Globalna polifonia

AAA

Rozmowa z Jonathanem Millsem

O kosmopolityzmie, edukacji kulturalnej i globalnych wyzwaniach Europy opowiada Jonathan Mills, dyrektor Międzynarodowego Festiwalu Edynburskiego.

Edynburski festiwal jest starszy niż szkocka służba zdrowia. Powstał w 1947 roku na bazie idei, że sztuka może być czynnikiem odbudowy jedności Europy. Czy ten projekt się powiódł?

Czasy tuż po wojnie były specyficzne. Nastąpił moment jakby pauzy – zwątpienia w przyszłość kontynentu, pojawiło się pytanie „co dalej?”. Twórcy festiwalu od razu podjęli wyzwanie. Wiedzieli, że festiwal nie może zamykać się w graniach szkockich wzgórz i kiltów. Z dzisiejszej perspektywy wydaje się, że Festiwal Edynburski odegrał w procesie jednoczenia Europy ważną, choć oczywiście ograniczoną, rolę. Fakt, że możemy rozmawiać, popijając kawę tu, w Warszawie, w nowoczesnym hotelu należącym do międzynarodowej zachodniej sieci, jest w jakimś stopniu możliwy także dzięki temu festiwalowi.

Głosi Pan pogląd, że współcześnie żadna pojedyncza kultura czy ideologia nie ma szans na dominację. Czy Kongres Kultury Europejskiej ma w ogóle sens, skoro w zsieciowanym świecie nie ma miejsca na kulturową jedność?

Należy rozróżnić Europę jako pewną ponadnarodową ideę oraz poszczególne kultury europejskie, które mają swój wkład w „europejskość” rozumianą szeroko – jako swego rodzaju opozycję względem np. filozofii i estetyki azjatyckiej. Refleksja nad tym, co stanowi o specyfice „europejskości” w tym szerszym znaczeniu, jest jednym z wyzwań Europejskiego Kongresu Kultury. Jaką rolę może odegrać kultura europejska w dyskursie o globalizacji i multikuluralizmie, choć nie lubię tego ostatniego słowa – wolę pojęcie kosmopolityzmu.

Europie potrzebna jest inicjatywa. Rosnący wpływ ekonomiczny takich krajów jak Indie czy Chiny będzie miał wkrótce ogromne konsekwencje również dla światowej kultury. Choć nie sądzę, by obecne procesy prowadziły do sytuacji, w której jedna dominująca kultura zostanie zastąpiona przez inną, to jednak trzeba myśleć globalnie. Nie zastanawiać się nad tym, czy Europa coś traci, ale skupić się na roli, jaką może odegrać w sytuacji, gdy coraz silniejsze stają się inne centra kulturowe. Kongres może być tu bardzo pomocny.

W jaki sposób?

Może pomóc w zrozumieniu ograniczeń europejskiego projektu. Jeśli to się uda, będą powody do radości, bo byłby to pierwszy krok w stronę wielkich zmian. A wielkie zmiany są możliwe tylko na mocnym gruncie, takim jak solidna struktura europejska. Istota tych zmian, według mnie, polega więc na zrozumieniu, że w tym samym momencie mówimy jednym i wieloma głosami.

Potrzebne jest o wiele bardziej kosmopolityczne podejście do kultury i uznanie wyjątkowości pojedynczych, lokalnych kultur. Różnorodność dotyczy każdego europejskiego kraju.

Polska jako inicjator tego kongresu symbolizuje wyzwania, z którymi konfrontuje się dzisiejsza Europa. Idea „Solidarności” jest dla wszystkich wymownym świadectwem. Macie wspaniałe i głębokie tradycje, a wasza kultura zdołała przetrwać całe stulecia niewoli, tłamszenia i rozdzierania na kawałki.

Ale do tego potrzebne jest poczucie wspólnoty w kulturze. A dziś każdy żyje w swoim własnym świecie, brakuje nam wspólnego systemu wartości. Przekaz kulturowy czy artystyczny jest coraz częściej nieczytelny.

To wina artystów?

