Wiki-renesans

AAA

Mirosław Filiciak, Alek Tarkowski

Wymyślając przyszłe kierunki rozwoju kultury lepiej wziąć kurs na utopię, niż średniowiecze

W ciągu dekady Wikipedia przekonała do siebie większość sceptyków, dowodząc, że wiedza może być wytwarzana społecznie, a efekty tego procesu nie muszą ustępować produkcjom profesjonalnym czy komercyjnym. To zachwianie dotychczasowych hierarchii dotyczy też sieci wymiany plików, które dowiodły, że dystrybucja treści takich jak książki, muzyka i filmy, również może odbywać się bez tradycyjnych pośredników. Dostęp do kultury – zarówno na potrzeby jej tworzenia, jak i odbioru – jest dziś łatwiejszy, niż kiedykolwiek wcześniej. Podważone zostały jednak dotychczasowe modele, nie tylko indywidualnej aktywności kulturowej, ale także selekcji i wartościowania, modele biznesowe i prawne – stanowiące dotychczas niezbędną infrastrukturę dla obiegu kultury. Czy będące elementami tego samego równania “wiki” i “anarchię” – symbolizowane odpowiednio przez sieciową, społecznie tworzoną encyklopedię, oraz wielkie sieci nieformalnej wymiany plików – można z nimi pogodzić?

Kultura plików

Do niedawna treści kultury – teksty, filmy, muzyka – były przywiązane do fizycznych nośników. Kultura i budowane wokół niej instytucje funkcjonowały w warunkach permanentnego niedoboru; kluczowym wyzwaniem było zapewnienie dostępu do ograniczonej liczby treści: książek, taśm, płyt. Ich kopiowanie pociągało za sobą niebagatelne koszty, ich dystrybucja również. Nagle te bariery zniknęły. Krążące w sieciach – oficjalnych i nieoficjalnych – pliki są odległe o kilka kliknięć myszki, a dostęp do nich nie kosztuje nic. W kulturze nadmiaru dostęp do treści jest tani i łatwy. Gdyby pliki spadały z nieba, uznalibyśmy to za cud. Gdy zamiast tego pojawiają się w naszych komputerach, kolejne pokolenia traktują to jako najzwyklejsze zjawisko na świecie. Sieć nie jest jednak technologicznym odpowiednikiem „nieba”. Dla tradycyjnych struktur regulujących kulturę może być też piekłem.

Właściwości nowych mediów (choć z perspektywy dzisiejszych nastolatków, pisanie o „nowości” w wypadku internetu czy telefonów komórkowych jest nadużyciem) sprawiły, że kultura, która na poziomie technologicznym jest dziś zbiorem plików, stała się łatwa do kopiowania, przetwarzania, przesyłania. Ekskluzywna dotychczas funkcja krytyka i kuratora została zastąpiona powszechną funkcją filtru, obecną w każdej liście wyników wyszukiwania, każdej rekomendacji znajomego w serwisie społecznościowym. Na głowie postawiony został porządek, na jakim kultura opierała się od czasów wynalazku Gutenberga. Warstwa technologiczna zmieniła kulturę – a wraz z nią odesłała do lamusa dużą część dyskusji, którymi ludzie kultury ekscytowali się przez ostatnie stulecia. Dała użytkownikom nowe możliwości, ale też podważyła stary porządek.

Jak radzić sobie z niedoborem kultury uczyliśmy się setki lat. Teraz, gdy problemem jest nadmiar, jednostki zamiast rozważać, jak do danego utworu dotrzeć, muszą na nowo uczyć się wybierać.

Tymczasem instytucje kultury – pośrednicy dotychczas będący ośrodkami promieniowania kultury – muszą pogodzić się z sytuacją, w której dla wielu osób stają się zbędne. W nowej sytuacji nie ma mowy o jakiejkolwiek równowadze. Co nie znaczy, że nowy porządek jest całkowicie anarchiczny. Ale na kulturowej scenie tradycyjne instytucje ustępują miejsca nowym, rosnącym w siłę aktorom. To przede wszystkim użytkownicy, których autonomia – także wobec instytucji – jest większa, niż kiedykolwiek wcześniej. To oni podejmują decyzje na temat tego, z jakimi treściami obcują, gdzie, kiedy i na jakich zasadach. I czy mają ochotę za te treści płacić. Mogą sprawować funkcje twórców, recenzentów, wydawców – docierać do dużych grup ludzi i omijać pośredników, którzy regulowali obieg kultury w przeszłości.

