kongres / wydarzenia

Kino dźwięku
dzień trzeci

koncert / sound art

10 września, godz. 10.00-22.00 Wytwórnia Filmów Fabularnych

informacje o biletach

fot. Szymon Hanczar

Kino Dźwięku to miejsce obserwacji dźwięków. Kuratorzy projektu, Patryk Zakrocki, Oliver Sturm i Jérôme Delormas, zaprezentują historie opowiedziane bez słów, obrazy stworzone z ruchu dźwięków, akustyczne pocztówki z odległych zakątków świata i około-muzyczne konstrukcje czasoprzestrzenne.

Wprost z gwarnego miasteczka kongresowego widzowie wkroczą w unikalną przestrzeń: prezentacje będą się odbywały w zabytkowym studiu reżyserii dźwięku Wytwórni Filmów Fabularnych.

W godzinach porannych pokażemy waszym uszom słuchowiska dla dzieci, a po południu utwory wielokanałowe, „field recordings” (nagrania z różnych miejsc świata), arcydzieła muzyki konkretnej, słuchowiska, utwory elektroniczne i elektroakustyczne, nowe i archiwalne, takie które znajdują się na krańcach muzyki i takie, które określają samą jej istotę.

SOBOTA – 10 września 2011

godz. 10:00–11:00
Jerzy Afanasjew, Bronisław K. Przybylski “Dziwne Przygody Pana Zająca” (41'00 / 1988)

Słuchowisko dla dzieci z piękną muzyką Bronisława Kazimierza Przybylskiego i we wspaniałej obsadzie (Irena Kwiatkowska, Jan Kociniak, Jerzy Bończak, Włodzimierz Nowak, Joanna Sobieska, Andrzej Stockinger).
Czarodziejski Zając rusza na wędrówkę w poszukiwaniu swego lustrzanego odbicia. Musi spełnić pięć dobrych uczynków, aby je odzyskać. W tym celu odwiedza tajemnicze i dziwne krainy: począwszy od Krainy Garbatych Jamników ( a może Małych Wielbłądów) przez Krainę Wiecznie Płonących Lamp i Krainę Wesołych Kontrabasów, aż do Krainy Wspaniałej Techniki. Czyż to nie zadziwiająca bajka...?

godz. 11:00–11:30
Wojciech Marzec “Nie chcę zostać tutaj na zawsze” (25'00 / 2001)

Słuchowisko „Nie chcę zostać tutaj na zawsze” przedstawia przygody dwóch postaci, które znalazły się w czyjejś wyobraźni. Ratując się przed unicestwiającym zapomnieniem, przedostają się ze snu do pamięci, gdzie podróżują wśród myśli, obrazów, tajemniczych pojęć i dziwnych skojarzeń. Wędrówkę po zakamarkach umysłu zakłóca dziwna siła, która przenosi ich na kartkę papieru...
Scenariusz i reżyseria: Wojciech Marzec
Występują: Anna Poduszyńska, Wojciech Marzec

godz. 11:30–12:00
Patryk Zakrocki, Wojciech Marzec – ZPD “Słuchowiska” (30'00)

11 perełek gatunku nowoczesnego słuchowiska, zrealizowanych przez Zakład Produkcji Dźwięku. Rolę narratora pełni tu reżyser dźwięku, stwarzając świat małego zakładu reperującego instrumenty, to znowu promu kosmicznego, albo pozwalając słuchaczom lecieć nad ziemią wraz z Adamem Małyszem.

godz. 12:30–13:30
Chris Watson “Stepping into the dark” (59'43 / 1996)

Obrazy dźwiękowe z całego świata. Całość zarejestrowana ukrytymi mikrofonami przez mistrza gatunku „field recordings”, Chrisa Watsona. W czasie godzinnej audycji przenosimy się do wyjątkowych miejsc w Szkocji, Anglii, Niemczech, Kenii, Wenezueli oraz Kostaryce.

godz. 14:00–15:00
Thomas Gerwin “Plastic music” (48'00 / WDR 2007)

Plastik jako materiał zawiera w sobie dwa, zupełnie przeciwstawne aspekty czasu: jako artykuł jednorazowy żyje niezwykle krótko, lecz jako odpad może być bardzo trwały i wytrzymały. Kompozytor i artysta dźwięku Thomas Gerwin w swoim projekcie „Plastikowa muzyka“ zbadał świat brzmienia tego „taniego“ materiału oraz wykonanych z niego przedmiotów, najczęściej codziennego użytku.

godz. 15:00–16:00
John Cage “Roaratorio” (60'09 / WDR 1979)

