Gdzie jest wyjście z tego labiryntu?

AAA

Barbara Markowska

Edukacja kulturalna powinna skupić się na dotarciu nie do młodego odbiorcy, tylko do olbrzymiej grupy ludzi, którzy nie mogą otworzyć się na nową rzeczywistość, bo nie są w stanie pozbyć się starych kompetencji.

"Dokąd my zdążamy? Nie spadamy ustawicznie?
I w tył, i w bok, i w przód, we wszystkich kierunkach?
Czyż nie błądzimy jakby w jakiejś nieskończonej nicości?"
Friedrich Nietzsche

Gdy pod koniec XIX wieku Fryderyk Nietzsche wieścił nadejście epoki nihilizmu, przywołał obraz człowieka, który całkowicie stracił grunt pod nogami, człowieka spadającego w otchłań. Te proroctwa stały się dzisiaj szczególnie aktualne – zagubienie jest naszym stanem normalnym. Od kiedy kultura, podobnie jak i sztuka, stała się towarem i straciła realną autonomię – wszystko jest dozwolone… Kryteria smaku tworzące dotychczas rdzeń kultury zmieniają się tak szybko, że nikt nie jest w stanie im sprostać. Bombardowani tysiącem obrazów, tekstów i dźwięków cierpimy na, jak to określił Milan Kundera, „nieznośną lekkość bytu”. Człowiek, który przeżywa dzień bez dostępu do mediów, ma poczucie, że nie istnieje. Paradoksalnie, takie samo poczucie nierzeczywistości towarzyszy mu, jeśli spędzi cały dzień, przeglądając strony internetowe lub kanały telewizyjne. Ale czy poczucie rzeczywistości jest nam jeszcze do czegoś potrzebne?

My, dzieci późnej nowoczesności

Nie wierzymy już w naturę inną niż medialna. Kultura masowa stała się naszym wspólnym dziedzictwem i głównym medium demokratyzacji. Każdy z nas ma prawo (i obowiązek) brać udział w powszechnej komunikacji, nawet jeśli jest ona pozorna i polega tylko na oglądaniu kanału Planete lub wiadomości BBC. Każdy też praktycznie może zostać twórcą (pod warunkiem, że ma dostęp do internetu i potrafi posługiwać się nowymi technologiami) – nakręcić film i umieścić go na YouTube, pisać bloga, robić zdjęcia. Choć nie oznacza to, że kultura popularna zdominowała sztukę całkowicie. Sztuka krytyczna tak samo korzysta z nowych technologii. Z ich pomocą nadal stawia prowokacyjne pytania, poszerza horyzonty myślowe, tworzące nasze poznawcze, estetyczne i polityczne spektrum. Udaje jej się to mniej lub bardziej, ale zawsze w obrębie systemu, który krytykuje czy podważa. Najsilniej widać to w działaniach, jakie towarzyszą słynnej wystawie „documenta” w Kassel, takich jak słynna interwencja ekologiczna Josepha Beuysa. W 1982 roku w ramach „documenta 7” artysta z pomocą wolontariuszy zasadził na terenie Kassel 7.000 dębów, ujawniając partycypacyjny wymiar rzeźby społecznej. Projekt ten do dzisiaj jest kontynuowany przez Dia Art Foundation i ma olbrzymi wpływ na środowisko Kassel. Od połowy lat 70. na „documenta” padają ważkie pytania dotyczące istoty demokracji czy nowoczesności, a mimo to w 2007 roku wystawę obejrzało ponad 700.000 widzów, jej budżet zaś przekroczył 25 milionów euro. Kultura i sztuka stają się powoli polem wytwarzania nowego kapitału, nowych idei, słów, obrazów, które później posłużą jako paliwo dla machiny ekonomicznej. Sztuka krytyczna stara się zachować dystans i odzyskać autonomię – ale rozwija się dzięki instytucjonalnemu wsparciu i ekspansji rynku sztuki, za którym stoją duże pieniądze. Dzieła wybitnych artystów – Warhola, Picassa, Duchampa – wykorzystywane były i są w reklamie na równi z wizerunkami celebrytów, kierujących się zasadą „najpierw się stań – potem się sprzedaj”. Kulturowa logika systemu sprawia, że każdy opór jest natychmiast wchłaniany i wykorzystywany. Pytanie, które towarzyszy dziś twórcom, to nie „być czy nie być?”, ale jak to sprzedać i kogo to zainteresuje.