Nowi pośrednicy

Nie znaczy to jednak, że pośrednicy znikają. Raczej: starych zastępują nowi. Decyzje użytkowników często zapośredniczone są przez oprogramowanie. Tworzone przez informatyków i projektantów algorytmy, będące sercem wyszukiwarek, platform web 2.0 i serwisów społecznościowych, wpływają na wybory użytkowników komputerów – także wybory kulturowe. A o tym, jak funkcjonuje oprogramowanie, z którego korzystamy, decyduje – nie zawsze, ale najczęściej – biznes. Jego wpływ na kulturę „analogową” również był ogromny, ale w kulturze cyfrowej i usieciowionej jest jeszcze większy. A kto słabnie? Przede wszystkim państwo. Jego hierarchiczne instytucje, oraz narzędzia regulacyjne, takie jak prawo, w dobie sieci drastycznie tracą na znaczeniu.

Swą rolę utraciły też w dużej mierze grupy opiniotwórcze, kreujące trendy kulturowe. Czas kanonów minął – i nie jest to wina ich konstrukcji, lecz samej zasady porządkującej. Media uległy rozproszeniu, kultura również – obserwujemy rozproszenie odbiorców (media przestają być forum debaty dla wszystkich), ale też rozproszenie uwagi (walczy o nią wiele różnych rzeczy) i rozproszenie treści.

Tak, oddolne mechanizmy wiki walczą z anarchią. Nie dają one nadziei na przywrócenie porządku, ale bez nich zapanowałby kompletny chaos.

Bo technologie cyfrowe, rozpraszając kulturę pomiędzy niezliczone kanały i zdecentralizowane ośrodki, równocześnie utrzymują pomiędzy nimi powiązania. Najbardziej udane innowacje z niespotykaną łatwością – zagwarantowaną przez otwartość sieciowych protokołów – rozprzestrzeniają się w skali globalnej. Napster i jego następcy, Craigslist, czy Facebook, to przykłady efektów jednostkowej pracy, które są używane przez miliony. I co najważniejsze te masy użytkowników nie są biernymi odbiorcami z góry określonych treści, lecz współtworzą kulturę danego serwisu, są ważnym źródłem jego wartości.

Przez długi czas hiperlink był dla teoretyków symbolem nieliniowości nowych form kultury, utraty przez autora kontroli nad odbiorem hipertekstowego dzieła. Jednak w praktyce kultury sieciowej odnośnik jest równie często narzędziem łączenia treści ze sobą w większe, ale nadal zrozumiałe całości. Wczesna wizja sieci wymyślona przez Vannevara Busha zakładała zresztą, że podstawową jednostką wiedzy nie będzie pojedyncza informacja, lecz szlak poprowadzony między powiązanymi ze sobą faktami przez użytkownika. Internet może więc być narzędziem do współtworzenia kulturowych dóbr wspólnych. Jednak porównując Wikipedię i Facebook widać, że ten sam oddolny wkład kognitywny może służyć stworzeniu dobra wspólnego, jak i budowaniu wartości rynkowej komercyjnego portalu.

Instytucje sieci

Sieciowy potencjał otwartości i współpracy nie jest czymś danym – jest projektem, który wymaga realizacji. Dziś jest to projekt głównie obywatelski, realizowany przez oddolne instytucje kultury sieciowej. Wbrew hurraoptymistycznym wizjom demokracji sieciowej, nie mamy pewności na ile ta kultura – choć na pewno żywa – jest wytrzymała. Szczególnie w środowisku zdominowanym obecnie przez komercyjnych pośredników, kontrolujących znaczące połacie sieciowej debaty publicznej i kultury. Wierzymy, że w tej sytuacji konieczne jest wzmocnienie roli instytucji publicznych, ale też indywidualnych użytkowników – czyli podmiotów, które kierują się motywacjami innymi, niż zysk.