Może tego, że w powszechnym dyskursie nie bierze się pod uwagę wyobraźni i kreatywności widowni. A przecież oglądanie i słuchanie jest w istocie aktem twórczym. Ale problem jest jeszcze głębszy – nie możemy stwierdzić, czy dzielimy wspólne wartości, jeśli nie dzielimy wspólnego języka. Żeby poznać wzajemne wartości, musimy mieć ten sam sposób komunikowania, który umożliwia podstawowe porozumienie.

Jednym z moich największych problemów jako powiernika ważnej europejskiej instytucji kulturalnej jest odpowiedź na pytanie, jak pozostać ważnym dla publiczności, gdzie jej szukać, jak myśleć o jej problemach. Odpowiedzią na to pytanie jest szukanie nowego języka.

Może powinniśmy cofnąć się do momentu, gdy komunikowaliśmy się lepiej?

Przecież to niemożliwe! Mamy za sobą epokę industrialną, postindustrialną, żyjemy w erze informacyjnej. Pragnienie, by cofnąć się do czasów, gdy znaliśmy i rozumieliśmy wszystkich w swoim otoczeniu, to czysta nostalgia.

Czy w takim razie przekraczanie komunikacyjnych barier poprzez sztukę jest w ogóle możliwe?

Posłużę się pewnym przykładem. Jakieś dziesięć lat temu muzykolog i perkusista rockowej grupy The Grateful Dead – Mickey Hart oraz Alan Jabbour stworzyli w Bibliotece Kongresu Stanów Zjednoczonych serię muzyczną „Endangered Music Project” – archiwum pieśni i obrzędów z całego świata. Obaj odgrzebują unikatowe nagrania, które stanowią świadectwo kultur zagrożonych wyginięciem lub już nieistniejących. Hart wpadł na ten pomysł, kiedy uświadomił sobie, że gdy opisuje się skutki wycinania lasów tropikalnych w Brazylii czy Indonezji, mówi się jedynie o zubożeniu tlenu w atmosferze czy zagrożeniu zwierząt. Ten język jest utylitarny i technokratyczny – opiera się jedynie na rzeczach policzalnych i wymiernych. A przecież niszczenie tych lasów niesie ze sobą także natychmiastowe wymazanie fragmentu naszej pamięci kulturowej. Ginie wówczas nasze niepowtarzalne doświadczenie tego miejsca wyrażone w poezji, śpiewie czy rytuałach.

Pytanie, jak to przełożyć na rzeczywistość społeczną Europy. W jaki sposób zastosować ten sposób rozumienia człowieka i komunikacji w życiu instytucjonalnym?

Trzeba zacząć od zrozumienia, że nie istnieje coś takiego jak kultura w izolacji. To proces, który jest częścią o wiele większej całości. Dlatego też politycy czy urzędnicy są ostatnimi osobami, które powinny inicjować działania kulturalne, których intencją jest społeczna zmiana. Musimy porzucić sposób myślenia, który zakłada, że wszystko można zmierzyć. Dziś wiemy, że człowiek jest istotą zbyt złożoną, by patrzeć na niego w ten sposób. Jeśli nie uwzględnimy wielowymiarowości, możemy sobie tworzyć cudowne strategie, ale nie tylko niczego trwałego nie osiągniemy, ale wręcz wzmocnimy stary paradygmat.

Kluczem jest tu podejście do edukacji. W Wielkiej Brytanii ostatnia generalna reforma edukacji miała miejsce w XIX wieku! Od tamtego czasu wiedza o człowieku diametralnie się zmieniła, ale struktury państwowe zdają się tego nie dostrzegać.

Myślę, że gdybyśmy przeprowadzili eksperyment i dali wszystkim europejskim ministrom analizę działalności edukacyjnej instytucji kulturalnych i porównali ją z edukacją szkolną, to okazałoby się, że uczestnictwo młodych ludzi w kulturze zawdzięczamy nie szkole, ale programom edukacyjnym muzeów, teatrów i festiwali. Te instytucje wiedzą, że bez edukacji nie będą miały widowni.