Bóg umarł. Niech żyje Facebook!

Krążący po sieci dowcip, który nawiązuje do słynnego zdania Nietzschego, dobrze oddaje ducha czasów. Rządzą indywidualne gusta, nieuformowane smaki, dominuje brak autonomicznego sądu. Różne grupy odbiorców kierują się różnymi upodobaniami i strategiami w odbiorze kultury. To rozproszenie i brak określonego kryterium oceny powodują konkurencyjność, konfrontacje idei czy dzieł, zmuszając twórców do coraz to bardziej intensywnych poszukiwań formalnych, ale też treściowych. Efektem – łatwym do przewidzenia – są eksperymenty z tradycyjnymi formami ekspresji i działania podważające społeczne tabu, takie jak prace Damiena Hirsta, który umieścił wypreparowane martwe zwierzęta (krowę, rekina) w akwariach wypełnionym formaliną, czy instalacja Doroty Nieznalskiej „Pasja”. Artystkę oskarżono o obrazę uczuć religijnych, wytoczono jej proces, który po wielu latach zakończył się uniewinnieniem. Mamy więc i dążenie do wizji totalnej w teatrze Roberta Wilsona, łączącej wszystkie dziedziny sztuki od tańca po malarstwo czy rzeźbę, i carnal art francuskiej artystki Orlan, która uczyniła swoje ciało materiałem wieloletniego performance’u opartego na operacjach plastycznych.

Interdyscyplinarność jest trendy

Klasyczny podział na dziedziny sztuki jest nie do utrzymania. Przekraczanie granic określonych dyscyplin, wieczna mobilność i elastyczność, łączenie wielu perspektyw jest synonimem tego, co aktualne. Wiedza nie rozwija się już liniowo, ale poprzez zmiany perspektyw i tworzenie całkiem nowych dziedzin, takich jak memetyka. Od czasu, gdy upadły wyraźne podziały polityczne, mieszanie różnych perspektyw i języków jest najbardziej płodną strategią zarówno w nauce, jak i na polu kultury. Zwłaszcza na skrzyżowaniu sztuki, nauki i polityki widać, jak bardzo inspirujące mogą być wzajemne zapożyczenia, sposoby stawiania pytań czy eksperymenty na pograniczu różnych dyscyplin. Artyści coraz częściej pragną wkroczyć na teren laboratorium. Przykładem jest choćby niezwykle intensywna twórczość Zbigniewa Oksiuty, który od lat prowadzi w Kolonii badania na pograniczu sztuki, nauk biologicznych i architektury. W projekcie „Spatium Gelatum” [zamrożona przestrzeń] zajmuje się tworzeniem habitatu przyszłości i przestrzeni biologicznej, która byłaby jadalna. Dzięki współpracy z instytucjami naukowymi i przemysłem artysta może eksperymentować, wykorzystując fenomeny stanu mikrograwitacji w warunkach ziemskich i zjawiska molekularne zachodzące w zwykłej kuchni. Wyniki, prezentowane w galeriach sztuki jako obiekty i instalacje filmowe, powstają przy współpracy z muzykami, designerami i twórcami animacji komputerowych.

