free zone / NGO zone

On Cultural Advocacy


Dragan Klaić

Advocacy is systematic voicing of key interests of a specific group, constituency or sector to the public opinion leaders and decision makers with the aim to convince them to implement change.

A clear distinction should be made between advocacy, that applies to non-commercial causes, and lobbying, deployed by various industries and commercial interests, such as tobacco, alcohol, construction, trucking, weaponry. In some languages there are no adequate terms to make this distinction, however.

Advocacy applies to such causes as human rights, gender emancipation and equality, ecology, public health, animal protection and non-commercial cultural production, whose institutional resources, collectives and individuals are organized in effective platforms that mark the activist side of the civil society.  With the growing power of the regions and cities, advocacy platforms appear on those levels of public authority as well.  Hence local culture alliances, for instance, and other advocacy organizations voicing some local cause, without being merely a local chapter of a national advocacy organization.

European level of advocacy

Most advocacy organizations are on the national level but with the advancement of the European integration process and the growing remit of the European Union with the Lisbon Constitutional Treaty (2009), there is a visible growth in Brussels of advocacy organizations, in parallel to some 20.000 commercial lobbies. Among influential  European advocacy organizations in culture, one would mention:

  • Culture Action Europe (cultural dimension of European integration, European cultural policy)
  • Europa Nostra  (European dimension of cultural heritage)
  • Nemo (European museums)
  • EBLIDA (libraries)
  • European Music Office
  • Opera Europe
  • PEARLE (performing arts employers)
  • European Festival Association
  • European Producers Club (independent cinema).

All those organizations usually have beside advocacy some other objectives and tasks, such as to stimulate information exchange, professional discourse and cooperation among their members. Their membership consists of cultural organizations and national cultural associations that have in turn their own membership, and some admit individual members alongside the institutional ones.

Advocacy in transition countries

In the cultural landscape of post-socialist countries of  Central and Eastern Europe, Caucasus and Central Asia, there is still a visible lack of effective advocacy platforms. Representational infrastructure, inherited from the past system, consisting of traditional associations, set up per artistic discipline or cultural profession (writers, composers, visual artists...), have by and large become dysfunctional. Before 1989, their main role was the distribution of precious privileges to the artists  (working spaces, apartments, stays in vacation residences and sanatoriums) and regulation of their social-economic status, in return for ideological loyalty of the members and their acceptance of the official political line of the authorities.  In the  transition period these inherited representational structures have sought to protect inherited privileges of their members, defended the imbalances and inequalities of the existing cultural infrastructure, advocated more public money for institutional culture but they have also acted as gatekeepers, blocking changes in cultural policy system. Many associations have become quite commercial, exploiting their real estate holdings through sublet. The Association of Russian Theater Workers (SDT) runs 7 ex-sanatoriums as hotels, and 3 cosmetic factories that used to make stage makeup, and sublets office space in some 80 “houses of actors” in various cities.

The  new SDT Creative Center in Moscow, built on tax free ground, has only 20% of space devoted to theater, the rest of the 8 floor building is leased commercially.

Elsewhere similar associations became entrepreneurs or non-profit competitors of the NGOs, set up by their members and colleagues.

Economic crisis makes advocacy even more needed

Numerous NGOs in  culture, established in the last 20 years across Central and Eastern Europe, have become the most dynamic, propulsive, innovative and critical segment of the cultural scene in transition countries, best connected internationally via European networks, but still lacking advocacy platforms at home. This is not surprising since these NGOs are very fragile and continuously fight for shear survival, so their activists have no time to invest in altruistic common causes.

With the onslaught of the protracted economic recession and subsequent radical budget reductions on all levels of the public spending, this entire segment of culture is under new pressures and might be wiped out as governments tend to eliminate the project subsidies first. Wherever para-governmental funds have been established to distribute project grants, their resources have been reduced.  Public cultural institutions also suffer a certain percentage of subsidy reduction which makes them in turn even more inefficient and worsens their input/output ratio.

The crisis and its aftermath have created a set of circumstances that endanger and weaken all public culture, that is non-profit cultural production and distribution, while job losses, job insecurity and shrunk family budgets further reduce cultural consumption. Governments that for years, even in better economic climate, avoided on opportunistic grounds a reconstruction of  the public cultural systems, now have no other tools at their disposal than budgetary reductions and do not dare to engage in far-reaching reforms that would anyhow be more effective with more rather than with less resources available.  Cultural institutions and some NGOs are also paralyzed by fears for their future and shun activist engagement that would also involve a buildup of strong  advocacy campaign and infrastructure.  Nowhere in 20 countries, eligible for G. Soros Emergency Fund, set up with $100 million, to alleviate the social and cultural consequences of the crisis in 2009,  have cultural organizations created broader alliances and come up with proposals how to equip them for advocacy tasks and strengthen their connectivity with other social fields. This is a dramatic indication of a missing vision and sense of urgency among the culture professionals. 