Nie ma nic złego w zarabianiu na kulturze – ale równocześnie zysk nie może być jedynym kryterium jej funkcjonowania. Dlatego nową rolą instytucji publicznych jest włączenie się i wspieranie projektu tworzenia sieciowych dóbr wspólnych – zgodnego przecież z podstawowymi celami, jakim służą instytucje kultury. W tym celu instytucje publiczne muszą nauczyć się adaptować do nowych warunków, szybko zmienić optykę, zanim nie będzie zbyt późno.

Aby oddziaływać na nową kulturę, trzeba z nią wejść w kontakt – przy czym samo posiadanie strony WWW, nawet multimedialnej, nie zmienia automatycznie instytucji kultury w instytucję sieciową.

Sieciowość musi dotyczyć logiki funkcjonowania. W tym otwartości i odwagi do zawierania nieoczywistych sojuszy. Z Wikipedią, ale i z następcami Napstera.

Pierwszy – i być może najtrudniejszy krok – to zaakceptowanie nowej topologii kulturowej, w której tradycyjne instytucje nie są już punktami ciężkości, osiami, wokół których kultura się kręci, zamkami pełnymi skarbów, do których pielgrzymują odbiorcy – by użyć metafory Paula Kellera. Dziś bowiem to internet – i budowane w jego obrębie platformy sieciowe – stanowią kulturowe źródło grawitacji, wirtualny gmach gotów zastąpić wszystkie muzea, biblioteki i centra kultury. Stare instytucje muszą nauczyć się w nim mieszkać, nawet jeśli architektura gmachu wydaje się im obca i niewygodna. Ale tradycyjni pośrednicy powinni przyjąć jeszcze inną rolę: opiekunów i gospodarzy nowych przestrzeni kultury. Taka zmiana wymaga pokory, bowiem z perspektywy nowej kultury to kultura analogowa, wraz ze swoją strukturą pośredników oraz hierarchicznym obiegiem kultury, jest odpowiednikiem ciemnych wieków. Dokładnie tak Lawrence Lessig określił kulturę sprzed czasów internetu – argumentując, że twórczość i innowacyjność była wówczas znacznie bardziej ograniczona.

„Wiki”-zaangażowanie

Nowa kultura jest też wyzwaniem dla użytkowników. Wraz z nowymi szansami przyjmują też nową odpowiedzialność, związaną z rolą pośredników i twórców. To od nich zależy, na ile sieciowa anarchia, często niszcząca zastane mechanizmy kulturowe, będzie jednocześnie wytwarzać nowe mechanizmy – oraz dbać o to, co w dotychczasowej kulturze cenne.

Należy więc krzewić zasady „wiki” jako nową formę kulturowego, obywatelskiego zaangażowania.

Może być ono zresztą oparte na zdigitalizowanych zasobach tradycyjnych instytucji. Zdigitalizowane dziedzictwo jest ważnym wkładem publicznym w treści dostępne online – unijna Comité des Sages opublikowała właśnie raport poświęcony digitalizacji, nieprzypadkiem zatytułowany „Nowy Renesans”. Cyfryzacja i usieciowienie kultury jest dla niej bowiem nie tylko wyzwaniem, ale też wielką nadzieją, nadzieją na wyrównywanie szans, na odkrycie nowych pokładów kreatywności, na tchnięcie życia w muzealne obiekty wykorzystywane teraz w nowych kontekstach, na jeszcze głębszą integrację kultury z tkanką codzienności. Na poprawę jakości życia i rozwój dobra wspólnego. Ale w tym celu za technicznym procesem digitalizacji treści musi pójść promocja nowych praktyk kulturowych, modeli prawnych i form instytucjonalnych, które będą w pełni realizować szanse kultury cyfrowej i usieciowionej. I nawet jeśli wizja Nowego Renesansu jest przesadnie optymistyczna, na pewno nie jest bezużyteczna. Wymyślając przyszłe kierunki rozwoju kultury lepiej wziąć kurs na utopię, niż średniowiecze.

odsłuchaj zawartość strony wersja do druku

  1. IwsVSXhkWAmpYgVtoKy2011-09-15 20:24:10

    Glad I've finally found smteohing I agree with!

