.Really thank you! Really Cool.

  156. fortnite free skin2019-04-30 13:34:13

    You ave got a really great layout for the blog i want it to utilize on my web page as well

  157. The Venus Factor2019-04-30 15:22:52

    Regards for helping out, wonderful information. Nobody can be exactly like me. Sometimes even I have trouble doing it. by Tallulah Bankhead.

  158. bermain saham tanpa modal2019-04-30 17:09:41

    Muchos Gracias for your article post.Thanks Again. Great.

  159. Loading G Club2019-05-01 00:35:19

    Thank you for the auspicious writeup. It if truth be told

  160. porn2019-05-01 11:29:08

    Wonderful work! That is the type of info that are supposed to be shared across the web. Disgrace on Google for not positioning this submit higher! Come on over and consult with my site. Thanks =)

  161. to learn more2019-05-01 14:07:40

    Outstanding post, I conceive website owners should larn a lot from this website its rattling user genial.

  162. local extinguisher service2019-05-01 15:50:49

    Really enjoyed this blog post.Really thank you! Keep writing.

  163. Halki Diabetes Remedy2019-05-01 18:47:00

    Pretty! This was a really wonderful article. Thanks for providing this information.

  164. miller induction heating2019-05-01 20:36:57

    This awesome blog is really interesting and informative. I have chosen a lot of useful tips out of it. I ad love to go back every once in a while. Cheers!

  165. cross slide assembly2019-05-02 00:26:07

    Pretty! This has been a really wonderful post. Many thanks for providing this information.

  166. agencia de publicidad digital2019-05-02 10:43:56

    Thanks again for the blog.Really thank you! Really Cool.

  167. juy 863 2019-05-02 10:57:14

    Way cool! Some very valid points! I appreciate you writing this post and also the rest of the site is really good.

  168. crypto2019-05-02 12:35:03

    This web site certainly has all of the information I wanted about this subject and didn at know who to ask.

  169. lj tank fit-up system2019-05-02 14:22:04

    Wholesale Cheap Handbags Will you be ok merely repost this on my site? I ave to allow credit where it can be due. Have got a great day!

  170. growing line for welding2019-05-02 16:10:47

    Wow! This could be one particular of the most helpful blogs We ave ever arrive across on this subject. Basically Fantastic. I am also a specialist in this topic so I can understand your effort.

  171. industrial pipe stands2019-05-02 18:26:25

    You made some good points there. I did a search on the issue and found most individuals will consent with your blog.

  172. welding automation consultation2019-05-02 20:13:01

    Wow! Thank you! I constantly wanted to write on my website something like that. Can I include a fragment of your post to my blog?

  173. this website2019-05-02 22:10:08

    This blog is without a doubt entertaining additionally informative. I have picked many handy things out of this source. I ad love to return again soon. Thanks a lot!

  174. Escorts Miami2019-05-02 23:55:45

    I really liked your article.Really thank you! Great.

  175. this website2019-05-03 00:29:19

    Thanks for sharing, this is a fantastic blog.Really looking forward to read more. Will read on

  176. Milwaukee Escorts2019-05-03 01:53:03

    Very informative blog post.Really thank you! Really Great.

  177. gomovies unblocked2019-05-03 02:49:54

    It as difficult to find educated people on this subject, however, you seem like you know what you are talking about! Thanks

  178. Escorts Saint Louis2019-05-03 04:30:15

    This is one awesome post.Thanks Again. Fantastic.

  179. weld robot2019-05-03 05:11:47

    not positioning this submit higher! Come on over and talk over with my website.

  180. Escorts San Diego2019-05-03 06:34:41

    Really informative blog.Really thank you! Really Great.

  181. The Lost Ways2019-05-03 07:34:44

    Im thankful for the blog.Really looking forward to read more. Awesome.

  182. pHaFiWivUHniAV2019-05-03 07:50:02

  183. His Secret Obsession Reviews2019-05-03 09:19:24

    really appreciate your content. Please let me know.

  184. escort amsterdam2019-05-03 09:49:32

    Looking forward to reading more. Great post.Much thanks again. Great.

  185. powered elevation headatock positioner2019-05-03 11:42:30

    rare to see a nice blog like this one today.

  186. https://docs.google.com/spreadsheets/d/1CG9mAylu6s2019-05-05 12:40:27

    This is exactly what I was looking for, many thanks

  187. Ghana News2019-05-07 09:51:48

    Thanks so much for the blog post.Really thank you! Much obliged.

  188. 먹튀 검증2019-05-07 11:40:47

    Purple your weblog submit and loved it. Have you ever thought about guest submitting on other connected weblogs equivalent to your website?

  189. 먹튀폴리&a2019-05-07 20:32:06

    pretty valuable material, overall I think this is well worth a bookmark, thanks

  190. ssni 4922019-05-08 11:49:58

    I really liked your article post.Really looking forward to read more. Great.

  191. Digital Marketing Leicester2019-05-08 13:48:33

    Very good post.Thanks Again. Really Great.

  192. saffron2019-05-08 14:52:54

    Post writing is also a excitement, if you know after that you can write if not it is complicated to write.

  193. cheap mp32019-05-08 16:30:20

    Thanks for the article post.Thanks Again. Really Great.