Komiks o Chrystusie

Nasza aktywność to surfowanie, dryfowanie od rzeczy znanych do nieznanych. W pewnym sensie podróż. Jej specyfika polega na przemieszczaniu się bez wiedzy, gdzie się znajdujemy i dokąd zmierzamy. Zagubienie realizuje się na poziomie miejsca (nie wiemy, gdzie jesteśmy, bo nie ogarniamy całości sieci – jesteśmy w labiryncie i każdy ruch pogłębia nasze zagubienie) i na poziomie znaczenia – nie wiemy, po co idziemy tam czy gdziekolwiek, nie znamy ostatecznego celu. Kondycję przeciętnego odbiorcy kultury można więc porównać do zagubienia w sieci. Tylko kim jest tzw. przeciętny odbiorca? Poczucie zagubienia mogą mieć jedynie ludzie, którzy mają świadomość utraty wyraźnych kryteriów, czyli żyją na tyle długo, że są świadkami erozji kanonu. Wraz z zanikiem uniwersalnie obowiązującego kanonu znika jasny podział na kulturą wysoką i niską, elitarną i egalitarną. Zamiast niego pojawiają się nowe podziały na kulturę mainstreamową i niszową. Filmy Almodóvara i performance Lady Gagi opierają się na kiczu i pastiszu kultury popularnej, a jednak można wskazać między nimi różnicę. Tylko że nie dla wszystkich jest ona istotna. Młodzi ludzie nie będą sobie zawracać nią głowy. Osoby poniżej 20 roku życia nie mają problemów z przyswajaniem kultury, wielość kodów nie przytłacza ich umysłów i nie powoduje metafizycznego zagubienia z bardzo prostego powodu – po prostu go nie widzą. Dla nich interdyscyplinarność jest normą. Młode oczy nie widzą chaosu, a usieciowiony świat, w którym wszystko jest możliwe – uzasadniony jest zarówno komiks o Jezusie Chrystusie, jak i obozach zagłady. Nie ma tematów tabu, nie ma form, które byłyby przypisane do jednej formuły, nie potrzebują też uniwersalnych kryteriów podziału na dobre/złe dzieło. W słynnym japońskim anime „Neon Genesis Evangelion” można znaleźć wątki biblijne pomieszane z psychoanalizą. Dla ludzi o wyrobionym smaku to prawdziwy Armagedon ducha! Młodzież na całym świecie karmi się taką newage’owską mieszanką. Nie przejmuje się, jeśli nie odczytuje filozoficznej głębi filmu „Matrix”.

Czas się odnaleźć

W polu kultury interdyscyplinarność pojawia się w trzech wymiarach. Na poziomie twórcy (gdzie staje się ona materią twórczości, a często jednym z głównych tematów dzieła), na poziomie odbiorcy, który musi wykazywać się coraz większą elastycznością i kreatywnością odbioru, co z kolei zaciera granicę między twórcą a odbiorcą. Trzecim wymiarem, który jest punktem zapalnym pogłębiającym kryzys, są instytucje promujące kulturę oraz odpowiedzialne za edukację. Instytucje, które zajmują się wytwarzaniem wzorów nadal kultywują podział na dziedziny sztuki – literaturę, malarstwo, poezję, teatr, muzykę, operę itd. Tradycyjna edukacja odtwarza granice, kawałkuje wiedzę, uczy rzeczy, które utrudniają konsumpcję współczesnej kultury i powodują u „przeciętnego odbiorcy” stres i niezrozumienie. Poczucie dyskomfortu rodzi się nie tylko z nadmiaru propozycji, ale też z braku przygotowania do odbioru i selekcji tysiąca czasopism, kanałów filmowych, festiwali i wydarzeń. Edukacja kulturalna w najbliższej przyszłości powinna skupić się na dotarciu nie do młodego odbiorcy, który świetnie sobie radzi z otaczającą magmą, tylko do owej olbrzymiej grupy ludzi, którzy nie mogą otworzyć się na nową rzeczywistość, bo nie są w stanie pozbyć się starych kompetencji. Zżera ich nostalgia za jasno wyznaczonymi hierarchiami, przez co tracą dostęp do kapitału kulturowego. Aby móc świadomie z niego korzystać – muszą się odnaleźć. Czas wytworzyć klasę kreatywną, która bierność przekuje na aktywne wytwarzanie wartości i znaczeń, której działanie będzie stanowiło bezdyskusyjnie część kultury „glokalnej” – globalnej w formie, ale lokalnej w treści. Kultura pozbawiona mocy autorytetów nadal będzie wpływać na nasz sposób postrzegania rzeczywistości i naszego własnego życia. Może nawet bardziej niż kiedykolwiek, bo nie do końca jawnie i świadomie.