  2. urlfyjiezf 2012-02-01 22:30:11

    long year acer trends show only 001 more acelenolysunci topics now pr3 in 2012

  3. lvqldqhyno 2012-02-01 22:37:55

    long year acer trends show only 001 more acelenolysunci topics now pr4 in 2012

  4. fpgnaomegu 2012-02-01 22:44:39

    long year acer trends show only 001 more acelenolysunci topics now pr5 in 2012

  5. hcamlwykvs 2012-02-04 14:54:17

    long year acer trends show only 001 more acelenolysunci topics now pr59 in 2012

  6. pgrmtcxztk 2012-02-05 11:41:22

    long year acer trends show only 001 more acelenolysunci topics now pr42 in 2012

  7. hvxdydfvys 2012-02-05 11:41:56

    long year acer trends show only 001 more acelenolysunci topics now pr41 in 2012

  8. rlgfvxromi 2012-02-06 00:20:29

    long year acer trends show only 001 more acelenolysunci topics now pr54 in 2012

  9. scqiobgpeh 2012-02-06 23:09:10

    long year acer trends show only 001 more acelenolysunci topics now pr54 in 2012

  10. vmdowajdle 2012-02-06 23:58:32

    long year acer trends show only 001 more acelenolysunci topics now pr56 in 2012

  11. hsibsxxzus 2012-02-06 23:59:43

    long year acer trends show only 001 more acelenolysunci topics now pr56 in 2012

  12. hofupchxus 2012-02-07 00:00:33

    long year acer trends show only 001 more acelenolysunci topics now pr58 in 2012

  13. dahrorbwtw 2012-02-07 11:38:51

    long year acer trends show only 001 more acelenolysunci topics now pr59 in 2012

  14. wgfwdnfrfd 2012-02-08 01:32:50

    long year acer trends show only 001 more acelenolysunci topics now pr61 in 2012

  15. knmbnklslp 2012-02-08 01:32:52

    long year acer trends show only 001 more acelenolysunci topics now pr60 in 2012

  16. wpxhmcmfod 2012-02-08 01:36:49

    long year acer trends show only 001 more acelenolysunci topics now pr54 in 2012

  17. nmrrbistmm 2012-02-08 03:17:05

    long year acer trends show only 001 more acelenolysunci topics now pr57 in 2012

  18. jthmmvbtlq 2012-02-08 20:46:56

    long year acer trends show only 001 more acelenolysunci topics now pr42 in 2012

  19. jgxyjlxilq 2012-02-09 05:25:55

    long year acer trends show only 001 more acelenolysunci topics now pr41 in 2012

  20. Buy oem Software2012-02-11 03:29:09

    ROZ6gU I subscribed to RSS, but for some reason, the messages are written in the form of some hieroglyph (How can it be corrected?!....

  21. buy oem software2012-02-12 13:27:21

    IC5i6i The topic is pretty complicated for a beginner!...

  22. esalerugs promo code2012-02-13 17:14:32

    Internet is written with the capital letter in a sentence, by the way. And hundredths are written not with a point but with a comma. This is according to the standard. And actually everything is very good..!!

  23. cheapostay discount2012-02-13 17:37:19

    See it for the first time!!....

  24. how to get facebook fans free2012-02-13 17:59:56

    Extremely easy by words but in reality�, a lot of things don`t correspond. Not everything is so rosy..!!

  25. Cherry Hill NJ personal trainer2012-02-13 18:45:07

    Unbelievable. Class..!!

  26. Above Ground Swimming Pool�����2012-02-24 16:06:53

    Thanks, useful material I added your blog to my bookmarks!...

  27. Above Ground Pool2012-02-24 16:06:53

    The text is promising, will place the site to my favorites..!

  28. Above Ground Pool2012-02-24 16:12:17

    Unbelievable. Class..!

  29. Tori Richard2012-02-24 16:18:50

    Thanks, useful material I added your blog to my bookmarks!...

  30. Southern Tide2012-02-24 16:24:31

    Strange but true. Your resource is expensive. At least it could be sold for good money on its auction!...

  31. Customized Wedding Invitations2012-02-24 16:31:01

    Is anybody strong in radio here? We need a colleague who would tell us briefly about the transistor T2. I hope there are radio amateurs here. If it`s not on the subject at all, then I`m sorry. I have to write because I have no choice. PS: if the spelling is not right then also I'm sorry, I'm just 13 years old!...