Pana diagnoza kultury europejskiej jest z jednej bardzo krytyczna, z drugiej – wierzy Pan w możliwość przywracania utraconej jedności naszych wizji świata i kultury.

Niezupełnie. Chodzi o to, by te wizje tworzyły polifonię – nie muszą być spójne. Czasem mogą być zgodne, a czasem nie. System edukacji nie powinien redukować tej polifoniczności w tak absurdalny sposób, w jaki często redukuje. Chodzi o to, by uczyć, jak żyć i poruszać się w świecie wielowymiarowym. Mam nadzieję, że w czasie Europejskiego Kongresu Kultury będziemy mieli wystarczająco dużo czasu, by spokojnie przedyskutować te wszystkie problemy i dojść do wspólnych wniosków.

Rozmawiał Marcin Malicki
 

odsłuchaj zawartość strony wersja do druku

TAGI: Jonathan Mills, Rada Kongresu, Obca Europa, wywiad,

  1. bSxuyPzvOgEqvsom2011-09-16 13:38:24

    This site is like a classroom, ecxept I don't hate it. lol

  2. 2012-07-13 16:30:04

  3. ibKxJAgRqFEOsCri2012-09-12 05:29:05

    Prawdopodobnie takie same, jak prf3ba złożenia do sądu pozwu, przez pewnego sptrnyego łodzianina, przeciwko Edycie Gf3rniak, po jej słynnym odśpiewaniu hymnu Polski na mistrzostwach w Korei. Rzeczony obywatel poczuł się zbulwersowany wystąpieniem pani Gf3rniak i zażądał od niej kilkudziesięciu tysięcy złotych tytułem zadośćuczynienia za poniesione straty moralne. W Stanach Zjednoczonych by to przeszło i niewykluczone, że taki spryciarz byłby ustawiony do końca życia. W Polsce sprawa umarła śmiercią naturalną, a media wyciszyły ją zupełnie po jednorazowym odnotowaniu nietypowej jak na polskie warunki fanaberii.

  4. 2012-09-12 05:29:08

  5. 2012-09-12 23:31:14

  6. 2012-09-13 07:34:00

  7. 2012-09-13 20:55:56

  8. 2012-09-16 16:18:01

  9. zGJTnBLQXgS2012-11-14 00:05:07

    Thanks for the links, Bryan and Boone. No shame in self-promotion. In fact, I'll link to a which quotes me prsenisg again my case for adequate funding for the new archival methods and tools necessary to make sense of social media archives.

  10. 2012-11-14 00:05:10

  11. 2012-11-15 03:43:40

  12. 2012-11-16 02:03:15

  13. 2012-11-16 16:26:34

  14. 2012-11-17 02:32:06

  15. 2013-02-23 20:22:38

  16. buy discount viagra online2013-03-02 20:36:24

    TVq6Ot Major thankies for the blog post.Thanks Again. Much obliged.

  17. 2013-03-02 20:36:27

  18. buy discount viagra online2013-03-02 23:40:36

    I35UP3 A round of applause for your article.Really thank you! Want more.

  19. 2013-03-02 23:40:38

  20. social bookmarks2013-03-13 15:27:50

    TOVhHV This is one awesome blog article.Thanks Again. Keep writing.

  21. 2013-03-13 15:27:58

  22. bookmaring service2013-03-15 02:57:02

    6xrqhD Thanks so much for the article.Really looking forward to read more. Great.

  23. 2013-03-15 02:57:04

  24. ciprofloxacin hcl2013-03-15 17:33:41

    Really appreciate you sharing this blog article.Really thank you! Really Cool.

  25. ciprofloxacin side effects2013-03-15 18:45:02

    This is one awesome post.Thanks Again. Fantastic.

  26. generic viagra no prescription2013-03-15 19:12:03

    Very informative blog post.Much thanks again. Really Great.

  27. generic viagra without a prescription2013-03-15 20:23:41

    Great post.Really looking forward to read more. Fantastic.

  28. generi cialis2013-03-15 20:50:51

    Very good blog article. Really Great.