  194. His Secret Obsession2019-05-08 17:21:45

    Thanks for the article post. Really Great.

  195. purchase mp32019-05-08 18:04:58

    Thank you, I have just been searching for info about this subject for ages and yours is the greatest I have discovered so far. But, what about the conclusion? Are you sure about the source?

  196. EZ Battery Reconditioning2019-05-08 19:49:59

    I want to be able to write entries and add pics. I do not mean something like myspace or facebook or anything like that. I mean an actual blog..

  197. viagra 100 mg2019-05-08 20:47:13

    Thanks-a-mundo for the article post.Much thanks again. Fantastic.

  198. The Lost Ways Survival Book2019-05-08 22:17:50

    Outstanding post, I believe people should larn a lot from this weblog its very user friendly.

  199. canadian online pharmacy2019-05-08 22:22:04

    Pretty! This has been a really wonderful post. Many thanks for providing these details.

  200. Lean Belly Breakthrough Review2019-05-09 00:46:09

    Some really interesting info, well written and broadly speaking user genial.

  201. purchase music2019-05-09 01:05:47

    Your style is so unique compared to other people I ave read stuff from. Thanks for posting when you have the opportunity, Guess I all just bookmark this blog.

  202. purchase mp32019-05-09 02:39:24

    Say, you got a nice article. Really Cool.

  203. Admission2019-05-09 03:14:26

    Wow! This site is sick! How did you make it look this good.

  204. Ilse2019-05-09 05:01:25

    Thank you for your article. Much obliged.

  205. sildenafil citrate tablets2019-05-09 05:21:27

    Really enjoyed this blog article. Really Great.

  206. canadian health&care mall2019-05-09 06:57:09

    I really liked your blog post.Much thanks again. Awesome.

  207. Ivana2019-05-09 07:25:54

    I truly appreciate this post.Really thank you! Great.

  208. 릴게임다&a2019-05-09 09:05:52

    Thank you for sharing this great piece. Very interesting ideas! (as always, btw)

  209. 릴게임2019-05-09 09:05:54

    Magnificent site. A lot of helpful information here. I'а†m sending it to several friends ans also sharing in delicious. And obviously, thanks for your effort!

  210. Shavonda2019-05-09 09:51:17

    Well I really liked reading it. This article provided by you is very useful for accurate planning.

  211. 메이저사&a2019-05-09 11:16:10

    You produced some decent points there. I looked on-line for the problem and situated most people will associate with along with your internet site.

  212. Illa2019-05-09 12:18:04

    Wow, fantastic blog structure! How long have you been running a blog for? you made blogging glance easy. The full look of your web site is great, let alone the content!

  213. TSC2019-05-09 13:21:54

    I truly appreciate this post. Keep writing.

  214. 안전놀이&a2019-05-09 15:18:59

    You have made some decent points there. I checked on the web for more information about the issue and found most individuals will go along with your views on this web site.

  215. Erin2019-05-09 16:03:45

    There is definately a lot to find out about this issue. I like all of the points you have made.

  216. 토토사이&a2019-05-09 17:30:14

    Magnificent website. A lot of helpful information here. I am sending it to several buddies ans also sharing in delicious. And obviously, thanks in your sweat!

  217. Shonna2019-05-09 18:27:50

    This really answered the downside, thank you!

  218. 먹튀 검증2019-05-09 20:20:38

    That is a good tip especially to those fresh to the blogosphere. Brief but very accurate information Many thanks for sharing this one. A must read article!

  219. best place for glasses2019-05-09 20:51:31

    wonderful issues altogether, you simply received a logo new reader. What would you suggest about your post that you made a few days ago? Any sure?

  220. 토토사이&a2019-05-09 22:31:29

    It as wonderful that you are getting thoughts from this post as well as from our discussion made here.

  221. port renfrew accommodations2019-05-10 00:22:22

    Really enjoyed this article post.Really thank you! Really Cool.

  222. 바다이야&a2019-05-10 00:46:12

    Sac Louis Vuitton Pas Cher Sac Louis Vuitton Pas Cher

  223. Conoce cuanto vale tu casa con esta calculadora2019-05-10 02:06:58

    whoah this blog is wonderful i love reading your articles. Keep up the good work! You know, many people are searching around for this info, you could help them greatly.

  224. 다잡아2019-05-10 03:01:17

    pretty practical stuff, overall I imagine this is worth a bookmark, thanks

  225. Halki Diabetes Remedy Eric Whitfield2019-05-10 04:51:26

    There is noticeably a bundle to know about this. I assume you created specific nice points in functions also.

  226. ruben rojkes constructor2019-05-10 07:45:01

    Perfectly pent subject matter, Really enjoyed examining.

  227. tunasbola.org2019-05-10 09:21:00

    Thanks for the blog post.Really thank you! Much obliged.

  228. Web design company in Vancouver2019-05-10 12:42:19

    Pretty nice post. I just stumbled upon your blog and wished to say that I have really enjoyed browsing your blog posts. After all I will be subscribing to your feed and I hope you write again soon!

  229. this website2019-05-10 14:48:30

    Your style is really unique in comparison to other people I have read stuff from. I appreciate you for posting when you have the opportunity, Guess I will just book mark this blog.

  230. estrategias para cerrar una venta de manera eficti2019-05-10 17:20:37

    Very good blog article.Much thanks again. Want more.

