Młodzi, media i kultura

AAA

Mirosław Filiciak

Sposoby korzystania z treści kultury coraz bardziej rozmijają się z działaniami instytucji kultury. W dorosłość wchodzi pokolenie, które nie pamięta świata przed internetem.

Mają po siedemnaście, osiemnaście lat. O internecie i telefonach komórkowych nie myślą jako o nowych mediach – to po prostu integralna część ich życia, tak silnie zintegrowana z codziennością, że niemal niewidoczna. Nie są gadżeciarzami, nie spędzają przed ekranem komputera każdej wolnej chwili. Wolą spotykać się ze znajomymi, imprezować, flirtować. Jednak nowe technologie komunikowania towarzyszą im bez przerwy, służąc intensyfikacji spotkań i podtrzymywaniu więzi w chwilach, gdy trzeba spędzić czas z rodziną, iść do szkoły lub na zajęcia pozalekcyjne. Ich świat jest po części naszym światem. Jednak poczucie, że doskonale wiemy, jak wygląda ich życie, jest złudne.

Historie nastolatków z trzech polskich miast opisuje raport z projektu badawczego „Młodzi i media”, którym miałem przyjemność kierować. Przeprowadzone przez nasz zespół badanie etnograficzne miało odpowiedzieć na pytania: Co młodzi ludzie robią z mediami? Jak nowe narzędzia komunikowania i wymiany treści wpływają na społeczne funkcjonowanie spotkanych przez nas licealistów, na ich pasje, obieg wiedzy i tekstów kultury, na myślenie młodych o samych sobie? W tym tekście nie zamierzam jednak streszczać raportu, który można przeczytać tutaj. Chciałbym się raczej zastanowić nad tym, jakie wyzwania nasze obserwacje stawiają przed instytucjami kultury. Jest ich sporo.

Świat, jaki wyłonił się z przeszło setki wywiadów przeprowadzonych przez badaczy w terenie, to świat przede wszystkim cyfrowy. Kultura jest plikiem – tekstem, zdjęciem, filmem, piosenką, który można w nieskończoność kopiować i przesyłać. Nawet zdjęcia wykonane na kliszy fotograficznej nigdy nie trafiają na papier – wywołany film zostaje zeskanowany, a fotografie zaczynają krążyć na blogach, serwisach społecznościowych, w mailowych załącznikach, na płytach i pendrive’ach. To, co analogowe, co przywiązane do fizycznego nośnika o znikomej mobilności, jest niemal bezużyteczne. Sił witalnych nabiera dopiero po digitalizacji. W tej formie treści stają się podstawowym paliwem zasilającym sieci społeczne, w których oddzielenie tego, co związane z towarzyskością, od tego, co kulturowe, jest niemal niemożliwe.

W mikrosieciach społecznych dzielenie się treściami kultury jest podstawową formą aktywności towarzyskiej. To musi cieszyć, bo przecież tak chętnie narzekamy, że zainteresowanie kulturą spada.

Bogactwo dostępnych w internecie treści ułatwia dotarcie do nich, ale równocześnie przekłada się na fragmentaryzację doświadczeń kulturowych. Dziś, żeby znać te same filmy i muzykę, co znajomi, trzeba się napracować – nie wystarczy usiąść o określonej godzinie przed telewizorem lub przejrzeć pismo, które czytają „wszyscy”. Trzeba wymienić linki, uwspólnić wiedzę. Wiedzę, która w kulturze nadmiaru jest ważniejsza niż same treści. Treści są przecież w sieci, trzeba tylko wiedzieć, czego szukać (ewentualnie o co poprosić sprawniejszego w ściąganiu z internetu kolegę). Możliwa kolizja z prawem autorskim nie jest problemem, którym wiele osób zaprząta sobie głowę.

