wolna strefa / strefa NGO

Łódź: Oswoić miasto

AAA

Instytut Reportażu

Trzeba zastosować akupunkturę miejską na poziomie ludzkich decyzji – mówi Agata Zysiak, twórczyni łódzkiego Stowarzyszenia Topografie w tekście Agaty Listoś (Polska Szkoła Reportażu).

Jedna z łódzkich miejskich legend mówi, że osiedle Stoki budowane dla niemieckich oficerów miało mieć kształt swastyki.

– Nieprawda – zaprzecza Agata Zysiak. Sprawdziła mapy z 1945 roku. Wypytywała o swoją okolicę rodzinę, sąsiadów, mieszkańców. Teraz zna w Łodzi niemal każdy budynek, ulicę, bramę. – Łódź jest trudnym miastem, wielu uważa, że najłatwiej byłoby się wyprowadzić. Inne wyjście to przestać marudzić i zacząć coś robić. Swoje miejsce na ziemi ma się tylko jedno.

Zaczęła od socjologii, ale okazała się dla niej za ciasna. Dobierała więc sobie przedmioty na innych wydziałach: antropologii, etnologii, urbanistyce, kulturoznawstwie, filozofii. Co roku układała swój własny program studiów. – To było uciążliwe, masa dłubaniny, ale nie dałabym sobie zabrać 30 czy więcej godzin z mojego życia na coś, co mnie kompletnie nie interesuje – opowiada.

Na trzecim roku wyjechała do Estonii na Erasmusa. – Na uniwersytecie w Tartu zrozumiałam jak łatwo jest się wyprowadzić, jak szybko nawiązuje się kontakty, zyskuje szersze perspektywy. Ale wiedziałam, że chcę wrócić do Łodzi.
Wróciła z pomysłem...

NIE ZBIERAMY ZNACZKÓW

… na kulturalną mapę Łodzi. Jak wygląda, można obejrzeć na stronie http://www.topografie.pl/mapa/. Do każdego miejsca przypisana jest jego historia, fotografie, wspomnienia. Każdy może się zalogować i poszerzyć historię miejsca o własne przeżycia, doświadczenia. – Ważna jest nie tylko tzw. historia werbla i trąbki, ale też atmosfera epoki, prywatne zdjęcia, pamiętniki mieszkańców, wspomnienia naocznych świadków, właśnie historie niekonwencjonalne. Dopuszczając zwykłych ludzi do głosu, tworzymy także ich więź z miejscem – wyjaśnia.

Projekt powstał w 2007 roku, kiedy Web 2.0 jeszcze raczkowało. Jego realizacji podjęła się go łódzka Ortografika.– To była pierwsza firma, która nam zaufała – opowiada Agata Zysiak. – Powiedzieli, że po prostu musimy się dogadać, tak bardzo spodobał im się projekt. Koszty były na drugim planie. Zresztą nie mieliśmy wtedy nawet 20 procent niezbędnej sumy.

Ideą zaraziła też znajomych. Powstało Stowarzyszenie Topografie. – Na trzecim roku mieliśmy już więcej wolnego czasu. Jeśli się nie zbiera znaczków po zajęciach, to można założyć organizację. Większość pomysłów na akcje mieliśmy już w głowach, potrzebny był tylko sposób, dzięki któremu nasza energia zacznie się uwalniać.

Członkowie Topografii rzadko dostają wynagrodzenie za pracę, ale nie trzeba ich motywować. Po pieniądze na ksero, benzynę, gips tynkowy sięgają do własnej kieszeni.

Agata chciałaby, żeby organizacja zaczęła zarabiać na siebie. – Dostajemy granty na festiwal, grę czy koncert, ale nikt nam nie sfinansuje stałej działalności. Żyjemy od imprezy do imprezy. Obawiam się, że w ten sposób nigdy nie staniemy się profesjonalną instytucją, tylko ciągle będziemy takimi grzebaczami po godzinach.

Na razie koordynatorzy projektów w weekendy kitują, tynkują, skrobią ściany. Bo pierwszym krokiem do profesjonalizacji działalności ma być siedziba. Miejsce wynajęli od Uniwersytetu Łódzkiego. – To był taki budynek zsyłkowy, tam odbywały się wykłady, na które nie było miejsca w siedzibach wydziałów. Na tych zajęciach zimą siedziało się w kurtkach, odpadał tynk – mówi Agata.

Jak skończą remont, w trzech salach będzie galeria, pracownia studiów miejskich i kawiarnia.