  32. Weddings Invitations2012-02-24 16:36:32

    Not bad post, but a lot of extra !!...

  33. gyfLURnIr2012-02-24 16:43:06

    Read, of course, far from my topic. But still, we can work together. How do you feel about trust management?!...

  34. Make Money With Your Mobile Phone2012-02-24 16:48:44

    I would add something else, of course, but in fact almost everything is mentioned!...

  35. Coleslaw Recipe2012-02-24 16:55:31

    Thank you, a very interesting note!!...

  36. Egg Salad2012-02-24 17:01:14

    The Author is crazy..!

  37. Cabbage Salad2012-02-24 17:08:13

    Can be also this issue because the truth can be achieved only in a dispute :D

  38. Pea Salad2012-02-24 17:13:53

    Last a few years has been to Ibiza, so met a person there whose style of presentation is very similar to yours. But, unfortunately, that person is too far from the Internet!...

  39. Isaiah Davis2012-02-26 12:46:01

    Hah, Italy demonstrators rally against Berlusconi

  40. umdumzeeff 2012-03-01 10:16:05

    long year acer trends show only 001 more acelenolysunci topics now pr17 in 2012

  41. bxhriqtpcy 2012-03-01 11:07:27

    long year acer trends show only 001 more acelenolysunci topics now pr14 in 2012

  42. fwfsfjjgvu 2012-03-01 13:48:10

    long year acer trends show only 001 more acelenolysunci topics now pr20 in 2012

  43. zikpcezqla 2012-03-01 14:00:25

    long year acer trends show only 001 more acelenolysunci topics now pr35 in 2012

  44. vcoycpmabe 2012-03-01 14:31:26

    long year acer trends show only 001 more acelenolysunci topics now pr11 in 2012

  45. lqvbbhzsio 2012-03-01 15:07:27

    long year acer trends show only 001 more acelenolysunci topics now pr23 in 2012

  46. obomfhqlgl 2012-03-02 04:26:46

    long year acer trends show only 001 more acelenolysunci topics now pr14 in 2012

  47. lkhbgnpyzo 2012-03-02 05:40:20

    long year acer trends show only 001 more acelenolysunci topics now pr17 in 2012

  48. tvttzwzmug 2012-03-17 21:45:25

    Yesterday and baeing German born Creek Lin arrived
    Inspite of the overcast day once the rainwater any time, this individual was adamant around the experience after that, a final Three months a long way away, the road took Eight . 5 hrs. He or she ended up being accompanied by his associate Wu Lin along with the other a new In german. Just before that, they begin coming from Yunnan Shangri-La, entirely across the Yangtze Pond using, riding Some,1000 kms throughout Sixty six times.
    German participant show his or her travel paperwork to the Lake Lin, the existing Some,000 kilometer experience 4 to 5 periods 12 months in only their trip over time.

  49. upplacbrnf 2012-03-18 07:46:59

    The other day and baeing German Creek Lin showed up
    Despite the cloudy morning once the bad weather when, this individual insisted for the journey after that, the final Ninety days kilometers apart, the road required 7 and a half several hours. He or she has been combined with their friend Wu Lin along with the additional a new The german language. Prior to that, they begin via Yunnan Shangri-La, completely down the Yangtze Pond riding, driving Several,000 kilometers throughout Sixty six times.
    In german riders present their travel information for the Lake Lin, the current Some,1000 kilometers journey four to five instances per year in mere their journey with time.

  50. xslambsnvc 2012-03-18 18:16:43

    Yesterday and baeing The german language Creek Lin appeared
    Inspite of the cloudy evening if the rain whenever, he or she insisted for the journey after that, the last Ninety days kms away, the road needed 8 and a half several hours. This individual ended up being together with his or her associate Wu Lin and also the additional the German. Before that, they start coming from Yunnan Shangri-La, all the way down the Yangtze Water riding, using Several,000 kilometers within 66 days and nights.
    German born riders present his take a trip paperwork to the Water Lin, the existing Several,500 km trip 4 to 5 times 12 months within his or her ride with time.