Internet obniżył też próg trudności dla twórców – nie tylko stosunkowo łatwo jest tworzyć i przetwarzać, ale przede wszystkim łatwo jest swoje produkcje rozpowszechniać. Jednak nasz projekt pokazał, że teza o zacieraniu się granic między amatorami i profesjonalistami, a przede wszystkim twórcami i konsumentami, jakkolwiek słuszna, przesłania inny problem: brak języka, by mówić o wszelkich odcieniach aktywności lokujących się pomiędzy tymi dwoma ekstremami. Większość młodych ludzi, których spotkaliśmy, nie była twórcami, ale określenie ich mianem konsumentów byłoby krzywdzące. Poświęcali bowiem dużo czasu i energii, by zdobywać wiedzę na temat muzyki czy filmu, komentować i recenzować je w internecie, czasem przetwarzać lub redystrybuować. W poszukiwaniu inspiracji wykonywali ogromną pracę, wspierani przez znajomych, anonimowych internautów, ale też algorytmy sieciowych wyszukiwarek.

Oczywiście nie jest to ani pierwszy, ani ostatni taki wstrząs kulturowy. Większa część wymienionych tu zjawisk nie narodziła się wraz z internetem, wpisują się w procesy o znacznie dłuższej historii. Teraz jednak nabierają siły, stając się już nie wyjątkiem, a nową regułą. Tymczasem na przykład w Polsce wciąż dyskusje na ten temat toczą się na marginesie debat o kulturze. Bez odpowiedzi pozostaje więc pytanie: gdzie w tym świecie jest miejsce dla instytucji? Jak powinny definiować swoją rolę w sytuacji, gdy zarówno upowszechnianie treści, jak i wiedzy na ich temat, obywa się przeważnie bez ich pośrednictwa? Jak wybrane podmioty mają budować swój autorytet w sytuacji radykalnego zerwania z ich monopolem?

Oczywiście, kontakt z pełnym pasji nauczycielem czy opiekunem kółka teatralnego, sprawnie działający dom kultury, wciąż są wartością, którą z perspektywy młodych ludzi trudno zastąpić. Ale licealiści, których spotkaliśmy, mają równocześnie świadomość, że nie są już na nikogo skazani – mają wybór.

Młodzi swoje zainteresowania rozwijają bez pomocy instytucji, a jest to dziś łatwiejsze niż kiedykolwiek wcześniej. Internet zapewnia wiele ścieżek na skróty, pozwalających na poszerzanie wiedzy.

W sieci kwitną społeczności, w których wymiana informacji i nabywanie kompetencji mają miejsce niejako mimochodem, będąc często nie tyle celem samym w sobie, ile efektem ubocznym kontaktów z ludźmi o podobnym hobby. Żeby w tej sytuacji móc zaproponować coś konkurencyjnego, trzeba mieć wizję i pomysł, wykraczające poza uruchamianie kolejnych stron internetowych. Mam poczucie, że tego brakuje. Gotowych odpowiedzi nie zna nikt, ale najwyższa pora zacząć stawiać pytania. I skończyć z protekcjonalnym podejściem do osób, które dla instytucji kultury powinny być najważniejsze.

Potraktujmy kulturową aktywność młodych ludzi jako – jak określiła to kiedyś Barbara Fatyga – „barometr zmian”. Rozpocznijmy poważną dyskusję o przemianach kultury i wizji działania jej instytucji, które w nowej sytuacji muszą wymyślić siebie raz jeszcze. Uzasadnić swoje bycie w świecie, w którym zdemokratyzowała się twórczość i dystrybucja, ale przede wszystkim w świecie, w którym źródłem wiedzy, rekomendacji i samych treści kulturowych są inni internauci, a „instytucjami” kultury są fora dyskusyjne, YouTube i Pirate Bay. I nie mam tu na myśli rewolucji, bezkrytycznej pogoni za adaptowaniem podpatrzonych w internecie nowinek. Zacznijmy od dyskusji takich, jak choćby postawione niedawno przez redakcję „New York Timesa” pytanie: „Czy biblioteki szkolne potrzebują książek?”. Jestem przekonany, że tak – ale zmiana polega na tym, że to już nie jest pytanie, które można zbyć ironicznym uśmiechem. Uzasadnienie odpowiedzi zmusza nas do refleksji nad zmianami fundamentów kultury, która przecież od dawna nie jest już kulturą literacką.