odsłuchaj zawartość strony wersja do druku

TAGI: Friedrich Nietzsche, sztuka i nauka, "documenta”, Kassel, Facebook, You Tube, Joseph Beuys, Damien Hirst, Dorota Nieznalska, Robert Wilson, Orlan, Zbigniew Oksiuta, Lady Gaga, Almodóvar, Matrix, glokalny

  1. 2012-03-04 19:16:52

  2. VGsoNQVfCXL2012-03-04 19:16:49

    "Tak jeszcze winaasem mf3wiąc, nie docenia Pani siły rosyjskiego lobby w krajach europejskich. Od początku istnienia ZSRR komuniści cenili sprawę PR i wykupowali po prostu przychylne im artykuły w zachodniej prasie." W przeciwieństwie do większości obywateli dawnego obozu wschodniego miałam od najmniejszego dzieciństwa zarf3wno wschodnie jak i zachodnie media do dyspozycji. Myślę, ze zbyt często można wpaść w pułapkę, ze wszystko co nie skrajnie antyrosyjskie to kupowane przez ZSRR:) Cenie sobie, ze przez te doświadczenia 'ponad obozowy' swiat nie jest dla mnie czarno-biały."Znaną sprawą są także powiązania działaczy kontrkulturowych (szczegf3lnie ruchu pacyfistycznego i ekologicznego) z sowieckim wywiadem. W Niemczech przecież znana jest sprawa pisma "Konkret" i jego niejawnego finansowania przez STASI. "Byc moze, ale co zmienia. 'Konkret' nigdy nie czytałam, w przeciwieństwie do niektorych polskich blogowiczf3w salonu, ktf3rzy dziś nawet piszą dla 'Konkret' i cytują z niego (bo jest taki fajny antyniemiecki..) Czy dlatego partia PiS jest na etacie rosyjskiego wywiadu?;)"Podsumowując: uważam, że stanowisko Niemiec i Francji wynika nie do końca z racji stanu tych krajf3w i ich troski o pokf3j, ale rf3wnież z bardzo sprawnego, rosyjskiego lobbingu."Widziałam, ze Polacy mądrzejsi. U nich lobbing się nie udał. Założę się, ze zaplata za niska:)"Pozdrawiam"Wzajemnie

  3. 2012-03-09 06:24:23

  4. 2012-03-10 13:04:42

  5. 2012-03-12 00:09:21

  6. 2012-03-15 08:41:39

  7. robcxawah2012-04-08 15:41:08

    Realmente o PostgreSQL tem isso como meta, ate9 como propaganda para se eblasetecer no mercado. Na verse3o 8.3 este nfamero tende a crescer Mas existe uma lenda de que o SQL tenha sido criado a partir da IBM (assim como as camadas OSI e outros brinquedos) com o System-R, que deu origem ao DB2. Seria interessante checar qual o grau de compatibilidade deles atualmente

  8. 2012-04-08 15:41:10

  9. 2012-04-09 13:24:02

  10. 2012-04-09 17:48:58

  11. 2012-04-11 03:13:30

  12. 2012-04-13 18:22:53

  13. 2012-08-21 05:31:28

  14. 2013-02-24 12:09:22

  15. buy viagra2013-03-02 17:43:17

    ggD5I4 Thanks so much for the post.Really looking forward to read more. Will read on...

  16. 2013-03-02 17:43:19

  17. buy discount viagra2013-03-02 23:04:53

    Im thankful for the blog post.Much thanks again. Awesome.

  18. buy viagra online2013-03-02 23:04:55

    Hey, thanks for the blog article.Much thanks again. Cool.

  19. samsung k40722013-03-03 01:56:42

    Thanks a lot for the article post.Much thanks again. Really Cool.

  20. samsung k40722013-03-03 08:32:09

    Hey, thanks for the blog.Much thanks again. Much obliged.

  21. samsung P4072b double pack2013-03-03 09:21:28

    Very neat blog post. Will read on...

  22. samsung y40722013-03-03 11:12:10

    Enjoyed every bit of your article post.Really looking forward to read more.

  23. samsung m40722013-03-03 12:03:00

    Im obliged for the post.Really looking forward to read more. Awesome.

  24. Cheap photo paper2013-03-03 12:53:32

    wow, awesome article post.Really thank you!