  29. generic cialis online2013-03-15 22:03:06

    I really enjoy the blog article.Much thanks again. Much obliged.

  30. Buy Levitra online uk2013-03-15 22:30:21

    I loved your blog post.Really thank you! Cool.

  31. Buy Levitra2013-03-15 23:43:20

    Fantastic blog. Really Great.

  32. 2013-04-27 12:10:59

  33. digital slr lenses2013-05-14 04:37:57

    AbI6Fd I loved your article post.Really thank you! Really Cool.

  34. 2013-05-14 04:37:59

  35. 2013-05-24 04:33:22

  36. good seo2013-05-25 23:34:30

    S6qCwh Really informative article. Will read on...

  37. 2013-05-25 23:34:32

  38. seo service2013-05-28 05:31:15

    eZ7zyx This is one awesome blog.Thanks Again. Really Great.

  39. 2013-05-28 05:31:17

  40. cheap social bookmarks2013-06-19 15:03:33

    J8vt7L This is one awesome blog post.Really thank you! Cool.

  41. 2013-06-19 15:03:35

  42. great service2013-07-04 15:52:41

    FhrmFi I truly appreciate this article.Really thank you! Will read on...

  43. 2013-07-04 15:52:44

  44. dXWpiPTDXOrCPM2013-07-24 14:30:21

    Major thankies for the article post.Really thank you! Keep writing.

  45. TgyNXuUYYZM2013-07-25 16:48:18

    Very good blog post.Really looking forward to read more. Keep writing.

  46. news2013-07-26 12:51:29

    peP6Go Im thankful for the article post.Thanks Again. Cool.

  47. 2013-07-26 12:51:36

  48. 2013-07-30 07:21:19

  49. best news2013-08-02 16:30:41

    ZB0gl1 A round of applause for your blog post. Really Cool.

  50. 2013-08-02 16:30:43

  51. 2013-08-04 15:13:06

  52. amazing seo service2013-08-08 22:47:30

    asaGqn wow, awesome article.Really thank you! Really Great.

  53. 2013-08-08 22:47:32

  54. buy ventolin online2013-08-09 21:06:37

    Thanks for the blog.Really thank you!

  55. great link buildng2013-08-19 17:32:17

    gq3yjN Fantastic blog article. Awesome.

  56. 2013-08-19 17:32:28

  57. great link buildng2013-08-20 05:03:29

    rk2V7L Thanks for the article post.Really thank you! Keep writing.

  58. 2013-08-20 05:03:31

  59. great seo service2013-09-04 06:37:02

    vPhJ1g Enjoyed every bit of your blog. Cool.

  60. 2013-09-04 06:37:04

  61. seo service2013-09-06 17:08:10

    h1e0A2 A round of applause for your article post.Really looking forward to read more. Cool.

  62. 2013-09-06 17:08:13

  63. the best seo service2013-09-08 05:31:15

    MbtLgM Thanks again for the article post.Really thank you! Awesome.

  64. 2013-09-08 05:31:17

  65. make money online2013-09-12 00:14:13

    V05Whh I value the blog article.Really thank you!

  66. 2013-09-12 00:14:15

  67. only for 5 dollars2013-09-13 04:34:56

    RRvRwD Thanks-a-mundo for the article.Thanks Again. Much obliged.

  68. 2013-09-13 04:34:59

  69. awesome link building2013-09-24 16:32:22

    bt6fWF Thanks again for the post.Much thanks again. Cool.

  70. 2013-09-24 16:32:24

  71. best link build2013-10-15 23:12:53

    akAkj8 I really enjoy the blog. Great.

  72. 2013-10-15 23:12:56

  73. check out these guys!2013-10-16 02:57:41

    rPxTOC Thanks a lot for the article.Much thanks again. Want more.

  74. 2013-10-16 02:57:43

  75. link building2013-10-26 02:09:34

    p504BM I loved your article post.Thanks Again. Really Cool.

  76. 2013-10-26 02:09:36

  77. smashing top seo2013-10-26 21:30:23

    8RZMIm Fantastic blog post.Much thanks again.