DOKTORAT NA WAGĘ ZŁOTA

– Wiadomo, że organizacje społeczne to dla wielu działanie po godzinach, ale żeby działać pełną parą, to trzeba uczynić z tego swoją pracę – wyjaśnia Agata. Na Topografie poświęca prawie cały swój czas, większość na pisanie maili. Nie może się doczekać, kiedy wszystkie rozmowy o projektach będą się odbywały twarzą w twarz. – Dopóki nie będziemy mieć swojego biura, to moja praca będzie polegała na komunikacji pomiędzy ludźmi, rozdzielaniu prac, łagodzeniu konfliktów, bo nie uniknie się ich przy trzydziestu osobach. Choć jestem przewodniczącą, to tylko funkcja – decyzje podejmujemy w grupie, to jest wysiłek wielu osób, nasza wspólna wizja.

Teraz utrzymuje się ze stypendium programu Doktoranci – Regionalna Inwestycja w Młodych. Pracuje nad doktoratem o elitach kulturotwórczych w Łodzi – dla stowarzyszenia.

– Realizujemy projekty popularnonaukowe, wkrótce także naukowe. Z tytułem znacznie łatwiej będzie mi się poruszać po uczelniach, nawiązywać kontakty.

– Poza tym przy wielu grantach naukowych potrzebny jest koordynator z tytułem doktora. Może się okazać, że ten mój doktorat będzie na wagę złota – tłumaczy się, ale nie ukrywa, że pisanie artykułów naukowych sprawia jej fizyczny ból. Pomaga jej chłopak. Razem piszą, robią badania. – Studiujemy razem, więc uzupełnia teoretycznie wiele moich pomysłów, ja upraktyczniam jego. Oboje mamy mało czasu, więc nie ma żadnych kolizji – mówi Agata.

Co roku wyjeżdżają razem ze znajomymi na wakacje. Pakują rowery do jej dwunastoletniej Łady Niwy i jadą na wschód. W tym roku spędzili dwa miesiące w okolicach Murmańska. Cel – objechać dookoła rowerami jezioro Onega. Samochód kupiła specjalnie na wakacyjne wyjazdy. – Ta Łada to wybawienie na wschodzie, wzbudza sympatię, każdy umie ją naprawić, wszędzie są części. Czasem nawet uda się uniknąć mandatu – żartuje.

Byli już w Kazachstanie, Rosji, Armenii, Gruzji. – Południowa i Wschodnia Europa, Azja środkowa modernizują się w zawrotnym tempie. Mam wrażenie, że to ostatni moment na uchwycenie tego, co już odchodzi w przeszłość

KAPITALIZM

Na co dzień jeździ rowerem. Szybciej niż komunikacja miejska, bo 6 kilometrów robi w 10 minut. Poza tym rower nie smrodzi, nie psuje kondycji. Ponad dwa lata dojeżdżała do pracy 16 kilometrów, bo zanim dostała stypendium pracowała w prywatnej firmie.

Założyli ją absolwenci politechniki. Zajmują się mobilnymi technologiami jak fotokody czy bluetooth. Łódź jako pierwsza w Europie wprowadziła mobilny system informacji turystycznej oparty na fotokodach. Już na kilkudziesięciu łódzkich zabytkach znajdują się biało–czarne kwadraty, które po zeskanowaniu ładują na telefon informacje o obiekcie z głosem lektora i krótkimi filmami. Powstają całe fotokodowe szlaki turystyczne, (http://www.odkodujlodz.pl/) jak Wille i Pałace, czy Architektura Przemysłowa.

W dziale promocji firmy spędziła ponad dwa lata. – Mój były szef szukał ludzi, którzy znają się na Łodzi, znalazł mnie przez stowarzyszenie. Wiele się nauczyłam, ale to był bardzo wymagający okres. Jak dostałam stypendium, zrezygnowałam z pracy. Już nie muszę sprzedawać swojego czasu kapitalizmowi, mogę zająć się badaniami.

 OTWORZYĆ OCZY  

– Łódź zawsze była obca. Razem z Niemcami i Żydami napływał do miasta drapieżny kapitalizm, robotnicze miasto w dworkowej Polsce. Chcemy pokazać, że Łódź ma swoją ciągłość historyczną, krótką, ale jaką treściwą.

Dowodem tego ma być projekt Powiedzieć Miasto – zbiór mówionych historii najstarszych mieszkańców Łodzi, zbieranych metodą wywiadu biograficznego. Rozmowy nagrane na taśmie, spisane i wystawione w gotowej już galerii mają charakter swobodnej wypowiedzi o historii miasta, zapamiętanej od wczesnego dzieciństwa po dziś. Pokazują Łódź, jej kulturę, zwyczaje, miejskie życie oczami mieszkańców.