To tylko jeden z przykładów – lista problemów jest długa: prawo autorskie (i – nie boję się tego napisać – społeczne korzyści płynące z praktyk, które prawo w obecnym kształcie kwalifikuje jako przestępstwo), rola szkoły, status plagiatu, wzrost znaczenia zbiorowego autorstwa, upadek instytucjonalnych legitymacji tego co „wartościowe”, standardy debaty w sieci…

Zmian jest zbyt wiele, by działać wyłącznie siłą rozpędu. Żeby współtworzyć przyszłość, trzeba wziąć udział w jej wymyślaniu.  Nie ignorujmy więc wskazań barometru, bo klimat się zmienia. Od naszej reakcji zależy, w jakim kierunku pójdą te zmiany i czy przyniosą więcej szkód, czy korzyści.

 

Raport „Młodzi i media” powstał w ramach projektu finansowanego z programu operacyjnego „Obserwatorium Kultury” polskiego Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, koordynowanego przez Narodowe Centrum Kultury.

Tekst ukazał się w 26. numerze pisma Dwutygodnik.com

odsłuchaj zawartość strony wersja do druku

  1. hAxURzAjD2012-04-09 23:26:28

    Resp. Sir JiPranam.bahut hi upyogi jiykarana hai. nischit hi aaj ke parives me niv ka pathhar sabit hogi . hamari aur se bahut-bahut Shubhkamnaye. Jai Hind Jai Bhart

  2. 2012-04-09 23:26:30

  3. 2012-04-10 14:59:54

  4. 2012-04-10 19:13:20

  5. 2012-04-13 13:43:53

  6. 2012-04-15 20:40:14

  7. QPHxbZOBeqSQs2012-08-02 04:35:08

    Yo :)wytłumacz mi gdzie tu jest oszustwo? Przecież masło robi się z tłuszczu mlgzcneeo, dodatkowo jest to jedna z niewielu etykiet ktf3ra informuje o zawartości procentowej tłuszczu mlgzcneeo w produkcie. Zazwyczaj jest wymieniona zawartość procentowa tłuszczf3w ogf3lnie bez podania jakich konkretnie. Chyba nie rozumiem o co Ci chodzi w tym wpisie. Możesz to wytłumaczyć jaśniej? Pozdrawiam,Borubar

  8. 2012-08-02 04:35:10

  9. 2012-08-02 08:43:41

  10. 2012-08-04 03:19:00

  11. 2012-08-04 11:49:54

  12. 2012-08-05 09:50:35

  13. 2012-08-05 11:04:00

  14. 2012-08-27 13:19:20

  15. 2013-02-24 21:04:49

  16. viagra2013-03-02 16:59:45

    zVgBjx I think this is a real great article. Keep writing.

  17. 2013-03-02 16:59:47

  18. buy viagra online2013-03-02 22:52:51

    Fantastic blog.Thanks Again. Keep writing.

  19. Samsung 4072 4pack2013-03-03 00:57:37

    I value the blog post.Really looking forward to read more. Great.

  20. samsung k40722013-03-03 01:43:52

    A round of applause for your post. Really Cool.

  21. samsung c40722013-03-03 10:01:01

    Major thanks for the blog article. Keep writing.

  22. samsung m40722013-03-03 11:51:06

    Very good post.Thanks Again.

  23. Cheap photo paper2013-03-03 12:43:57

    Looking forward to reading more. Great article post. Really Cool.

  24. A4 photo paper2013-03-03 13:32:45

    Looking forward to reading more. Great article post.Really looking forward to read more. Awesome.

  25. Cheap a4 photo paper2013-03-03 14:26:12

    Im grateful for the blog article.Really thank you! Awesome.