  231. nonton movie2019-05-10 22:14:57

    I thought it was going to be some boring old post, but it really compensated for my time. I will post a link to this page on my blog page. I am sure my visitors will come across that really useful

  232. 먹튀 폴리&2019-05-10 22:46:34

    Thanks for the article.Thanks Again. Really Cool.

  233. sbobet2019-05-11 00:23:49

    Usually I do not read article on blogs, but I would like to say that this write-up very forced me to try and do it! Your writing style has been amazed me. Thanks, very nice article.

  234. https://bangjuice.eu/2019-05-11 02:27:53

    Souls in the Waves Superior Morning, I just stopped in to visit your site and thought I would say I experienced myself.

  235. 토토 사이&2019-05-12 14:07:06

    Stunning story there. What occurred after? Take care!

  236. 안전놀이&a2019-05-12 15:29:33

    This page truly has all the info I needed concerning this subject and didn at know who to ask.

  237. 메이저사&a2019-05-12 17:53:37

    out the entire thing without having side-effects , folks could take a signal.

  238. 릴게임2019-05-12 19:18:17

    Very interesting subject , thanks for putting up. It is much easier to try one as hand at many things than to concentrate one as powers on one thing. by Quintilian.

  239. 우리카지&a2019-05-12 21:41:51

    Thank you for your article.Thanks Again. Awesome.

  240. 메이저사&a2019-05-13 12:58:31

    Thank you ever so for you blog article.Thanks Again. Want more.

  241. Volume Pills Benefits2019-05-13 14:25:13

    Wow, amazing blog Wow, amazing blog layout! How long have you been blogging for? you make blogging look easy

  242. https://gclub007.com2019-05-13 17:59:06

    This is really interesting, You are a very skilled blogger. I ave joined your rss feed and look forward to seeking more of your great post. Also, I have shared your website in my social networks!

  243. gafas ray ban modelos2019-05-13 20:05:49

    You made some really good points there. I checked on the net for more information about the issue and found most individuals will go along with your views on this website.

  244. paginas para leer libros2019-05-13 23:02:29

    Thanks for sharing, this is a fantastic blog article. Much obliged.

  245. shipping center near me2019-05-14 01:08:41

    Very good post. I definitely appreciate this site. Stick with it!

  246. balance general de contabilidad2019-05-14 03:50:53

    Wow, fantastic blog layout! How long have you been blogging for? you make blogging look easy. The overall look of your website is excellent, as well as the content!

  247. plan general de contabilidad publica2019-05-14 05:59:41

    nfl jerseys than a toddler tea party. The boys are happy

  248. Shonna2019-05-14 08:04:15

    Wow! Thank you! I continuously needed to write on my blog something like that. Can I take a part of your post to my site?

  249. Ceola2019-05-14 10:10:58

    wonderful post.Never knew this, thanks for letting me know.

  250. 다자바2019-05-14 12:29:12

    IaаАа’б‚Т€ТšаЂаŒаАа’б‚Т€ТžаБТžll complain that you have copied materials from another supply

  251. 바다 이야&2019-05-14 14:12:46

    Some really excellent blog posts on this site, thanks for contribution.

  252. Giovanna2019-05-14 14:13:10

    Wow! Be grateful you! I for all time hunted to write proceeding my blog impressive comparable that. Bottle I take a part of your send to my website?

  253. Jacquline2019-05-14 16:42:30

    We stumbled over here by a different web page and thought I might check things out. I like what I see so i am just following you. Look forward to going over your web page for a second time.

  254. 토토사이&a2019-05-14 17:10:18

    Just wanna tell that this is handy , Thanks for taking your time to write this.

  255. 먹튀검증&a2019-05-14 18:54:42

    Well I sincerely enjoyed studying it. This tip procured by you is very constructive for accurate planning.

  256. 먹튀검증 &2019-05-14 18:54:45

    You definitely put a brand new spin on a subject that has been

  257. Roselia2019-05-14 19:11:45

    Thanks again for the blog post.Really looking forward to read more. Awesome.

  258. Carolina2019-05-14 21:02:22

    Usually I don at read post on blogs, but I wish to say that this write-up very forced me to take a look at and do so! Your writing taste has been surprised me. Thank you, very great post.

  259. air conditioning maintenance and repair2019-05-14 21:47:50

    Im thankful for the post.Thanks Again. Great.

  260. Jansi Ki Rani2019-05-14 21:52:45

    Wow, fantastic weblog structure! How long have you been running a blog for? you made blogging glance easy. The entire look of your website is excellent, let alone the content!

  261. seguro de auto santander2019-05-15 01:34:49

    There as a bundle to know about this. You made good points also.

  262. buy prescription glasses online2019-05-15 03:43:05

    you can have a fantastic weblog here! would you wish to make some

  263. casas de remate infonavit2019-05-15 05:53:08

    Major thanks for the blog article. Really Cool.

  264. west Hollywood real estate market2019-05-15 08:23:21

    Just wanna input that you have a very decent web site , I love the design and style it actually stands out.

  265. bathroom shower panels2019-05-15 11:10:07

    running shoes brands running shoes outlet running shoes for beginners running shoes

  266. to learn more2019-05-15 14:18:57

    Thanks so much for the blog post.Thanks Again. Keep writing.