Cały projekt Archiwum Pamięci Łodzian ma uchwycić to, czego nie ma w konwencjonalnej historii – jednostkowych wspomnień.

–Ten projekt nigdy się nie skończy, zawsze będzie jeszcze choć jedna historia do zebrania – mówi Agata, zdradzając pomysł na książkę z niecenzurowanymi opowieściami profesorów, czy wywiady z kaletnikami i zdunami, których zawody odchodzą do historii.

Najwięcej osób przyciągają jednak gry miejskie. Topografie zorganizowały ich już kilkadziesiąt. Chociażby Łap Złodzieja – jej bohaterem był legendarny bałucki złodziej Ślepy Maks. Albo Zmotaj Fabrykę, która przeniosła uczestników w kapitalistyczny świat interesów. No i grAwangarda poświęcona malarzowi Władysławowi Strzemińskiemu.

– To jest sposób na pokazanie mieszkańcom ich miasta, jego historii. Dzięki nim wiele osób otworzyło oczy na miejsce, w którym żyje.

Zrobili też szkolenie dla nauczycieli. Dali im narzędzia do prowadzenia gier miejskich. – Nasze ziarenko padło na podatny grunt. Niektórzy działają już na własną rękę.
Na miasto można spojrzeć też zza soczewki aparatu. Najlepiej radzieckiego, typu LOMA czy SMIENA, które dziadkowie chowają po kredensach. Efektem projektu Lomuj Łódź (http://www.lomujlodz.pl/index.html) była ściana z prawie 13 tysiącami fotografii wystawiona w Manufakturze.

Na fotografiach pojawiały się też zdjęcia plastikowych bud, które napływały do Łodzi wraz z kapitalizmem. Dzisiaj sprzedaje się w nich pączki i bilety. Jedną z nich wywieźli do Giessen. – Zrobiliśmy to w ramach zemsty za te pralki i lodówki, które przywożą do nas z Niemiec. Okazało się, że nasz symbol kapitalizmu i zmian po '89 roku, odebrali tam jako wspomnienie epoki komunizmu, zupełnie inna perspektywa.

Organizują też olimpiady sportów miejskich (bieg z pogrzebaczem i fajerką od pieca, kapsle, boule, pchełki, turbo golf, bieg po schodach), akcje edukacji regionalnej, organizują festiwale, koncerty. Gromadzą też mapy mentalne mieszkańców Łodzi.

– Prosimy uczestników o narysowanie Łodzi z lat dzieciństwa, młodości i teraz, kiedy są już dorośli. To pokazuje jak bardzo zmienia się perspektywa patrzenia na miasto. Widać to nawet, kiedy organizujemy jakąś wystawę. Młodzi pytają o szatnię i toaletę, starsi o liczbę schodów.

Trzecie urodziny świętowali na Piotrkowskiej. Ustawili na ulicy kanapy, stolik, lodówkę tak, żeby każdy mógł się przyłączyć.

Pomysłów w grupie jest więcej niż środków na ich wykonanie. Od czterech lat wspiera ich kilkadziesiąt instytucji, od Uniwersytetu Łódzkiego, Muzeum Miasta Łodzi, Muzeum Sztuki, IPN, Gminę Żydowską, Krytykę Polityczną po organizacje zajmujące się sztuczkami cyrkowymi.

Agata cieszy się z każdej pomocy, z każdej nowej twarzy, która pojawia się imprezach organizowanych przez Topografie. – Chcemy zmieniać sposób mówienia o Łodzi, wzmocnić tożsamość mieszkańców, choć trudno dotrzeć do tych, którzy najmniej czują się z nią związani. Co nie znaczy, że nie trzeba próbować.

AMERYKA POLSKI

Kiedy pokazuje znajomym miasto, zaczyna od famuł i włókienniczych fabryk Karola Scheiblera na Księżym Młynie.

– Tutaj widać jak działa nowoczesna władza: wielki zegar fabryczny patrzy na całe robotnicze osiedle, podporządkowane fabryce. W tej przestrzeni można zobaczyć jak rodziła się nowoczesność, tylko trzeba umieć patrzeć.