W swojej przełomowej sztuce radiowej legendarny kompozytor muzyki eksperymentalnej John Cage występuje w kilku rolach: muzyka, poety i montażysty. Działając w duchu buddyzmu zen, łączy kosmogonię ludzkiego głosu, dźwięki natury, hałasy, piosenki i własne kompozycje. „Roaratorio” jest efektem nieustającej fascynacji Cage’a epokowym dziełem Jamesa Joyce’a „Finnegans Wake“. Warstwa dźwiękowa/poetycka kompozycji składa się cytatów z książki. Sekwencja liter tworzących nazwisko irlandzkiego pisarza stanowi centralną oś tego kontemplacyjnego poematu dźwiękowego, który recytuje sam Cage. Złożona kompozycja muzyczna również opiera się na tekście Joyce’a. Przy pomocy chińskiej księgi wróżb „I Ching”, Cage w sposób losowy wybrał 2293 dźwięki, które miały reprezentować bogactwo wątków i brzmień zawartych w „Finnegans Wake“. Dźwięki te zostały następnie zaaranżowane w taki sposób, aby tworzyły swego rodzaju polifoniczny collage, wzbogacony balladami, jigami i muzyką instrumentalną zarejestrowaną w Irlandii.

godz. 16:30–17:30
Cathy Milliken “Songs of War and Love” (41'53 / HR 2005)

Cathy Milliken nawiązuje do XVII–wiecznego dzieła Claudio Monteverdiego „Madrigali guerrieri et amorosi“, zbioru fragmentów muzyki wokalnej z całego świata, w którym rozbrzmiewa echo wojny trzydziestoletniej. „Songs of War and Love“, poprzez mieszankę stylów tekstowych i muzycznych, próbuje znaleźć wyraz dla doświadczenia miłości i wojny, postrzeganego z dzisiejszej perspektywy. Powstała kompozycja rozpięta pomiędzy dwoma archetypami cywilizacji. Forma utworu z jednej strony odwołuje się do klasycznego cyklu pieśni, przeznaczonych do wykonania koncertowego, a z drugiej – jest konstrukcją stanowiącą efekt montażu i wysublimowanej aranżacji, możliwej dzięki nowoczesnym studiom nagraniowym.

godz. 17:30–18:30
Krzysztof Topolski “The Vancouver Soundscape” – live act (~ 60'00 / 2011)

Autorska praca Krzysztofa Topolskiego (Arszyna) przedstawia dokonania pionierskiej grupy badawczej „The World Soundscape Project”, założonej pod koniec lat 60–tych z inicjatywy R. Murraya Shafera na Simon Fraser University w Vancouver. Nagrania terenowe, kompozycja krajobrazu dźwiękowego oraz szeroko rozumiana muzyka elektroakustyczna to podstawy dźwiękowego referatu Arszyna, dzięki któremu bliżej poznamy nurt ekologii akustycznej. Praca bazuje na utworach wybranych z „The Vancouver Soundscape 1973” oraz „Soundscape Vancouver 1996”.

godz. 18:30–19:30
Antje Vowinckel “Call me yesterday” (49'50 / 2008)

Kursy językowe z lat 60. i 70. nagrane na płycie winylowej i kasecie magnetofonowej. Miały niwelować dzielące nas różnice, ale stało się zupełnie inaczej. W przerwach wypełnionych trzaskami i szmerami perfekcyjni lektorzy oczekują na odpowiedź, lecz słyszą tylko ciszę. Pauzy wypełniają puste pomieszczenie. Sekundy stają się latami świetlnymi. Sympatyczni ludzie mówią „cześć”, ale nikt nie reaguje. Akustyczna metafora izolacji, którą kursy językowe wywołały w „prawdziwym" życiu.

godz. 19:30–20:00
Louis 2000 "Bivouac / au bord du fleuve Niger" (20'00)

Dźwiękowy dziennik podróży w Dolinę Nigru w Afryce.