  267. Gynecomastia cost India2019-05-15 18:17:14

    Super-Duper site! I am loving it!! Will come back again. I am bookmarking your feeds also

  268. this website2019-05-16 15:12:58

    Say, you got a nice post.Really thank you! Really Cool.

  269. 릴게임바&a2019-05-16 15:28:53

    Wow, great article post.Thanks Again. Awesome.

  270. 메이저사&a2019-05-16 17:18:12

    Really appreciate you sharing this article post.Much thanks again. Really Cool.

  271. for more information2019-05-16 17:48:44

    Pretty! This was a really wonderful post. Thank you for providing this information.

  272. xtreme power sports Australia2019-05-16 17:57:10

    I think this is a real great article. Want more.

  273. 안전놀이&a2019-05-16 20:16:25

    There is perceptibly a lot to identify about this. I consider you made some good points in features also.

  274. Coc thep ma dong2019-05-16 21:14:56

    Looking forward to reading more. Great article post.Thanks Again. Really Cool.

  275. Khuon han tiep dia2019-05-16 21:19:19

    You should participate in a contest for the most effective blogs on the web. I will suggest this web site!

  276. 토토사이&a2019-05-16 21:57:43

    It as really a nice and helpful piece of info. I am glad that you shared this helpful info with us. Please keep us up to date like this. Thanks for sharing.

  277. EZ Battery Reconditioning Method2019-05-17 00:01:38

    Wow, incredible weblog structure! How long have you been blogging for? you make running a blog look easy. The whole glance of your site is wonderful, let alone the content material!

  278. Venus Factor2019-05-17 02:07:51

    I truly appreciate this article.Thanks Again. Will read on

  279. gvg 8872019-05-17 10:52:32

    Thanks for the article.Thanks Again. Really Great.

  280. Lean Belly Breakthrough Program2019-05-17 12:57:05

    wow, awesome blog post.Really thank you! Want more.

  281. kupit' kontrol'nuju2019-05-17 16:15:24

    Thank you ever so for you blog post.Much thanks again. Really Cool.

  282. fmovies alternative2019-05-17 18:23:22

    Very neat article.Really thank you! Much obliged.

  283. 2019-05-17 18:54:21

  284. seo tool2019-05-17 20:22:28

    Im obliged for the article. Keep writing.

  285. putlockers2019-05-17 20:54:40

    Really informative blog.Really thank you! Fantastic.

  286. 먹튀 검증2019-05-17 23:27:21

    What as up, I log on to your blogs on a regular basis. Your humoristic style is awesome, keep it up!

  287. free tv 2019-05-17 23:27:59

    What as Happening i am new to this, I stumbled upon this I ave found It absolutely useful and it has helped me out loads. I hope to contribute & assist other users like its helped me. Great job.

  288. 토토 사이&2019-05-18 01:01:30

    pretty valuable stuff, overall I feel this is worthy of a bookmark, thanks

  289. 바다 이야&2019-05-18 03:25:24

    Very interesting details you have remarked, thankyou for posting. I never said most of the things I said. by Lawrence Peter Berra.

  290. 다잡아2019-05-18 04:48:53

    wow, awesome blog post.Really looking forward to read more. Cool.

  291. 토토사이&a2019-05-18 07:10:08

    Simply a smiling visitor here to share the love (:, btw great pattern. аЂа‹He profits most who serves best.аЂа› by Arthur F. Sheldon.

  292. 우리카지&a2019-05-18 08:34:38

    Thanks-a-mundo for the article post.Really thank you! Fantastic.

  293. domain name selling made easy2019-05-20 10:57:50

    Well I really enjoyed reading it. This post provided by you is very useful for good planning.

  294. carreras a distancia unam2019-05-20 15:16:34

    Wow, great blog.Much thanks again. Keep writing.

  295. Best MP3 music blog2019-05-20 21:20:46

    Thanks so much for the blog article.Thanks Again. Awesome.

  296. earn money offering domain name advice2019-05-21 15:48:00

    I will right away grasp your rss as I can not find your email subscription hyperlink or e-newsletter service. Do you have any? Please allow me recognize so that I may subscribe. Thanks.

  297. Conflict With Iran2019-05-22 11:05:28

    Major thanks for the article post. Awesome.

  298. more here2019-05-22 11:11:40

    This is one awesome article post.Thanks Again. Great.

  299. 우리카지&a2019-05-22 11:14:36

    It as not that I want to replicate your web page, but I really like the pattern. Could you let me know which theme are you using? Or was it custom made?

  300. 메이저사&a2019-05-22 12:50:11

    It absolutely usefful and iit has helped me out loads.

  301. read more2019-05-22 14:07:42

    Thanks so much for the article.Much thanks again. Awesome.

  302. 바다 이야&2019-05-22 15:59:30

    Thank you for your article post.Much thanks again. Really Cool.

  303. Bevor Sie ROACCUTANE einnehmen2019-05-22 16:49:47

    You have a number of truly of the essence in a row printed at this point. Excellent job and keep reorganization superb stuff.

  304. 메이저사&a2019-05-22 17:50:40

    Many thanks for sharing this first-class post. Very inspiring! (as always, btw)

  305. 먹튀검증2019-05-22 20:41:43

    Thank you for the good writeup. It in fact was a amusement account it. Look advanced to far added agreeable from you! However, how can we communicate?