Osiedle Stoki, na którym mieszka opisuje jako element wojennej historii, bo to niemieckie budownictwo. Kamienice i pałace na ulicy Gdańskiej to dla niej dowód na brak urbanistycznych regulacji w budowaniu Łodzi. – To nie jest tradycyjne miasto z rynkiem w centrum. Ciągłość kulturowa była tu wielokrotnie zaburzana. W XIX wieku zubożałe miasteczko dostało szansę na rozwój. W tamtym czasie Łódź była Ameryką Polski. Domy mieszkalne wymieszane są tu z fabrykami, niemalże kominy w oknach. Masę historii niosą ze sobą też cmentarz ewangelicki przy Ogrodowej i łódzkie bramy, w których pozostały ślady dawnych zakładów rzemieślniczych, szyldów, żydowskich szałasów, budowanych specjalnie na obchody święta Sukkot.

Miasto potrafi też drażnić. Agata wymienia samochody parkujące niemal na każdym skrawku chodnika, psie kupy, dziury, budynki komunalne, rozsypujące się kamienice.

– Trzeba zastosować akupunkturę miejską na poziomie ludzkich decyzji, rozsądnie remontować i równoważyć czynsze. Mieszkańcom powinno się zapewnić atrakcyjną alternatywę, a nie wysiedlać ich do bardziej zniszczonych budynków na Bałutach, albo ślicznych baraków na Olechowie, 15 kilometrów od centrum. Możemy sobie zrobić krzywdę budując zamknięte osiedla zarówno dla zamożniejszych jak i biedniejszych mieszkańców.

– Łódź wciąż porównywana jest do wielkiej wsi. Albo przezwyciężymy tę opinię i znajdziemy sobie pole, gdzie możemy być awangardą w środku przemian, albo przekujemy tę peryferyjność na naszą korzyść – mówi Agata. – Trudno pogodzić się z rolą sypialni Warszaw, ale jeśli już nią mamy być, to bądźmy naprawdę atrakcyjną sypialnią. Może wtedy studenci nie będą masowo wyjeżdżać z miasta, gdzie żyje się taniej, spokojniej, a wieczorem można pójść do parku, kawiarni, skorzystać z dobrej oferty kulturalnej. Póki co w Łodzi każdą rzecz trzeba popchnąć, ale jak już się uda to efekt jest znacznie większy niż Warszawie, Krakowie czy Wrocławiu. Ale najpierw trzeba mieć na czym oprzeć swoją więź z miastem, oswoić je. Chciałabym, żeby Łodzianie wzięli odpowiedzialność za przestrzeń wokół siebie, uwierzyli w to miasto, pokochali swoje miejsce na ziemi, choć sama wiem, że to nie jest łatwa miłość

Ale i tak, gdybym nie założyła Topografii...

8 GODZIN

… to założyłabym inne stowarzyszenie. Miałam fantastyczną pracę, dużo swobody, szefa otwartego na pomysły, ale i tak mi przeszkadzało, że nie jestem u siebie. Nie wytrzymałabym, gdybym miała w pracy spędzać 8 godzin i codziennie powtarzać te same czynności. Na razie, dzięki stypendium nie myślę o tym, jak się utrzymać, tylko ile można zrobić. Stowarzyszenie? Ale to nie jest moja praca, przecież robię to, co lubię.

Agata Listoś

Tekst (i towarzysząca mu ankieta) jest częścią cyklu reportaży opisujących oddolne inicjatywy kulturalno–społeczne w różnych polskich miastach. Został napisany specjalnie dla EKK w ramach Polskiej Szkoły Reportażu działającej przy Instytucie Reportażu w Warszawie.
 

odsłuchaj zawartość strony wersja do druku

TAGI: Instytut Reportażu, Polska Szkoła Reportażu, Łódź, Stowarzyszenie Topografie, Agata Zysiak

  1. 2012-03-04 08:01:22

  2. XpNHaeUYz2012-03-04 08:01:13

    Excellent piece on what it takes to become an oihvnrget success!Marvin Rotrand's apparent sour grapes on the council resolution congratulating Linda could seem rank hypocrisy to some and plain jealousy to others. City Hall's thin-skinned habit of shooting the messenger began under the MCM administration of Jean Dore9, Union's self-righteous ideological predecessor. When Marvin found himself on the wrong side of Mayor Dore9 and was turfed from the MCM caucus, he cast himself as the the public's conscience, entirely dependent on the good graces of city hall journalists to get his message out. If Marvin earned the unofficial title as "the public's conscience", it is because the city hall press gallery weathered Dore9's petty attacks and stood by him. Marvin may now be reluctant to pass the baton on to Linda Gyulai, but do so he must. Afterall, who can argue with the Governor General's Royal Decree?

  3. cheap oem software2012-02-11 03:26:04

    XIm2f1 I was looking for the report in Yandex and suddenly came across this page. I found a little information on my topic of my report. I would like more, and thanks for that..!!

  4. Above Ground Swimming Pools2012-02-24 16:11:22

    Interesting. We are waiting for new messages on the same topic!!...

