Fatos Lubonja

AAA

Data i miejsce urodzenia: 1951, Tirana, Albania

Dziedzina: dziennikarstwo, polityka

Udział w EKK: uczestnik dyskusji

fot. archiwum prywatne

Pisarz i dziennikarz, działacz na rzecz praw człowieka. W latach 1973–1991 był więziony przez reżim w Tiranie (doświadczenia z tego okresu są ważnym wątkiem w jego pisarstwie).  Jako surowy recenzent postkomunistycznej Albanii nie może liczyć w kraju na poklask. Zarazem to jeden z jego najważniejszych ambasadorów w Europie. Swoją eseistyką i wystąpieniami przybliża historię i współczesność bałkańskiego państwa.

Ukończył Wydział Fizyki na Uniwersytecie w Tiranie. Jest synem Todiego Lubonji, szefa albańskiej telewizji i radia, więzionego za uleganie zachodnim wpływom i odejście od socrealizmu. Internowana była też matka Fatosa, Liri.

„Chcę, by do naszej kultury weszła introspekcja, zdolność rozumienia siebie samego.”

W 1991 roku został sekretarzem generalnym albańskiego oddziału Komitetu Helsińskiego. Działał w Forum Praw Człowieka. Wydaje kwartalnik „Perpjekja” („Wysiłek”). Ambicją pisma jest przybliżanie czytelnikom dorobku przedwojennych albańskich intelektualistów i otwarta debata nad sprawami kraju. Przeciwstawiając się dyktatorskim zapędom demokratycznie wybranego rządu, w 1997 roku na krótko trafił do więzienia. Publikował w najpoczytniejszym albańskim dzienniku „Shekulli”. Stracił w nim stałą rubrykę, gdy sprzeciwił się udziałowi wojsk albańskich w wojnie w Iraku.

W politycznej działalności pozostaje wierny ideałom wolności i demokracji. Z tego powodu jest gotów bronić praw dawnych aparatczyków, ale wytyka też przeszłość najsłynniejszemu albańskiemu poecie Ismailowi Kadaremu, piętnuje jego serwilistyczną postawę wobec komunistycznego państwa. Opowiada się za przystąpieniem kraju do Unii Europejskiej.

Jego artykuły drukowane były w „Gazecie Wyborczej” , „Krasnogrudzie” i zbiorze „Nostalgia. Eseje o tęsknocie za komunizmem” (2002). Po polsku ukazała się książka „Albania: wolność zagrożona” (2005). Z kolei Lubonja w piśmie „Wysiłek” wydrukował tekst Andrzeja Stasiuka „Albania”. Jest laureatem literackich nagród Moravii i Herdera oraz Nagrody im. Sergio Vieira de Mello przyznawanej za działalność na rzecz zbliżenia kultur i religii.

odsłuchaj zawartość strony wersja do druku