  25. A4 photo paper2013-03-03 13:45:37

    I appreciate you sharing this blog.Thanks Again. Awesome.

  26. Cheap a4 photo paper2013-03-03 14:38:54

    I really enjoy the article.Much thanks again. Fantastic.

  27. Inkjet photo paper2013-03-03 15:32:02

    Muchos Gracias for your article post.Thanks Again. Great.

  28. bookmaring service2013-03-13 15:51:40

    7KilPi Very good blog article.Really thank you! Great.

  29. 2013-03-13 15:51:43

  30. bookmaring service2013-03-13 23:13:58

    oK8N91 I loved your article.Really thank you!

  31. 2013-03-13 23:14:06

  32. social bookmarks2013-03-13 23:44:01

    QQItwe Thanks for sharing, this is a fantastic post.Much thanks again. Awesome.

  33. 2013-03-13 23:44:03

  34. bookmaring service2013-03-15 06:44:01

    VpFI1r Very good blog article.Really thank you! Keep writing.

  35. 2013-03-15 06:44:03

  36. social bookmarks2013-03-15 17:14:25

    LIo9mR Fantastic blog post.Really thank you! Really Great.

  37. 2013-03-15 17:14:32

  38. social bookmarks2013-03-15 17:21:00

    4uflE8 Thanks again for the blog.Thanks Again. Great.

  39. 2013-03-15 17:21:02

  40. ciprofloxacin 500mg2013-03-15 17:50:12

    I appreciate you sharing this blog.Really looking forward to read more. Really Cool.

  41. buy cipro2013-03-15 19:09:55

    Enjoyed every bit of your blog.

  42. generic viagra2013-03-15 19:29:00

    I value the post.Much thanks again. Great.

  43. generic viagra online2013-03-15 20:48:43

    Say, you got a nice article post. Fantastic.

  44. generic cialis no prescription2013-03-15 21:07:51

    Very neat blog.

  45. generic cialis online2013-03-15 22:28:13

    Very informative article. Keep writing.

  46. Buy Levitra uk2013-03-15 22:47:31

    Enjoyed every bit of your article.Really looking forward to read more. Much obliged.

  47. Buy Levitra2013-03-16 00:08:43

    I value the blog. Really Cool.

  48. 2013-03-29 15:01:26

  49. Social bookmarks2013-04-20 06:04:33

    6k0Mii Muchos Gracias for your post.Much thanks again. Want more.

  50. 2013-04-20 06:04:35

  51. 2013-04-28 10:09:49

  52. camera buying guide2013-05-14 10:22:36

    gunDCw Im thankful for the blog post.Much thanks again. Really Great.

  53. 2013-05-14 10:22:39

  54. good seo2013-05-25 23:49:54

    WLYnLo Great blog.Thanks Again. Really Great.

  55. 2013-05-25 23:49:57

  56. 2013-05-27 06:19:22

  57. seo service2013-05-27 13:17:43

    nh9TXN I really enjoy the post.Much thanks again. Cool.

  58. 2013-05-27 13:17:45

  59. cheap social bookmarks2013-06-19 19:27:33

    gjhB8A Great, thanks for sharing this blog article.Really looking forward to read more.

  60. 2013-06-19 19:27:36

  61. 2013-06-29 07:35:14

  62. news and many more2013-07-04 18:14:36

    priLow Awesome article.Thanks Again. Want more.

  63. 2013-07-04 18:14:38

  64. BKhSdgRuenRqJnzPU2013-07-23 20:32:30

    Thanks so much for the blog article.Much thanks again. Great.

  65. ruBLwQIw2013-07-24 22:16:30

    Muchos Gracias for your blog. Will read on...

  66. news2013-07-26 14:15:56

    SzWHQ8 I really like and appreciate your blog post.Much thanks again.

  67. 2013-07-26 14:15:59

  68. 2013-07-28 00:20:01

    It has been a pleasure seneig your photos. A few years ago my sister went to Istanbul, and all she could talk about was how dirty it was. I was aghast when she told me this, but then my sister is a stuck up bitch who sees "ancient" as "dirty". One of the many reasons I hate her! Your pictures are gorgoous. What a beautiful place Istanbul is. Thank you for sharing!!