  5. Tori Richard2012-02-24 16:23:45

    I am amazed with the abundance of interesting articles on your site! The author - good luck and wish you the new interesting posts..!

  6. Personalized Wedding Invitations2012-02-24 16:35:48

    Cool! You have answered. I'll take a quote! The meaning of life and everything else. Decided. No kidding!...

  7. Make Money With Your Cell Phone2012-02-24 16:47:41

    Not bad post, but a lot of extra !!...

  8. Avocado Salad2012-02-24 17:00:19

    Yeah, now it's clear !... And firstly I did not understand very much where there was the link with the title itself !!...

  9. Carrot Salad2012-02-24 17:13:05

    Pleased to read intelligent thoughts in Russian. I`ve been living in England for already 5 years!...

  10. 2012-03-09 07:00:58

  11. 2012-03-10 10:08:58

  12. 2012-03-12 01:50:54

  13. 2012-03-15 10:06:39

  14. 2012-04-07 19:06:51

  15. 2012-06-20 13:23:39

  16. oem software2012-08-18 05:26:29

    IEPTTU Very neat post.Thanks Again. Really Great.

  17. 2012-08-18 05:26:33

  18. JMlswKtHdmnEdrNUwS2012-09-19 13:31:48

    lp1UH9 Appreciate you sharing, great post. Really Great.

  19. 2012-09-19 13:31:50

  20. QDSiRgdzjmf2012-09-19 20:58:00

    KeHQdi I really enjoy the post.Thanks Again.

  21. 2012-09-19 20:58:02

  22. OpYQZnUdd2012-09-20 08:58:27

    C5qf25 Looking forward to reading more. Great blog.Much thanks again. Cool.

  23. 2012-09-20 08:58:29

  24. PPowDbwUf2012-09-21 03:25:35

    VNP36k Thanks for the article post.Really thank you! Want more.

  25. 2012-09-21 03:25:37

  26. DAkedYHin2012-10-12 01:25:25

    audrey bardou</a> October 22, 2009 at 13:36 Reply</a>Oui! As-tu lu Le de9sir du monde : Entretiens d'Antoine d'Agata et Christine Delory-Momberger ? C'est tre8s inte9ressant De8s que j’ai comemnce9 e0 photographier, mes images se sont impose9es e0 moi comme un journal intime. Ma pratique photographique est indissociablement lie9e e0 mes expe9riences. Je ne peux pas imaginer faire autrement. Je ne peux photographier si je ne suis pas acteur e0 part entie8re des situations dans lesquelles je m’immisce ou que je provoque. Cet engagement est e0 mes yeux la seule le9gitimite9 acceptable de l’acte photographique. Tout autre pratique tient du commentaire photo-journalistique ou du voyeurisme. La photographie rend possible le de9veloppement simultane9 d’un regard sur le monde et son expe9rimentation.( )J’e9prouve le besoin de photographier mes expe9riences de la nuit, mais je sens que je m’e9puise physiquement, mentalement et affectivement. Il me faut de9sormais en terminer avec cette approche. Je veux parfois en finir mais la nuit reste mon seul territoire. Je dois, pour survivre, prendre mes distances avec ces pratiques extreames, meame si je n’ai pas la moindre ide9e de la manie8re dont je vais y parvenir. Mais aussi longtemps que j’en aurai la force, je continuerai e0 m’engloutir dans ces mondes perdus qui sont mon refuge. L’expe9rience que j’ai de ce type d’immersion prolonge9e me permet aujourd’hui de me de9faire de tout romantisme. Je vais e0 l’essentiel. Je n’ai plus besoin de pre9texte, ni de justification. J’ai entrevu peu e0 peu l’obsce9nite9 meame d’une construction intellectuelle et poe9tique qui servirait d’alibi e0 ma faim insatiable de chair et de substances anesthe9siantes. Je ne photographie plus aujourd’hui que l’extase, l’hyste9rie, l’agonie. Les contextes n’ont plus d’importance. Mais si le re9alisme est un e9chec, l’abstraction est une fuite et la seule issue pour moi est de saisir la chair e0 bras le corps et d’en extraire l’horreur. Antoine d'Agata.

  27. 2012-10-12 01:25:27

  28. 2012-10-12 10:09:13

  29. 2012-10-12 21:17:49

  30. 2012-10-14 17:06:53

  31. 2012-10-15 04:09:47

  32. HkGgUWPlLYHnqxqQBX2012-10-18 16:05:32

    3w5b36 Thank you for your blog.Really thank you! Cool.