AFRYKAŃSKIE ODWRÓCENIE
Rano przyjeżdżamy do Konny. Nasza barka odpływa i czekamy teraz na drugą, która zabierze nas doTimbuktu. Nie sposób zgadnąć, kiedy się pojawi. Wioska jest oddalona o dwa lub trzy kilometry od brzegów Nigru. Chcemy się do niej wybrać i znaleźć tam jakichś muzyków. Zabieramy się w końcu wozem ciągniętym przez osła. Pasażerów jest co najmniej sześciu – liczba ta zmienia się podczas podróży. Osioł jest wyczerpany, lecz brnie do przodu, wóz dowozi nas do centrum miasta. Jak zazwyczaj w takich przypadkach, pytamy napotkanych ludzi, czy znają jakichś muzyków. Docieramy w końcu do warsztatu przekształconego w zajazd, a może na odwrót. Dostajemy posiłek i czekamy na niejakiego Djelibę, gitarzystę z Konny. Gdy kończymy jeść, pojawia się mężczyzna ze starą gitarą klasyczną i tranzystorem. Po krótkim wstępie Djeliba zaczyna grać. Dźwięk jego gitary, wzmocniony za pomocą starego przerobionego radia, brzmi doskonale. Muzyka jest wspaniała, pełna siły, jak blues z Chicago. Jest też agresywna i imponująca jak rock. Jesteśmy zachwyceni. Muzyk zaznacza akcenty w utworze za pomocą wibrującego zawołania „he toubab!” Po oklaskach proponujemy Djelibie, że go nagramy. Zaczynamy rozstawiać mikrofony i sprzęt nagrywający. Wtedy Djeliba wyłącza swój wzmacniacz i małe urządzenie, które służyło mu za mikrofon. Jesteśmy zaskoczeni. „Z waszym super sprzętem nie potrzeba wzmacniacza!” – wyjaśnia. Dziwi się, że chcemy mieć na nagraniu również tej domowej roboty wzmacniacz.

STEREO
Opuściliśmy Mopti na pokładzie barki, zaczynało zmierzchać.
Rozmowie sternika z mechanikiem wtórował hałas silnika.
W oddali – dwie łodzie rybackie.
Sternik zgasił silnik i przeprowadził barkę między łodziami.
Usłyszeliśmy dźwięk sieci opadających na powierzchnię wody i szmer rzeki.

KADENCJA W TIMBUKTU
W czwartek rano przyjechaliśmy do Timbuktu.
W piątek meczet będzie pełen.
Timbuktu nikogo nie interesuje, mimo białego piasku, ciepłego chleba i drewnianych drzwi z żelaznymi okuciami.
Kim jednak są 333 święci?
Timbuktu to tylko koniec podróży.
Za tydzień, w Ségou Hamadoun Tandina opowie mi o Timbuktu tak, że poczuję jakbym tam był.


godz. 20:00–21:00
Monika Pasiecznik prezentuje: Heiner Goebbels "Die Befreiung des Prometheus" (~ 45', 1985)
„Wyzwolenie Prometeusza” to fragment sztuki „Cement” Heinera Müllera. Przy użyciu najróżniejszych środków, takich jak piosenkowa aura, kolaż, techniki filmowe (cięcie, retrospektywa), Heiner Goebbels tworzy dźwiękową interpretację tekstu oraz zawartego w nim przesłania politycznego. Czy łatwo jest pogodzić się z uciskiem? Czy można tęsknić za orłem uosabiającym opresję?
 

godz. 21:00–22:00
Michał Libera “Studio Eksperymentalne Polskiego Radia” – cz. 2 (~ 60'00 / 2011)

Druga z serii trzech audycji poświęconych nagraniom z legendarnego Studia Eksperymentalnego Polskiego Radia. Powstało ono w roku 1957 z inicjatywy Józefa Patkowskiego i przez dekady było najbardziej prężnym i oryginalnym ośrodkiem muzyki poszukującej w Polsce. Niestety do roku 2010 nie powstała żadna seria wydawnicza zawierająca archiwalne nagrania ze Studia – dostęp do nich był właściwie niemożliwy, przez co jego miejsce w historii muzyki polskiej XX wieku jest nieadekwatne w stosunku do rzeczywistych zasług jego twórców, unikalnych w skali europejskiej. Audycja przybliży historię Studia, będzie prezentacją najważniejszych kompozycji w nim zrealizowanych. Przede wszystkim jednak nacisk położony zostanie na oryginalność i odrębność Studia w stosunku do innych, bardziej znanych jednostek tego typu, które powstawały w latach 50. (m.in. słynne Studia Kolońskie i Paryskie). Audycja podzielona zostanie na trzy części poświęcone przede wszystkim elektronicznej muzyce pisanej (partytury), fascynacji instrumentami, intuitywnością procesu kompozytorskiego, a także roli reżyserów dźwięku. Zaprezentowane zostaną również późniejsze nagrania Studia, które stanowi polską wersję muzyki noise.
 

Pomysłodawca projektu: Patryk Zakrocki

Kuratorzy projektu: Patryk Zakrocki, Oliver Sturm, Jérôme Delormas

Koordynator: Dawid Bargenda

Współorganizator: Fundacja Dom Pokoju

Partnerzy projektu: IRCAM (Institut de Recherche et Coordination Acoustique/Musique), WDR (Westdeutscher Rundfunk), DLR (Deutschlandradio Kultur), SWR (Südwestrundfunk), HR (Hessischer Rundfunk), Gusstaff Records, hanczar studio, Ośrodek Postaw Twórczych.