  26. 2013-03-18 15:59:27

  27. 2013-03-29 06:43:29

  28. 2013-04-04 23:05:55

  29. 2013-04-07 03:50:25

  30. buy social bookmarks2013-04-19 14:18:49

    P4y9XB Very neat article post.Much thanks again.

  31. 2013-04-19 14:18:52

  32. Social bookmarks2013-04-19 23:47:06

    MWxxFl Thanks again for the blog.Really looking forward to read more. Keep writing.

  33. 2013-04-19 23:47:08

  34. 2013-04-24 19:33:44

  35. 2013-04-26 21:26:13

  36. 2013-04-27 00:41:11

  37. 2013-04-28 11:19:46

  38. shoes of kobe bryant2013-04-30 15:51:31

    its really good infomation,thanks guys

  39. camera buying guide2013-05-14 01:24:13

    8ruCd7 A round of applause for your blog post.Really thank you! Awesome.

  40. 2013-05-14 01:24:15

  41. 2013-05-22 22:08:27

  42. seo service2013-05-27 21:29:14

    aVzM59 Appreciate you sharing, great post.Really looking forward to read more. Will read on...

  43. 2013-05-27 21:29:16

  44. seo service2013-05-28 09:20:27

    zlrOL0 Thank you for your blog.Thanks Again. Fantastic.

  45. 2013-05-28 09:20:31

  46. social bookmarks2013-06-19 19:53:08

    1A6e3t Im thankful for the post.Really looking forward to read more. Really Cool.

  47. 2013-06-19 19:53:10

  48. 2013-06-21 00:36:15

  49. great service2013-07-04 18:51:25

    93yezU A round of applause for your article. Really Cool.

  50. 2013-07-04 18:51:27

  51. XXcDsyuxCW2013-07-24 01:02:30

    Wow, great blog post.Thanks Again. Much obliged.

  52. 2013-07-24 19:35:03

  53. lQuWEYWh2013-07-25 02:48:47

    Looking forward to reading more. Great article. Awesome.

  54. hot news2013-07-26 14:43:25

    EFBDKr wow, awesome blog post.Thanks Again. Fantastic.

  55. 2013-07-26 14:43:28

  56. 2013-07-28 10:42:22

    den mporw na katalabw toptia apo th shmerinh genia. hthela na ksera ti douleies kanete kai eiste 24 wres th mera online? eiste antres h gunaikes? sthn ellada h sto eksoteriko? ti endiaferonta exete? h mana sas kai o pateras sas einai perhfanoi gia auto to katanthma sas, olh mera mprosta se mia othoni? katheste kai pianeste apo to toptia kai kanete thn trixa trixia? psifizete h sas aresei mono na tsakwneste se kseno axurwna? katalabainete oti eiste kakektupa twn politikwn sta thleparathura? kala ti diaolo dekatriaxrona grafoun edw mesa?

  57. 2013-07-28 10:42:25

  58. 2013-07-30 01:57:28

  59. 2013-07-30 06:09:48

  60. 2013-07-31 10:48:04

  61. amazing news2013-08-02 18:59:37

    Really enjoyed this post.Really thank you! Keep writing.

  62. amazing news2013-08-03 00:35:02

    BXWx8K Thanks for sharing, this is a fantastic blog post.Much thanks again. Keep writing.

  63. 2013-08-03 00:35:04

  64. http://buy-ventolin-100mcg.com/2013-08-08 21:58:47

    I am so grateful for your blog.Really thank you! Fantastic.

  65. great link buildng2013-08-19 17:59:41

    kTFZxN Major thanks for the blog post. Much obliged.

  66. 2013-08-19 17:59:43

  67. good seo guys2013-09-04 07:06:35

    Z1pmY1 Great post.Really looking forward to read more. Cool.

  68. 2013-09-04 07:06:39

  69. the best seo service2013-09-08 01:02:58

    kOgZ5q Thank you ever so for you article. Much obliged.