  33. 2012-10-18 16:05:35

  34. crork2012-10-21 10:18:02

    lhY8SQ Very good blog post.Thanks Again. Cool.

  35. 2012-10-21 10:18:05

  36. bookmarking submission2012-11-05 09:14:15

    y0JHjo Thanks for sharing, this is a fantastic blog article.Much thanks again. Really Great.

  37. 2012-11-05 09:14:17

  38. cheap bookmarking service2012-11-05 13:28:21

    3gRNOf Im thankful for the article. Will read on...

  39. 2012-11-05 13:28:23

  40. 2012-11-30 00:22:31

  41. 2013-01-14 00:59:05

  42. Karry Androes2013-01-21 20:07:55


    This is a topic that is near to my heart... Best wishes! Where are your contact details though?

  43. pills for lose weight2013-02-01 02:28:59

    c2019v wow, awesome post.Really looking forward to read more. Really Great.

  44. 2013-02-01 02:29:02

  45. pills for lose weight2013-02-01 19:04:57

    Atftt6 Im grateful for the blog article.Really looking forward to read more. Fantastic.

  46. 2013-02-01 19:04:59

  47. 2013-02-23 13:07:16

  48. buy clomid no prescription2013-02-28 19:12:20

    PMQQ8u Really enjoyed this article post.Really looking forward to read more. Cool.

  49. 2013-02-28 19:12:24

  50. click here2013-03-03 01:05:36

    XMlQlK Great, thanks for sharing this article.Really thank you! Really Cool.

  51. 2013-03-03 01:05:39

  52. bookmaring service2013-03-14 00:03:33

    siSsZH Thanks for the blog article.Really thank you! Much obliged.

  53. 2013-03-14 00:03:35

  54. bookmaring service2013-03-14 07:47:10

    DX9QZ4 Very good post. Really Great.

  55. 2013-03-14 07:47:12

  56. what is ciprofloxacin2013-03-15 18:05:47

    Say, you got a nice post.Much thanks again.

  57. generic viagra2013-03-15 19:44:40

    Really appreciate you sharing this article post.Much thanks again. Really Cool.

  58. generic cialis no prescription2013-03-15 21:23:59

    Really enjoyed this blog article.Thanks Again. Great.

  59. Buy Levitra2013-03-15 23:03:45

    I really liked your post. Fantastic.

  60. Montesquieu unt2013-03-16 10:19:47

    |

  61. 2013-03-29 01:03:54

  62. buy social bookmarks2013-04-19 20:47:21

    i4xZsz Say, you got a nice article post.Really thank you! Awesome.

  63. 2013-04-19 20:47:23

  64. 2013-04-27 14:19:03

  65. 2013-05-10 14:46:03

  66. digital slr lenses2013-05-14 21:39:41

    14LbIe Thank you for your blog. Keep writing.

  67. 2013-05-14 21:39:44

  68. good seo2013-05-25 07:16:17

    v0XziZ Looking forward to reading more. Great blog article. Cool.

  69. 2013-05-25 07:16:19

  70. good seo2013-05-26 01:24:43

    T2OXeu Hey, thanks for the blog article.Thanks Again. Will read on...

  71. 2013-05-26 01:24:45

  72. seo service2013-05-27 18:49:15

    qxpUi1 Great, thanks for sharing this blog article. Fantastic.

  73. 2013-05-27 18:49:20

  74. seo service2013-05-28 12:21:53

    bTW9sO I am so grateful for your blog article.Really thank you! Fantastic.

  75. 2013-05-28 12:21:55

  76. 2013-05-31 14:03:26

  77. cheap social bookmarks2013-06-19 21:20:54

    62AKf0 Say, you got a nice blog.Thanks Again. Cool.

  78. 2013-06-19 21:20:56

  79. 2013-06-28 23:50:16

  80. great service2013-07-04 14:41:02

    uFz5T0 Im obliged for the article.Really looking forward to read more. Much obliged.

  81. 2013-07-04 14:41:04

  82. JECjfKEnHOOsBEp2013-07-24 15:58:29

    Thanks for sharing, this is a fantastic blog post.Really thank you! Fantastic.

  83. cmxWLWWdmie2013-07-25 18:15:56

    Really enjoyed this article.Really looking forward to read more. Fantastic.

  84. news2013-07-26 09:09:27

    eL1pPx Im grateful for the blog.Really looking forward to read more. Keep writing.

  85. 2013-07-26 09:09:29

  86. news2013-08-02 17:05:56

    5jGOwg Thank you for your blog post.Thanks Again. Really Great.