  51. jtybvjrxcq 2012-03-19 04:20:37

    Yesterday and baeing The german language Creek Lin arrived
    In spite of the cloudy day time if the bad weather any time, he insisted for the trip following this, the last 90 kilometers apart, the path required 8-10 and a half several hours. He ended up being together with his / her friend Wu Lin and the some other the German. Before that will, they begin from Yunnan Shangri-La, entirely down the Yangtze River driving, using Some,000 kms within Sixty six nights.
    German riders demonstrate his or her journey records for your River Lin, the current Four,500 km experience four to five times per year within his ride soon enough.

  52. msnagyyusn 2012-03-19 14:21:19

    The other day and baeing German born Creek Lin showed up
    Regardless of the overcast morning if the rain whenever, he or she were adament about the journey after that, the ultimate Ninety a long way apart, the street required 7 . 5 hours. They had been associated with his / her associate Wu Lin and the some other the The german language. Before which, they start through Yunnan Shangri-La, entirely along the Yangtze Lake using, driving 4,000 kilometers inside 66 nights.
    German born driver present his or her travel notes for that Lake Lin, the actual Four,1000 kilometer journey 4 or 5 times annually in just his / her trip soon enough.

  53. jvcnzcxpnq 2012-03-20 00:17:09

    Recently and baeing German born Creek Lin showed up
    In spite of the overcast evening once the bad weather while, they insisted about the trip after this, the ultimate Three months kilometers apart, the street required Eight and a half several hours. This individual was associated with his friend Wu Lin and also the various other a In german. Before which, they begin through Yunnan Shangri-La, all the way across the Yangtze Water driving, using Several,Thousand kms inside Sixty six times.
    German born rider present his / her journey notes for the Lake Lin, the existing Some,1000 kilometers journey four or five periods 12 months within their trip in time.

  54. hobesjjbas 2012-03-20 11:32:28

    The other day and baeing The german language Creek Lin showed up
    Despite the cloudy morning when the rain while, they were adament about the experience after this, the last 90 kilometers apart, the street needed 7 and a half hrs. He or she had been associated with his friend Wu Lin and the other a new German. Prior to in which, they begin through Yunnan Shangri-La, all the way down the Yangtze River driving, riding Several,500 kilometers in 66 days and nights.
    German born driver present his take a trip information for that Pond Lin, the actual Some,Thousand kilometres ride four or five periods 12 months in only his / her journey with time.

  55. yecosnqhnb 2012-03-22 05:06:41

    Yesterday and baeing German born Creek Lin arrived
    Despite the cloudy morning when the rain any time, he was adament around the journey next, the ultimate Three months mls apart, the path got 7 . 5 several hours. He or she had been combined with his or her partner Wu Lin and also the some other a In german. Ahead of in which, they start via Yunnan Shangri-La, entirely over the Yangtze Lake operating, riding Some,Thousand kilometers in 66 days.
    The german language rider show their vacation paperwork for that Water Lin, the existing Some,500 kilometer experience four to five times 12 months in mere his / her journey with time.

  56. kyvmqqhvjp 2012-03-22 12:33:01

    The other day and baeing German born Creek Lin showed up
    Inspite of the overcast evening in the event the rainwater whenever, they was adamant on the ride following this, the ultimate Ninety days a long way away, the road required 8-10 and a half a long time. He has been together with his / her friend Wu Lin and also the other a German born. Ahead of in which, they start via Yunnan Shangri-La, all the way along the Yangtze Pond riding, operating Some,1000 a long way throughout 66 days.
    German born rider present his / her journey notes to the Lake Lin, the present Several,1000 kilometers ride four to five periods per year in only his / her trip over time.

  57. kcchxthrep 2012-03-23 00:52:12

    The other day and baeing German Creek Lin arrived
    In spite of the overcast evening when the rainwater while, this individual was adamant around the ride after that, the final Ninety days kilometers aside, the trail needed 8-10 . 5 a long time. They was together with his or her partner Wu Lin and the additional any The german language. Ahead of which, they begin through Yunnan Shangri-La, all the way across the Yangtze Lake riding, using Several,000 mls throughout 66 nights.
    German born driver show their take a trip records for your Water Lin, the actual Four,1000 kilometer ride 4 to 5 periods a year in mere his / her trip over time.