  306. pilot butte houses for sale2019-05-22 21:41:30

    I was looking through some of your content on this site and I conceive this internet site is real informative ! Keep putting up.

  307. Mientras usas SPEDRA2019-05-22 23:49:56

    Thank you ever so for you article.Thanks Again. Much obliged.

  308. army2019-05-23 10:39:54

    of writing? I have a presentation subsequent week,

  309. 2019-05-23 10:43:52

  310. Nollywood2019-05-23 18:58:49

    I will right away grab your rss as I can at find your e-mail subscription link or e-newsletter service. Do you ave any? Kindly let me know in order that I could subscribe. Thanks.

  311. Miami residential architect2019-05-23 21:32:43

    Im thankful for the blog post.Thanks Again. Will read on

  312. como saber cuanto vale mi casa2019-05-23 23:06:25

    Some truly great blog posts on this site, thankyou for contribution.

  313. como saber cuanto vale mi casa2019-05-24 01:12:14

    It'а†s really a great and helpful piece of info. I'а†m happy that you simply shared this helpful info with us. Please keep us informed like this. Thanks for sharing.

  314. to learn more2019-05-24 03:17:47

    Im thankful for the post.Really thank you! Cool.

  315. Modafinil 100mg pillole2019-05-24 06:18:27

    Major thanks for the blog.Really looking forward to read more. Really Great.

  316. prestashop theme 2019-20212019-05-24 10:51:31

    Wonderful post! We will be linking to this particularly great content on our website. Keep up the good writing.

  317. Modafinil en ligne2019-05-24 13:15:17

    Thanks so much for the blog.Thanks Again. Will read on

  318. vigrx plus coupon code2019-05-24 15:47:06

    I think this is a real great post. Want more.

  319. prestashop theme 2019-20212019-05-24 16:05:34

    This blog is without a doubt educating and besides amusing. I have found a bunch of handy stuff out of this source. I ad love to come back again soon. Thanks a lot!

  320. visit website2019-05-24 18:41:57

    It as hard to come by knowledgeable people on this topic, but you seem like you know what you are talking about! Thanks

  321. Agen2342019-05-24 20:54:43

    Thanks for the blog post.Much thanks again. Much obliged.

  322. Luxury1382019-05-24 23:06:07

    wow, awesome blog article.Really looking forward to read more. Really Great.

  323. Imade Adeleke2019-05-25 01:16:58

    This awesome blog is no doubt interesting and besides informative. I have found helluva interesting things out of this amazing blog. I ad love to go back every once in a while. Thanks a lot!

  324. used vehicle extended warranty2019-05-25 03:32:49

    I value the blog post.Much thanks again.

  325. victoria bc airbnb2019-05-25 06:01:18

    Your blog is one of a kind, i love the way you organize the topics.: a-аАа’аАТ‚аЂТ˜

  326. air conditioning repairs 2019-05-25 21:01:40

    Thanks so much for the blog.Much thanks again. Want more.

  327. chimney sweep adelaide2019-05-26 20:45:07

    What as Going down i am new to this, I stumbled upon this I have found It positively useful and it has aided me out loads. I hope to contribute & aid other customers like its aided me. Good job.

  328. 우리카지&a2019-05-27 08:59:56

    I truly appreciate this blog article.Much thanks again. Fantastic.

  329. 먹튀검증2019-05-27 11:32:34

    You could definitely see your skills in the work you write. The world hopes for more passionate writers like you who are not afraid to say how they believe. Always follow your heart.

  330. 바다 이야&2019-05-27 13:00:32

    Thank you for your post.Much thanks again. Will read on

  331. 검증토토2019-05-27 15:42:46

    I value the article.Thanks Again. Want more.

  332. graffiti removal adelaide2019-05-27 16:40:37

    Way cool! Some extremely valid points! I appreciate you penning this article and also the rest of the website is extremely good.

  333. 먹튀 검증2019-05-27 17:31:07

    Thanks for the blog.Really thank you! Cool.

  334. xxxtension2019-05-27 19:25:39

    Roda JC Fans Helden Supporters van Roda JC Limburgse Passie

  335. 야마토게&a2019-05-27 20:37:04

    your website a little bit more interesting.

  336. website2019-05-28 00:13:42

    Major thankies for the article. Really Cool.

  337. chimney cleaning2019-05-28 16:30:36

    I truly appreciate this post.Much thanks again. Great.

  338. this website2019-05-29 11:18:15

    Really informative blog article. Much obliged.

  339. 해외스포&a2019-05-29 11:22:51

    I truly appreciate this post. I ave been looking everywhere for this! Thank goodness I found it on Bing. You ave made my day! Thanks again

  340. Fake License2019-05-29 14:01:42

    Microsoft Access is more than just a database application.

  341. 먹튀사이&a2019-05-29 16:09:40

    interest. If you have any suggestions, please let me know.

  342. CRECSO NEWS Magazine2019-05-29 17:51:19

    Thanks again for the blog post. Want more.

  343. 메이저토&a2019-05-29 19:29:39

    Wow! This could be one particular of the most helpful blogs We ave ever arrive across on this subject. Actually Fantastic. I am also a specialist in this topic so I can understand your effort.