  70. 2013-09-08 01:03:00

  71. make money online2013-09-12 00:09:54

    IZzPJW I think this is a real great blog article.Much thanks again. Really Cool.

  72. 2013-09-12 00:09:56

  73. only for 5 dollars2013-09-13 04:36:17

    CRIazz I really liked your blog.Really thank you! Fantastic.

  74. 2013-09-13 04:36:19

  75. online business2013-09-14 00:12:01

    VrY6Yg Major thankies for the blog article.Thanks Again. Really Cool.

  76. 2013-09-14 00:12:04

  77. cheap link building2013-09-24 15:49:59

    8lCLka Hey, thanks for the blog.Really thank you! Really Great.

  78. 2013-09-24 15:50:02

  79. awesome link building2013-09-24 20:54:33

    te5OBI Say, you got a nice post. Awesome.

  80. 2013-09-24 20:54:36

  81. link building team2013-10-16 06:02:52

    6DkNB7 Really enjoyed this blog article.Really thank you! Really Great.

  82. 2013-10-16 06:02:54

  83. best link build2013-10-16 12:37:38

    4x8Qw6 Great, thanks for sharing this post.Much thanks again.

  84. 2013-10-16 12:37:41

  85. smashing top seo2013-10-25 03:14:41

    iUUkC7 Thanks so much for the blog.Thanks Again. Keep writing.

  86. top seo guys2013-10-25 03:14:41

    ZeEoKw Very informative article post. Really Cool.

  87. 2013-10-25 03:14:43

  88. 2013-10-25 03:14:44

  89. top seo guys2013-10-26 15:28:26

    NEKlDZ Thanks again for the article. Awesome.

  90. 2013-10-26 15:28:33

  91. link building2013-11-02 15:06:50

    oxBPhA Thank you ever so for you article post. Keep writing.

  92. 2013-11-02 15:06:52

  93. you want this now2013-12-14 19:37:21

    lRH3Kj I cannot thank you enough for the article post. Great.

  94. 2013-12-14 19:37:27

  95. awesome seo thing2013-12-15 09:33:08

    c6xjWH Fantastic post.Really thank you! Awesome.

  96. 2013-12-15 09:33:11

  97. look at this2014-01-16 04:34:01

    LG2ueZ I really like and appreciate your post. Keep writing.

  98. 2014-01-16 04:34:03

  99. nice site here2014-01-17 01:42:03

    JoQjGJ Appreciate you sharing, great article post.Really thank you! Awesome.

  100. 2014-01-17 01:42:07

  101. awesome things!2014-01-31 01:36:30

    rRheoW I really like and appreciate your article post.Much thanks again. Will read on...

  102. 2014-01-31 01:36:33

  103. stunning seo guys2014-01-31 17:57:26

    lAK5kf This is one awesome blog.Really thank you! Really Great.

  104. 2014-01-31 17:57:31

  105. awesome things!2014-02-28 13:54:56

    qkWoLr A round of applause for your article post.Much thanks again. Cool.

  106. 2014-02-28 13:54:58

  107. stunning seo guys2014-02-28 17:39:17

    x3FOf4 I loved your article post.Really looking forward to read more. Cool.

  108. 2014-02-28 17:39:19

  109. check it out2014-03-22 16:57:05

    XoHGL5 Really appreciate you sharing this blog.Really thank you! Really Great.

  110. 2014-03-22 16:57:07

  111. check it out2014-03-22 22:16:11

    SXO302 Major thankies for the post.Really thank you! Fantastic.

  112. 2014-03-22 22:16:13

  113. nice seo guys2014-04-01 15:14:20

    pjsHtm Very informative blog article.Much thanks again. Really Great.

  114. 2014-04-01 15:14:22

  115. best prices2014-04-01 16:43:25

    8HhR2m A round of applause for your blog post.Really looking forward to read more. Much obliged.