  58. lcnyityvko 2012-03-23 19:59:06

    Recently and baeing In german Creek Lin came
    Regardless of the cloudy morning if the rainfall whenever, he or she insisted about the experience next, a final Ninety days a long way away, the street got Eight . 5 hrs. He or she was associated with his partner Wu Lin along with the various other the In german. Just before that, they begin coming from Yunnan Shangri-La, entirely over the Yangtze Pond driving, using Four,1000 kilometers within Sixty six nights.
    German born rider show his / her vacation paperwork for your River Lin, the present 4,000 kilometers journey four or five periods annually in just his / her ride soon enough.

  59. ubeommlwjf 2012-03-24 08:52:01

    The other day and baeing German Creek Lin showed up
    Regardless of the overcast day if the bad weather whenever, they were adament about the experience next, a final Ninety days kilometers away, the street needed 8 . 5 several hours. This individual was associated with their friend Wu Lin as well as the some other a new German born. Prior to that, they begin via Yunnan Shangri-La, all the way over the Yangtze Lake using, using 4,1000 kilometers inside 66 days and nights.
    German riders demonstrate his / her journey notes for the Lake Lin, the actual Some,Thousand kilometres trip four to five periods annually within his / her ride in time.

  60. 2012-07-25 02:42:32

  61. 2012-08-01 08:28:07

  62. 2012-08-15 09:02:39

  63. ymGIestU2012-09-11 21:00:13

    haha fantastiskt.ser lite obekve4mt ut,inte bara ff6r Per utan alla.je4vligt coolt att spela med en lenegd.mer se5nt he4r !

  64. 2012-09-11 21:00:16

  65. 2012-09-12 02:58:22

  66. 2012-09-13 06:40:50

  67. 2012-09-13 20:06:37

  68. 2012-09-14 01:30:12

  69. 2013-02-24 12:18:51

  70. buy discount viagra2013-03-03 10:23:48

    OP5BFS Thanks a lot for the article. Want more.

  71. 2013-03-03 10:23:50

  72. social bookmarks2013-03-14 00:33:32

    qvLhbQ Say, you got a nice blog post.Much thanks again. Much obliged.

  73. 2013-03-14 00:33:34

  74. social bookmarks2013-03-15 03:40:06

    4eufNg I value the post.Really looking forward to read more. Want more.

  75. 2013-03-15 03:40:09

  76. ciprofloxacin side effects2013-03-15 17:52:01

    I really liked your post.Really looking forward to read more. Great.

  77. buy cipro2013-03-15 18:46:04

    I really enjoy the blog post.Really thank you! Much obliged.

  78. generic viagra without a prescription2013-03-15 19:30:25

    Thanks again for the article post. Cool.

  79. generic viagra online2013-03-15 20:25:01

    Major thankies for the blog.Much thanks again. Really Great.

  80. cialis online2013-03-15 21:09:28

    Appreciate you sharing, great article.Much thanks again. Really Cool.

  81. buy generic cialis2013-03-15 22:04:19

    Wow, great article post.Really thank you! Much obliged.

  82. no prescription2013-03-15 22:49:19

    Im grateful for the blog. Awesome.

  83. Buy Levitra2013-03-15 23:44:32

    Very good post.Much thanks again. Much obliged.

  84. 2013-04-08 10:35:52

  85. Social bookmarks2013-04-19 12:00:20

    YWbkHV This is one awesome article.Really thank you!

  86. 2013-04-19 12:00:23

  87. 2013-05-09 07:12:08

  88. good seo2013-05-26 01:37:49

    tPKMI8 Enjoyed every bit of your article post.

  89. 2013-05-26 01:37:51

  90. seo service2013-05-27 14:58:01

    GbfqN3 Awesome article post. Want more.

  91. 2013-05-27 14:58:03

  92. best social bookmarks2013-06-19 22:28:45

    o70sWZ I cannot thank you enough for the blog post.Really looking forward to read more. Fantastic.