  344. calcular seguro coche online2019-05-29 20:38:50

    Im obliged for the article. Keep writing.

  345. 먹튀검증 &2019-05-29 21:16:40

    tout est dans la formation video !. I was actually moved enough to create a thought I

  346. unam seguros banorte2019-05-30 00:07:50

    Some genuinely good content on this internet site , regards for contribution.

  347. 야마토게&a2019-05-30 00:27:50

    really useful material, in general I imagine this is worthy of a book mark, many thanks

  348. 우리카지&a2019-05-30 01:58:49

    When I look at your website in Ie, it looks fine but when opening in Internet Explorer, it has some overlapping.

  349. site2019-05-30 04:37:22

    You are my function models. Thanks for the write-up

  350. this website2019-05-30 21:05:39

    It as really a nice and helpful piece of info. I am glad that you shared this helpful info with us. Please keep us up to date like this. Thanks for sharing.

  351. 메이저사&a2019-05-31 10:03:50

    So pleased to have located this submit.. My personal internet searching seem complete.. thank you. Wonderful feelings you have here.. I value you sharing your point of view..

  352. R882019-05-31 16:11:18

    This blog was how do I say it? Relevant!! Finally I ave found something which helped me. Thanks!

  353. Thi cong nha khung thep2019-05-31 18:33:37

    This is one awesome blog.Much thanks again.

  354. Thi cong nha khung thep2019-05-31 23:17:07

    I truly appreciate this post. I have been looking all over for this! Thank goodness I found it on Bing. You ave made my day! Thanks again

  355. 먹튀검증2019-06-03 12:37:56

    It as enormous that you are getting ideas from this piece of writing as well as from our dialogue made at this place.

  356. 2019-06-03 13:46:19

  357. 토토사이&a2019-06-03 14:12:22

    I will bookmark your blog and check once more right here regularly.

  358. 야마토게&a2019-06-03 17:22:21

    Your article has truly peaked my interest. I'm going to take a note of your blog and keep checking for

  359. for details2019-06-03 17:39:02

    You can definitely see your skills within the work you write. The sector hopes for more passionate writers such as you who are not afraid to say how they believe. Always go after your heart.

  360. cc reviews2019-06-03 20:33:14

    I truly appreciate this blog.Much thanks again. Will read on

  361. 먹튀검증&a2019-06-03 20:48:55

    in a while that isn at the same outdated rehashed material.

  362. rvp v rossii2019-06-03 23:27:22

    I simply could not go away your website prior to suggesting that I extremely enjoyed the usual info a person provide for your visitors? Is gonna be again steadily to check out new posts.

  363. xlxx porn2019-06-03 23:34:31

    I really liked your article post.Really thank you! Awesome.

  364. Barsala2019-06-04 01:47:56

    this is actually the fourth time i read the blog, good article as always! regards, Samui First House Hotel

  365. 2019-06-04 03:55:02

  366. Mlb Predictions2019-06-04 05:37:37

    I was recommended this blog by my cousin. I am not sure whether this post is written by him as nobody else know such detailed about my problem. You are amazing! Thanks!

  367. Singapore Tattoo Studios2019-06-04 08:00:52

    Your style is unique in comparison to other people I ave

  368. homes2019-06-04 14:09:06

    Please permit me understand in order that I may just subscribe. Thanks.

  369. Yeh Rishta Kya Kehlata Hai2019-06-05 10:23:39

    you are really a good webmaster. The site loading speed is incredible. It seems that you are doing any unique trick. Also, The contents are masterpiece. you ave done a excellent job on this topic!

  370. 먹튀폴리&a2019-06-05 11:59:15

    Wow, amazing blog layout! How long have you been blogging for? you made blogging look easy. The overall look of your website is great, as well as the content!

  371. 먹튀검증2019-06-05 14:40:01

    Looking forward to reading more. Great article. Want more.

  372. 베트맨 토&2019-06-05 16:10:58

    Muchos Gracias for your post.Thanks Again. Awesome.

  373. 메이저사&a2019-06-05 18:55:15

    Im obliged for the blog article.Really thank you! Will read on

  374. latest news2019-06-06 17:38:34

    Very good info. Lucky me I ran across your site by chance (stumbleupon). I have saved it for later!

  375. removing rubbish from your home2019-06-06 20:01:24

    This blog is without a doubt entertaining and also factual. I have picked up a bunch of useful stuff out of this amazing blog. I ad love to return again and again. Cheers!

  376. psicologo madrid enmadridpsicologos.com2019-06-06 22:26:21

    you have a terrific weblog here! would you like to make some invite posts on my weblog?

  377. alimentos nutraceuticos para el estres2019-06-07 11:45:30

    Thanks again for the blog post.Much thanks again. Keep writing.

  378. 릴게임 야&2019-06-07 12:02:13

    This is a very good tip particularly to those new to the blogosphere. Simple but very precise information Thank you for sharing this one. A must read post!

  379. 먹튀폴리&a2019-06-07 14:08:04

    Major thankies for the blog post.Really looking forward to read more. Fantastic.

  380. female fitness2019-06-07 15:33:32

    Wonderful post! We will be linking to this particularly great post on our site. Keep up the great writing.