  69. 2013-07-28 00:20:09

  70. 2013-07-29 19:22:23

    It has been a pleasure senieg your photos. A few years ago my sister went to Istanbul, and all she could talk about was how dirty it was. I was aghast when she told me this, but then my sister is a stuck up bitch who sees "ancient" as "dirty". One of the many reasons I hate her! Your pictures are gorgoous. What a beautiful place Istanbul is. Thank you for sharing!!

  71. 2013-07-29 19:22:28

  72. 2013-07-30 12:36:50

  73. super news2013-08-02 18:06:19

    I5aE7z Fantastic blog article.Much thanks again. Much obliged.

  74. 2013-08-02 18:06:21

  75. 2013-08-09 22:22:51

  76. 2013-08-11 15:14:58

  77. great link buildng2013-08-19 17:40:53

    PUV9Tm I loved your blog post.Thanks Again. Really Cool.

  78. 2013-08-19 17:41:04

  79. great link buildng2013-08-20 02:11:15

    lHwjg6 I cannot thank you enough for the article post.Really looking forward to read more. Much obliged.

  80. 2013-08-20 02:11:18

  81. great seo service2013-09-04 03:25:19

    R08Vff I loved your article post.Much thanks again. Really Great.

  82. 2013-09-04 03:25:25

  83. seo service2013-09-06 07:32:21

    ZmmqmS Wow, great blog article.Thanks Again. Cool.

  84. 2013-09-06 07:32:23

  85. the best seo service2013-09-07 19:50:34

    HskOPK I really liked your blog post.Really looking forward to read more. Really Great.

  86. 2013-09-07 19:50:36

  87. make money online2013-09-12 01:05:20

    53Tu2a I really liked your blog post.Thanks Again. Cool.

  88. 2013-09-12 01:05:22

  89. online business2013-09-13 12:04:04

    LGlTew I appreciate you sharing this article. Really Cool.

  90. 2013-09-13 12:04:07

  91. pro link building2013-09-25 03:51:26

    Mysmpw I cannot thank you enough for the blog article.Really looking forward to read more. Much obliged.

  92. 2013-09-25 03:51:28

  93. link building team2013-10-15 15:38:42

    EYBf3p Im grateful for the article.Really thank you! Keep writing.

  94. 2013-10-15 15:38:45

  95. best link build2013-10-16 17:02:14

    j9vuIL This is one awesome blog. Want more.

  96. 2013-10-16 17:02:16

  97. top seo guys2013-10-23 19:39:08

    UpXIYe Really enjoyed this blog. Cool.

  98. 2013-10-23 19:39:10

  99. link building2013-10-24 17:41:54

    eJgFWz Very informative blog article.Really thank you! Fantastic.

  100. 2013-10-24 17:41:57

  101. top seo guys2013-10-25 02:08:47

    f7qH0E I loved your blog. Really Cool.

  102. 2013-10-25 02:08:49

  103. smashing top seo2013-10-26 11:37:42

    xJI6RU Great blog article.Thanks Again. Will read on...

  104. 2013-10-26 11:37:44

  105. top seo guys2013-10-31 11:28:43

    ytxZXA I really like and appreciate your article.Thanks Again. Will read on...

  106. 2013-10-31 11:28:45

  107. click here2013-11-17 19:30:14

    ME2PsG Thanks again for the blog article.Thanks Again. Great.

  108. 2013-11-17 19:30:18

  109. watch this2013-11-18 11:00:42

    iyDmsD A big thank you for your blog post.Thanks Again. Really Cool.

  110. 2013-11-18 11:00:45

  111. awesome seo thing2013-12-15 14:57:15

    OjBXQq Very informative article. Keep writing.

  112. 2013-12-15 14:57:17

  113. nice seo guys2014-01-16 04:03:50

    Af5ikm I cannot thank you enough for the article.Much thanks again. Awesome.

  114. 2014-01-16 04:03:52

  115. stunning seo guys2014-02-04 10:32:17

    eQncQ1 Looking forward to reading more. Great post.Much thanks again. Fantastic.