  116. 2014-04-01 16:43:28

  117. 2014-04-07 03:34:12

  118. 2014-04-07 13:00:59

  119. awesome things!2014-04-18 05:10:52

    SEswcH I am so grateful for your blog post.Really thank you! Really Cool.

  120. 2014-04-18 05:10:55

  121. awesome things!2014-04-19 23:07:03

    3VVkFW Thank you for your blog article.Really looking forward to read more. Awesome.

  122. 2014-04-19 23:07:05

  123. best prices2014-05-12 03:01:26

    VIPQas Very informative blog post.Thanks Again. Keep writing.

  124. 2014-05-12 03:01:33

  125. seo for cheap2014-05-12 04:11:47

    TCoCjr Thanks again for the blog.Really looking forward to read more. Cool.

  126. 2014-05-12 04:11:49

  127. seo company2014-06-04 19:23:22

    xqFZdo Say, you got a nice post.Really thank you!

  128. 2014-06-04 19:23:26

  129. awesome seo2014-06-18 10:21:55

    5Xe8u5 wow, awesome blog post.Much thanks again. Keep writing.

  130. 2014-06-18 10:21:57

  131. awesome seo2014-06-19 22:46:37

    G77fG9 Enjoyed every bit of your blog post.Much thanks again.

  132. 2014-06-19 22:46:39

  133. crorkz matz2014-08-03 21:25:14

    GRTqnA I really like and appreciate your blog article.Really looking forward to read more. Will read on...

  134. 2014-08-03 21:25:16

  135. 2014-10-14 22:16:26

  136. 2014-10-17 17:25:12

  137. 2014-11-17 01:44:57

  138. 2014-12-10 03:58:58

  139. 2015-07-15 14:11:42

  140. 2015-07-15 21:46:06

  141. 2015-08-04 21:41:22

  142. 2015-08-05 22:09:27

  143. 2016-01-12 19:48:35

  144. 2016-02-07 18:37:00

  145. 2016-04-12 06:09:38

  146. 2016-05-09 06:06:53

  147. 2016-05-12 11:48:34

  148. 2016-05-30 21:35:55

  149. 2016-06-09 10:49:14

  150. 2016-06-13 09:19:23

  151. 2016-06-18 05:34:56

  152. 2016-06-22 20:48:22

  153. 2016-07-05 20:43:32

  154. 2016-07-08 14:19:25

  155. 2016-07-18 17:26:34

  156. 2016-07-21 19:25:46

  157. 2016-07-27 18:39:26

  158. 2016-08-13 11:18:10

  159. 2016-09-13 07:01:47

  160. 2016-10-12 08:35:05

  161. 2016-11-09 20:34:44

  162. 2016-12-06 03:47:35

  163. 2016-12-27 06:28:51

  164. 2017-01-15 20:27:52

  165. 2017-02-03 18:59:18

  166. 2017-03-11 07:27:21

    Hi, weeks lal3o&#82e0;Serirusty, it’s really easy. If you have a pair of GOOD, REALLY SHARP fabric shears that have never been used to cut anything but fabric, you’ll have no problem. Just unroll completely, draw a super-light pencil line, and cut slowly with your shears moving along the surface of the floor/table.(I don’t think they’re discontinued, thought—there was a “recall”, but that was just to give people a spare part in case it had gone missing. IKEA still has them in stock and on their website.)

  167. 2017-03-11 07:27:24

  168. pron best2017-07-11 02:10:06

    2fBROy Thank you ever so for you blog.Much thanks again. Really Cool.

  169. 2017-07-11 02:10:08

  170. 2017-08-20 16:23:57

  171. 2017-09-04 09:57:48

  172. best pron2017-11-08 12:45:00

    PLJnXS Thanks so much for the blog article.Really looking forward to read more. Much obliged.

  173. 2017-11-08 12:45:02

  174. 2018-02-20 13:01:36

  175. 2018-11-13 04:04:21

  176. 2018-11-18 00:05:03

  177. 2018-11-27 12:38:33

  178. 2018-12-06 08:56:54