  87. 2013-08-02 17:05:58

  88. great link buildng2013-08-19 16:59:30

    JFKcTZ Say, you got a nice post.Much thanks again. Fantastic.

  89. 2013-08-19 16:59:32

  90. awesome links for you2013-08-20 04:29:53

    48tcKw Fantastic article.Really looking forward to read more. Keep writing.

  91. 2013-08-20 04:29:55

  92. good seo guys2013-09-04 01:54:32

    NAwoXN Thanks again for the blog.Thanks Again. Want more.

  93. 2013-09-04 01:54:34

  94. link building2013-09-08 09:12:43

    acEMMn I really like and appreciate your blog article. Will read on...

  95. 2013-09-08 09:12:45

  96. make money online2013-09-11 22:58:05

    i3RVGS Very informative blog post.Really looking forward to read more. Will read on...

  97. 2013-09-11 22:58:12

  98. only for 5 dollars2013-09-12 18:03:33

    odoLpB I truly appreciate this blog post. Great.

  99. 2013-09-12 18:03:35

  100. online business2013-09-13 14:41:55

    mdqJcp wow, awesome post. Really Great.

  101. 2013-09-13 14:41:57

  102. 2013-09-20 23:20:20

  103. cheap link building2013-09-24 22:10:38

    GyxD6e I cannot thank you enough for the article.Really looking forward to read more. Fantastic.

  104. 2013-09-24 22:10:40

  105. best link build2013-10-15 13:52:44

    MF4HZ5 Really informative blog post. Will read on...

  106. 2013-10-15 13:52:46

  107. check out these guys!2013-10-15 14:04:53

    FKckWQ Thank you for your article.Really thank you! Cool.

  108. 2013-10-15 14:04:56

  109. check out these guys!2013-10-16 15:01:27

    dqrOou Enjoyed every bit of your blog post.Much thanks again. Keep writing.

  110. 2013-10-16 15:01:29

  111. hogan2013-10-17 13:49:22

    You write very well

  112. take a look at it!2013-10-23 20:57:32

    HTKY00 I really enjoy the article.Really thank you! Much obliged.

  113. 2013-10-23 20:57:35

  114. smashing top seo2013-10-23 23:22:08

    9jeBDG Awesome blog article.Really thank you! Really Cool.

  115. 2013-10-23 23:22:11

  116. smashing top seo2013-10-24 03:20:18

    XqovyM Major thankies for the article post.Much thanks again. Really Great.

  117. 2013-10-24 03:20:20

  118. top seo guys2013-10-25 03:53:31

    rimHzD Thanks-a-mundo for the post.Really thank you! Keep writing.

  119. 2013-10-25 03:53:33

  120. take a look at it!2013-11-02 03:18:45

    qFdT89 I am so grateful for your post.Really thank you! Really Cool.

  121. 2013-11-02 03:18:48

  122. awesome stuff here2013-11-19 01:51:05

    deZKk9 Very informative article.Much thanks again. Really Great.

  123. 2013-11-19 01:51:07

  124. you want this now2013-12-15 20:00:43

    R1ULYG Thanks again for the blog.Really thank you!

  125. 2013-12-15 20:00:45

  126. 2013-12-18 12:15:04

  127. nice seo guys2014-01-16 04:19:23

    EHQukE Enjoyed every bit of your post. Will read on...

  128. 2014-01-16 04:19:25

  129. bUjHptMaQQQMBrADZB2014-01-28 11:20:18

    greg.txt;1;3

  130. check it out2014-01-30 16:46:42

    T5GR3G Muchos Gracias for your blog.Really looking forward to read more. Cool.

  131. 2014-01-30 16:46:45

  132. 2014-02-20 07:56:58

  133. 2014-02-22 02:56:27

  134. check it out2014-02-28 16:44:06

    neZsKx Awesome post.Thanks Again. Want more.

  135. 2014-02-28 16:44:08

  136. 2014-03-08 04:24:13

  137. nice seo guys2014-03-22 15:12:55

    3m52rW Really appreciate you sharing this article.Thanks Again. Really Great.

  138. 2014-03-22 15:12:58

  139. nice seo guys2014-04-01 14:39:40

    zWxet8 I really like and appreciate your blog article.Much thanks again. Cool.

  140. 2014-04-01 14:39:44

  141. 2014-04-07 08:01:44

  142. 2014-04-07 18:45:35

  143. 2014-04-08 12:16:30

  144. awesome things!2014-04-18 05:16:49

    h6EFpr Really appreciate you sharing this post.Really thank you! Much obliged.

  145. 2014-04-18 05:16:52

  146. stunning seo guys2014-04-20 04:03:28

    iKBEpx Hey, thanks for the blog post.Really looking forward to read more. Really Great.