  78. 2013-10-26 21:30:25

  79. link building2013-11-02 12:26:11

    EmRTRT Fantastic blog article.Really looking forward to read more. Fantastic.

  80. 2013-11-02 12:26:13

  81. awesome seo thing2013-12-15 04:20:45

    xDGmaH Thank you for your article post. Much obliged.

  82. 2013-12-15 04:21:12

  83. 2013-12-20 07:07:46

    What a great rescruoe this text is.

  84. 2013-12-20 07:07:50

  85. 2013-12-20 23:22:23

  86. 2013-12-25 23:12:14

  87. 2014-03-06 03:32:44

  88. nice seo guys2014-03-22 20:24:55

    TBa77N I really enjoy the article post.Really thank you! Fantastic.

  89. 2014-03-22 20:24:57

  90. best prices2014-04-01 12:05:32

    GZX8zo Muchos Gracias for your blog article.Really looking forward to read more. Much obliged.

  91. 2014-04-01 12:05:38

  92. 2014-04-07 13:00:38

  93. 2014-04-10 16:16:16

  94. best prices2014-05-12 11:28:37

    jWk638 Thanks for sharing, this is a fantastic blog article.Really looking forward to read more. Cool.

  95. 2014-05-12 11:28:39

  96. 2014-05-21 00:38:22

  97. 2014-05-21 03:08:48

  98. awesome seo2014-06-18 10:38:06

    7HQaua Muchos Gracias for your post.Really looking forward to read more. Fantastic.

  99. 2014-06-18 10:38:09

  100. cheap seo services2014-07-03 23:43:13

    pLAjg9 I appreciate you sharing this article post.Much thanks again. Keep writing.

  101. 2014-07-03 23:43:16

  102. cheap backlinks2014-07-17 11:29:54

    LYP5g6 Major thankies for the blog.Thanks Again. Much obliged.

  103. 2014-07-20 00:53:19

  104. 2014-07-20 14:15:14

  105. 2014-07-30 19:04:50

  106. 2014-10-15 09:34:42

  107. 2015-01-05 12:59:19

  108. 2015-01-11 11:50:00

  109. 2015-07-14 20:37:58

  110. 2015-07-16 02:52:44

  111. 2015-07-30 04:10:35

  112. 2015-08-02 19:44:07

  113. 2015-08-05 09:23:47

  114. 2015-08-11 06:18:36

  115. 2015-10-03 20:16:26

  116. 2015-10-24 02:27:34

  117. 2016-01-10 08:37:59

  118. 2016-02-06 02:14:05

  119. 2016-04-12 17:11:31

  120. 2016-05-06 03:06:20

  121. 2016-05-11 20:52:23

  122. 2016-05-23 20:17:29

  123. 2016-05-24 22:29:54

  124. 2016-06-10 05:58:53

  125. 2016-06-27 12:23:00

  126. 2016-07-08 11:28:18

  127. 2016-07-12 15:58:07

  128. 2016-08-13 22:29:30

  129. 2016-09-04 14:03:02

  130. 2016-10-06 20:43:59

  131. fake tits2016-10-11 05:06:33

    5SZTra WOW emphatically what I was looking representing. Came here by thorough on behalf of other

  132. 2016-10-11 05:06:35

  133. 2016-10-14 06:46:57

  134. 2016-10-21 17:35:28

  135. 2016-11-03 13:01:07

  136. 2016-11-23 21:32:24

  137. 2016-12-22 10:24:16

  138. 2016-12-29 17:14:37

  139. 2017-01-06 19:32:58

  140. 2017-01-28 08:49:21

  141. 2017-03-11 07:35:03

    No hay nada mejor que una mina que mira tetas en la calle y pide la opinión a su pololo “como me vería con esas”, “esas así me guaa2n&#82t1;…nsda mejor.

  142. 2017-03-11 07:35:06

  143. 2017-05-07 15:21:38

  144. 2017-12-31 02:27:12

  145. 2018-01-14 22:53:18

  146. 2018-11-20 04:51:29