  381. 토토사이&a2019-06-07 17:16:14

    Thanks for sharing, this is a fantastic blog post.Really thank you! Much obliged.

  382. 토토 사이&2019-06-07 18:50:09

    Lastly, a problem that I am passionate about. I ave looked for info of this caliber for the final a number of hrs. Your website is tremendously appreciated.

  383. 먹튀 검증2019-06-07 21:28:24

    Right now it looks like WordPress is the best blogging platform out there right now. (from what I ave read) Is that what you are using on your blog?

  384. 먹튀폴리&a2019-06-07 22:59:08

    This blog is pretty cool. How was it made !?

  385. 메이저사&a2019-06-08 01:34:25

    Thanks for sharing, this is a fantastic article.Really looking forward to read more. Much obliged.

  386. 베트맨 토&2019-06-08 03:06:19

    Just Browsing While I was surfing today I noticed a great article concerning

  387. 실시간파&a2019-06-10 10:11:42

    Wow, this piece of writing is pleasant, my sister is analyzing such things, thus I am going to let know her.

  388. free porn2019-06-10 11:49:40

    Valuable information. Lucky me I found your site by accident, and I am shocked why this accident didn at happened earlier! I bookmarked it.

  389. Jamb2019-06-10 18:02:11

    Im no pro, but I consider you just crafted a very good point point. You certainly know what youre talking about, and I can really get behind that. Thanks for staying so upfront and so truthful.

  390. cuanto cuesta alquilar un coche un dia2019-06-10 20:46:10

    Very good info. Lucky me I discovered your website by chance (stumbleupon). I have saved it for later!

  391. 2019-06-10 21:29:39

  392. นักส&#2019-06-11 15:58:07

    Major thankies for the blog.Much thanks again.

  393. ทนาย2019-06-11 23:19:17

    Really enjoyed this blog post. Want more.

  394. trang suc bac2019-06-12 11:06:53

    wonderful points altogether, you just gained a emblem new reader. What would you suggest in regards to your submit that you just made some days ago? Any positive?

  395. lac tay bac2019-06-12 11:14:46

    Source Of course, what a great blog and enlightening posts, I surely will bookmark your site.Best Regards!

  396. see more2019-06-12 14:16:40

    I will immediately grasp your rss feed as I can at to find your e-mail subscription hyperlink or newsletter service. Do you have any? Kindly allow me know in order that I may just subscribe. Thanks.

  397. homestay melaka with swimming pool2019-06-12 17:04:21

    Yeah bookmaking this wasn at a bad determination outstanding post!

  398. radio2019-06-12 19:26:29

    Truly instructive weblog.Thanks Again. Fantastic.

  399. sunshine city sai gon2019-06-12 23:12:08

    Thanks for the post.Really thank you! Really Great.

  400. Oticon hearing aids2019-06-14 10:14:35

    Major thankies for the article.Thanks Again. Fantastic.

  401. Aeron Chairs by Herman Miller2019-06-14 12:21:53

    Look complex to far brought agreeable from you! By the way, how

  402. high back office chair2019-06-14 14:45:10

    Looking around While I was surfing yesterday I noticed a great article about

  403. aplicaciones para mi celular2019-06-14 20:36:53

    Wow, great article.Really thank you! Want more.

  404. interior fitout companies2019-06-14 22:58:27

    Thanks for the blog post.Thanks Again. Cool.

  405. free apk full version download for windows 72019-06-15 12:16:50

    Thank you for your blog article.Really looking forward to read more. Cool.

  406. 2019-06-16 18:31:48

  407. beeg2019-06-17 10:34:58

    Very interesting information!Perfect just what I was looking for! Fear not that thy life shall come to an end, but rather fear that it shall never have a beginning. by John Henry Cardinal Newman.

  408. Cbd oil2019-06-17 12:26:29

    Woman of Alien Great do the job you have completed, this page is actually interesting with wonderful facts. Time is God as way of keeping every little thing from occurring at once.

  409. anaal plus2019-06-17 14:06:04

    It as not that I want to replicate your web page, but I really like the layout. Could you tell me which theme are you using? Or was it especially designed?

  410. oris womens watch2019-06-17 16:10:47

    Thanks for the article post.Thanks Again. Great.

  411. صيان&#2019-06-17 17:52:56

    Really enjoyed this post.Much thanks again. Will read on

  412. Sub Zero kitchen appliance2019-06-17 18:54:13

    Its hard to find good help I am constantnly saying that its hard to get good help, but here is

  413. Wolf Cooking2019-06-17 21:19:04

    Your method of telling the whole thing in this article is actually pleasant, all be able to effortlessly understand it, Thanks a lot.

  414. makemoney2019-06-18 00:54:09

    Looking forward to reading more. Great blog.Really thank you!

  415. Miele Kitchen Appliances2019-06-18 03:14:41

    Pretty! This was an extremely wonderful post. Thanks for supplying this information.

  416. Cineblog2019-06-18 15:05:13

    Major thankies for the blog.Much thanks again. Fantastic.

  417. erotiske noveller2019-06-18 20:03:52

    Major thankies for the blog post.Really looking forward to read more. Really Great.

  418. free apps apks download for pc2019-06-19 16:08:22

    Sources Wow! Thank you! I continuously needed to write on my blog something like that. Can I take a portion of your post to my site?