  147. 2014-04-20 04:03:31

  148. 2014-05-06 02:26:54

  149. check it out2014-05-12 00:15:15

    1gxYWT Hey, thanks for the post. Will read on...

  150. 2014-05-12 00:15:18

  151. nice seo guys2014-05-12 05:17:07

    gdTK2y Hey, thanks for the blog post.Much thanks again.

  152. 2014-05-12 05:17:09

  153. best seo company2014-06-04 22:55:26

    GU05sR Fantastic blog.Really looking forward to read more. Really Cool.

  154. 2014-06-04 22:55:28

  155. nice penalty removal2014-06-18 08:43:52

    kWzoPV Thanks-a-mundo for the post. Really Great.

  156. 2014-06-18 08:43:55

  157. good backlinks2014-06-18 18:37:07

    M1P1RH Thanks a lot for the blog post.Much thanks again. Cool.

  158. 2014-06-18 18:37:09

  159. crorkz linkz2014-08-02 01:05:26

    vvjTrP A round of applause for your blog.Really thank you! Really Great.

  160. 2014-08-02 01:06:00

  161. 2014-08-02 12:36:12

  162. matzcrorkz2014-08-03 20:33:35

    Zxf00d I think this is a real great article.Thanks Again. Much obliged.

  163. 2014-08-03 20:33:40

  164. matzcrorkz2014-08-03 21:19:46

    BTCiAa I think this is a real great blog. Really Cool.

  165. 2014-08-03 21:19:48

  166. crorkz2014-08-04 10:53:03

    7ZNZ4v I am so grateful for your post.Really looking forward to read more. Fantastic.

  167. 2014-08-04 10:53:06

  168. crorkz matz2014-08-05 12:24:30

    BpWqZc Great blog.Thanks Again. Fantastic.

  169. 2014-08-05 12:24:33

  170. 2014-10-15 01:10:20

  171. 2014-10-16 02:17:49

  172. 2014-10-17 18:54:31

  173. matt crorkz2014-10-21 12:01:41

    cFX6Wj This web site can be a walk-by way of for the entire data you wanted about this and didn't know who to ask. Glimpse right here, and you'll positively discover it.

  174. 2014-10-21 12:01:43

  175. 2014-12-16 10:17:50

  176. 2014-12-24 06:15:18

  177. 2014-12-27 12:11:05

  178. 2015-01-07 18:31:31

  179. crorkz mattz2015-01-15 20:12:11

    nRIuX6 Wow! Thank you! I always needed to write on my website something like that. Can I take a part of your post to my site?

  180. 2015-01-15 20:12:13

  181. 2015-02-02 02:06:11

  182. 2015-02-03 01:06:17

  183. 2015-02-04 03:25:33

  184. 2015-02-09 06:14:30

  185. 2015-04-17 23:52:10

  186. 2015-07-17 21:17:54

  187. 2015-07-18 09:48:56

  188. 2015-08-02 18:51:41

  189. 2015-08-04 04:17:14

  190. 2015-08-09 18:54:18

  191. 2015-08-10 18:36:43

  192. 2015-10-22 16:19:44

  193. 2015-10-25 11:08:23

  194. 2015-10-25 16:39:27

  195. 2015-11-23 03:42:09

  196. 2016-01-12 09:53:11

  197. 2016-02-07 12:21:21

  198. 2016-04-12 08:03:39

  199. 2016-05-12 05:20:36

  200. 2016-05-20 23:54:50

  201. 2016-05-30 21:06:38

  202. 2016-08-05 18:38:17

  203. 2016-08-11 02:08:38

  204. 2016-08-11 03:56:10

  205. 2016-08-17 07:25:29

  206. 2016-08-24 03:26:49

  207. 2016-09-30 18:28:31

  208. 2016-10-18 20:53:58

  209. 2016-10-27 19:48:22

  210. 2016-11-15 16:06:58

  211. 2016-12-11 17:17:06

  212. 2017-01-01 13:36:56

  213. 2017-01-01 13:37:27

  214. 2017-01-01 13:37:32

  215. 2017-01-22 04:36:30

  216. 2017-02-10 10:02:09

  217. 2017-03-03 23:51:23

  218. 2017-05-18 15:58:12

  219. 2017-07-10 15:55:00

  220. 2017-07-27 11:44:09

  221. 2017-08-25 17:23:53

  222. 2017-09-09 08:52:56

  223. 2018-01-25 11:23:17

  224. 2018-02-10 02:33:12

  225. 2018-05-21 15:31:35