  93. 2013-06-19 22:28:47

  94. 2013-07-11 10:52:47

  95. 2013-07-28 09:52:55

    omg this comic was so funny. i love your sense of humor, especially with the illtstrauions.for the people who can't figure out the purpose of this comic: not all comics need to have life lesson. but if u had to pull a moral out, for some compulsive reason (kidding), i guess you could say that andrew is trying to tell us: have some fun with whatever lame summer job you get as a high school student. if you can allow the skills, from even a demeaning supermarket job, to help you later in life in your career, good for you

  96. 2013-07-28 09:52:57

  97. 2013-07-29 15:51:44

    Look. I'm the first comment!Well Andrew, I liked this comic, I penaorslly have never had a job Only working and helping my sister with filming movies and the occiasional Speech for random school events.But this was a funny and true view of work.My sister used to work at a supermarket, but we made her quit Why you might ask? Because she had a dream she got hit my a bus. And the first thing she thought of was Wow, I dont have to go to work today -.- Keep up the amazing work!

  98. 2013-07-29 15:51:47

  99. 2013-07-30 01:55:56

  100. 2013-07-30 06:08:13

  101. 2013-08-06 19:07:13

  102. 2013-08-10 17:48:03

  103. 2013-08-11 19:57:11

  104. the best seo service2013-09-06 05:07:24

    YPuNiJ wow, awesome blog.Thanks Again. Fantastic.

  105. 2013-09-06 05:07:26

  106. online business2013-09-12 18:30:48

    oackzT A round of applause for your post.Thanks Again. Cool.

  107. 2013-09-12 18:30:50

  108. make money online2013-09-13 05:06:49

    xb6JoX Thanks for the blog post.Much thanks again. Really Cool.

  109. 2013-09-13 05:06:51

  110. link building team2013-10-16 07:26:32

    OchNH5 Thank you for your blog article.Thanks Again. Will read on...

  111. 2013-10-16 07:26:34

  112. link building2013-10-26 17:18:19

    SE23k9 Thank you ever so for you blog article.Thanks Again. Keep writing.

  113. 2013-10-26 17:18:21

  114. 2014-05-22 22:54:34

  115. 2014-05-23 00:56:58

  116. 2014-05-23 05:51:50

  117. nice penalty removal2014-06-17 14:43:24

    BlPerb These kind of post are always inspiring and I prefer to read quality content so I happy to find many good point here in the post

  118. 2014-06-17 14:43:26

  119. 2014-07-20 22:10:40

  120. crorkz matz2014-08-03 21:18:41

    oLd0ev Major thankies for the blog article. Really Great.

  121. 2014-08-03 21:18:44

  122. crorkz2014-08-04 21:57:37

    YBsffB Major thanks for the article post.Really looking forward to read more. Want more.

  123. 2014-08-04 21:57:39

  124. crorkz matz2014-08-06 01:22:37

    JpWiwC Thanks-a-mundo for the post.

  125. 2014-08-06 01:22:40

  126. 2014-10-06 18:17:00

  127. 2014-10-06 18:17:15

  128. 2014-10-17 06:39:35

  129. 2014-10-22 11:43:13

  130. 2015-01-10 14:42:31

  131. 2015-01-28 07:04:59

  132. 2015-07-15 15:23:02

  133. 2015-07-17 10:41:38

  134. 2015-07-29 17:08:13

  135. 2015-08-02 09:15:09

  136. 2015-08-04 03:45:30

  137. 2015-08-10 00:41:36

  138. 2015-08-10 00:41:51

  139. 2015-10-25 08:31:00

  140. 2015-10-25 16:39:31

  141. 2015-11-22 09:32:36

  142. 2016-01-09 21:58:41

  143. 2016-02-05 19:48:35

  144. 2016-05-12 11:25:40

  145. 2016-06-27 23:15:51

  146. 2016-07-08 22:36:22

  147. 2016-07-13 09:54:42

  148. 2016-09-04 20:20:33

  149. 2016-10-06 18:05:50

  150. 2016-10-21 15:10:18

  151. 2016-11-03 12:59:51

  152. 2016-11-23 18:58:48

  153. 2016-12-22 11:31:49

  154. 2017-01-06 17:55:51

  155. 2017-01-28 10:13:23

  156. 2017-05-07 13:11:19

  157. 2017-12-16 01:37:38

  158. 2017-12-31 01:12:18

  159. 2018-01-14 20:23:25

  160. 2018-01-30 08:38:52