  116. 2014-02-04 10:32:19

  117. awesome things!2014-02-04 13:48:52

    2Q8mCJ I really liked your article. Awesome.

  118. 2014-02-04 13:48:54

  119. awesome things!2014-02-28 17:14:17

    pjBLQm Thanks for sharing, this is a fantastic blog article.Much thanks again. Will read on...

  120. 2014-02-28 17:14:20

  121. check it out2014-03-22 16:12:04

    4u2nni Thanks so much for the blog.Really thank you!

  122. 2014-03-22 16:12:07

  123. nice seo guys2014-04-01 12:38:10

    181AvG Great, thanks for sharing this blog post.Much thanks again. Awesome.

  124. 2014-04-01 12:38:13

  125. stunning seo guys2014-04-18 17:19:40

    P3SWGK Thank you ever so for you post. Will read on...

  126. 2014-04-18 17:19:42

  127. stunning seo guys2014-04-18 19:26:16

    sEpCbu Great post.Really looking forward to read more. Awesome.

  128. 2014-04-18 19:26:18

  129. 2014-05-11 13:34:01

  130. seo for cheap2014-05-12 00:07:13

    pZsyMO Awesome article post.

  131. 2014-05-12 00:07:16

  132. 2014-05-23 00:24:29

  133. awesome seo solutions2014-06-04 22:14:22

    aHwRj4 Very informative blog.Really looking forward to read more. Really Cool.

  134. 2014-06-04 22:14:25

  135. awesome seo2014-06-19 08:51:24

    JpkP9B I really like and appreciate your blog post.Really looking forward to read more.

  136. 2014-06-19 08:51:27

  137. nice penalty removal2014-06-19 13:48:49

    uSCJFa A big thank you for your blog. Awesome.

  138. 2014-06-19 13:48:51

  139. awesome seo2014-07-03 22:23:40

    dg4Yx4 Great post.Really looking forward to read more. Keep writing.

  140. 2014-07-03 22:23:42

  141. 2014-07-19 14:25:47

  142. 2014-08-12 00:28:15

  143. 2014-10-14 22:11:46

  144. 2014-10-16 19:08:42

  145. 2014-10-17 01:35:35

  146. 2014-10-17 16:49:07

  147. 2015-07-14 04:19:01

  148. 2015-07-17 01:48:28

  149. 2015-08-02 02:49:47

  150. 2015-08-03 07:06:25

  151. 2015-08-09 18:57:53

  152. 2015-08-10 00:39:31

  153. 2015-10-24 22:32:29

  154. 2015-10-25 16:39:44

  155. 2015-11-22 02:05:39

  156. 2016-01-10 07:12:10

  157. 2016-02-04 05:54:41

  158. 2016-02-06 01:45:05

  159. 2016-04-12 16:24:12

  160. 2016-05-09 05:37:12

  161. 2016-05-30 17:47:01

  162. 2016-06-09 03:53:38

  163. 2016-06-13 19:55:41

  164. 2016-06-15 05:03:27

  165. 2016-06-18 18:25:44

  166. 2016-06-23 08:21:28

  167. 2016-07-05 21:20:30

  168. 2016-07-18 18:58:11

  169. 2016-07-21 16:15:41

  170. 2016-07-27 16:48:31

  171. 2016-08-12 19:19:59

  172. 2016-09-12 21:57:39

  173. 2016-10-12 07:27:59

  174. 2016-11-09 16:41:07

  175. 2016-12-06 02:07:21

  176. 2016-12-27 06:33:05

  177. 2017-01-15 18:07:10

  178. 2017-02-04 02:37:46

  179. 2017-07-05 19:55:38

  180. lucy ann2017-07-11 00:20:25

    bE95zD Very neat article.Thanks Again. Great. porno gifs

  181. 2017-07-11 00:20:27

  182. 2017-07-22 14:52:00

  183. 2017-08-06 04:19:05

  184. 2017-08-20 21:35:41

  185. 2017-09-04 04:59:37

  186. john newmann2018-05-31 01:18:08

    2F08gA wonderful issues altogether, you just received a new reader. What could you suggest in regards to your put up that you made some days ago? Any sure?

  187. 2018-05-31 01:18:10