  419. Barsala2019-06-19 18:36:33

    Thanks so much for the blog post. Will read on...

  420. مركز &2019-06-21 16:01:36

    There is evidently a bundle to realize about this. I consider you made various good points in features also.

  421. lead generating website design2019-06-21 17:58:05

    we could greatly benefit from each other. If you are interested feel free

  422. vuxen2019-06-21 20:04:08

    Lettre extraordinaire laps, %anchor% conforme 'а„ cette image, merci

  423. auto warranty2019-06-21 21:24:52

    It as not that I want to replicate your web-site, but I really like the style. Could you tell me which style are you using? Or was it tailor made?

  424. www.onpageseopro.com2019-06-23 17:23:40

    You made some clear points there. I looked on the internet for the topic and found most guys will consent with your website.

  425. Al-Zaytoonah Elibrary2019-06-23 19:41:32

    This blog was how do I say it? Relevant!! Finally I have found something that helped me. Thank you!

  426. Elinore2019-06-23 21:58:54

    Thanks for sharing, this is a fantastic article post.Thanks Again. Really Cool.

  427. Sabrina2019-06-24 00:13:02

    Pink your website submit and cherished it. Have you ever considered about visitor posting on other relevant weblogs equivalent to your website?

  428. Onie2019-06-24 02:32:49

    Thank you for your article.Much thanks again. Will read on

  429. Latasha2019-06-24 04:56:24

    Thanks so much for the article.Really thank you! Awesome.

  430. Meagan2019-06-24 07:21:08

    You need to take part in a contest for one of the highest quality blogs online. I most certainly will highly recommend this site!

  431. check apple warranty using imei2019-06-24 10:07:04

    Really enjoyed this post.Thanks Again. Much obliged.

  432. Kera2019-06-24 11:03:24

    You may have some actual insight. Why not hold some kind of contest for your readers?

  433. psychologists information2019-06-24 22:14:16

    If you dont mind, where do you host your blog? I am searching for a very good web host and your webpage seams to be extremely fast and up all the time

  434. coolsculpting2019-06-25 16:13:31

    J aapprecie cette photo mais j aen ai auparavant vu de semblable de meilleures qualifications;

  435. อาหา&#2019-06-25 18:44:28

    romantic relationship world-wide-web internet websites, it as really effortless

  436. นักส&#2019-06-25 21:14:00

    Very neat post.Much thanks again. Awesome.

  437. CBD2019-06-25 23:42:21

    Im grateful for the article post. Much obliged.

  438. free apk download for pc windows2019-06-26 01:15:27

    wonderful put up, very informative. I wonder why the other specialists of this sector don at understand this. You should continue your writing. I am sure, you have a great readers a base already!

  439. best pron2019-06-26 02:21:27

    4FLUMk Thanks for the blog post.Really looking forward to read more. Really Cool.

  440. 2019-06-26 02:21:29

  441. pc games free download for windows 72019-06-26 06:16:52

    user in his/her mind that how a user can know it. So that as why this article is amazing. Thanks!

  442. 1 eur to eth2019-06-26 10:36:19

    Thanks for good article. I read it with big pleasure. I look forward to the next article.

  443. program do mailingu2019-06-26 13:25:04

    Usually I don at read post on blogs, but I wish to say that this write-up very forced me to try and do it! Your writing taste has been amazed me. Thanks, quite great post.

  444. free apk full download for pc windows2019-06-26 18:55:16

    Some in truth exciting points you have written.Assisted me a lot, just what I was looking on behalf of.

  445. world best network 'speed measurement' tool on 22019-06-27 09:57:26

    the sleeping bag which is designed to make

  446. Structured Query Language (SQL)2019-06-28 12:32:50

    This excellent website certainly has all of the information and facts I wanted about this subject and didn at know who to ask.

  447. medicina2019-06-28 15:37:55

    You have made some really good points there. I looked on the net for more info about the issue and found most individuals will go along with your views on this website.

  448. MP Board Syllabus 2020-21 pdf Download2019-06-28 18:08:28

    Looking for in advance to finding out further from you afterward!

  449. fakultet2019-06-29 00:12:43

    Its hard to find good help I am forever proclaiming that its hard to get good help, but here is

  450. water damage restoration Briny Breezes, FL2019-06-29 03:02:48

    which blog platform are you using for this site? I am getting

  451. 2019-06-29 04:09:34

  452. click the following webpage2019-06-29 05:06:43

    Thanks a lot for the article.Much thanks again. Keep writing.

  453. 2019-07-23 15:15:30

  454. 2019-07-26 10:47:42

  455. 2019-07-30 22:40:47

  456. 2019-08-09 19:02:25

  457. 2019-08-17 15:10:44

  458. 2019-08-21 15:38:40

  459. mia pron khalifa2019-10-26 08:26:11

    qdNtTI Very good article.Thanks Again. Keep writing.

  460. 2019-10-26 08:26:13

  461. suba suba2019-11-08 00:41:41

    G3002X Supporting the thread.. thanks sure, study is paying off. of course, research is paying off. Love the entry you offered..

  462. 2019-11-08 00:41:43

  463. 2019-11-25 15:54:32

  464. 2019-12-09 10:23:46

  465. 2019-12-13 02:57:43