A tentative advocacy agenda

In a few transition countries (Slovenia, Latvia, Hungary...) the leaders of some NGOs have made tentative efforts to initiate a structured and ongoing dialogue among them and thus nurture some trust and awareness of shared strategic interests, while remaining competitors for government support as well as for the  public, media attention and sponsorship. There is a  growing awareness that on the local and national level NGOs need to come together in order to advocate effectively the modernization of the cultural system that has undergone so far only cosmetic changes; to argue for the increase of the public subsidy volume for the NGOs and the improvement of the criteria and decision making procedures for their allocation by autonomous funds, working with peer review;  to seek changes in fiscal, labor, and social security legislation that still takes a full-time, permanently employed worker as a norm – while most culture professionals have a career pattern marked by discontinuous engagements in various capacity, with public, private and non-profit employers and even multiple simultaneous or sequential employment status. Ultimately, the goal should be a comprehensive overhaul of the entire cultural production and distribution system, to be based on the performance assessment and not on mere legislative status.

NGOs as advocacy pioneers

Between a raising awareness and well conceived action there is a significant gap. And yet, advocacy mentality and infrastructure cannot be imposed from outside. Cultural operators need to get together, analyze the present circumstances and project them into the future;  formulate a set of goals and specific objectives; identify the decision makers who should be the targeted;  articulate concrete demands and proposals;  set out a time line of a campaign; deploy resources and map a strategy; develop monitoring and evaluation tools and procedures. A  mobilization for advocacy better encompass the entire non-profit cultural sector than be set up for each aspect or discipline apart: performing arts, visual arts, literature, heritage, film...

However, there is such a structural inequality between the position of the NGOs in culture and public cultural institutions that are ensured of automatic subsidy renewal each year, regardless of their output, that it is hardly conceivable that these two realms can be joined in the same advocacy strategy.

Public cultural organization tend to take a more defensive and status preserving attitude while the NGO in  culture have all the reasons to advocate far reaching reforms and thus take  a pioneering role in the setting up of an advocacy strategy.

Those NGOs that undertake such first steps will find support of the great part of the cultural world in the rest of Europe and especially of the existing advocacy structures in various European countries. They have a chance to contribute and learn at the same time by joining We Are More campaign, recently launched by the Culture Action Europe, and thus integrate the national and European dimension of advocacy in their pursuits.

listen to the content print version

TAGS: Dragan Klaić, advocacy, lobbying, NGO, workshop

  1. HJMdEQeBMASSPQ2011-09-15 23:38:07

    I can't blieeve you're not playing with me--that was so helpful.

  2. buy cheap oem software2012-02-12 06:39:34

    gkt05y Not bad post, leave it at my bookmarks!....

  3. OlOKcriMmsd2012-04-08 00:39:49

    Dramat kiczu i pomieszania stylf3w taka disizaj jest rzeczywistość wielu polskich miast. Nie ominęła też Kołobrzegu.Kołobrzeg miasto portowe o pięknej historii i specyficznym klimacie.Chodzi przede wszystkim o to, by miało ono swoją charakterystyczną tożsamość.Nowoczesna i wielofunkcyjna doprawiona miejscową tradycją i kulturą wraz z komfortem mieszkania to jest dobra i przyszłościowa architektura miasta transparentna architektura. Tylko jak sprostać wyzwaniom i pogodzić interesy wielu stron? Mam na myśli także wygodne życie mieszkańcf3w kontra turyści i kuracjusze. Niełatwo pogodzić możliwości to, co wartościowe w polskiej tradycji z infrastrukturą oraz otwartością na innowacje i nowoczesny design. Tego pogodzenia życzę kołobrzeskim architektom.Nie przesadzaj ble ble@ Kołobrzeska nowa starf3wka jest przepiękna, ładnie utrzymana, czysta, w miarę nowoczesna i ładnie wkomponowana . .Efekt jest urzekający: nowe domy nie są wcale rekonstrukcją dawnych (jak np. w Warszawie), lecz tylko subtelnie nawiązują do minionych epok.

  4. 2012-04-08 00:39:52

  5. 2012-04-08 06:09:32

  6. 2012-04-08 08:14:21

  7. 2012-04-08 10:48:22

  8. 2012-04-09 17:06:22

  9. 2012-04-11 02:34:27

  10. 2012-04-11 06:07:40

  11. IkOqKLUB2012-09-12 06:02:20

    Good post. I be taught sihotmeng more difficult on totally different blogs everyday. It would at all times be stimulating to read content material from different writers and apply a bit of sihotmeng from their store. I’d desire to use some with the content material on my weblog whether you don’t mind. Natually I’ll provide you with a hyperlink in your web blog. Thanks for sharing.

  12. 2012-09-12 06:02:25

  13. 2012-09-12 23:30:40

  14. 2012-09-13 07:33:41

  15. 2012-09-13 20:55:41

  16. 2012-09-16 16:18:42

  17. dLKmVGigpYsPPf2012-10-12 03:05:08

    1. Wyrażenie „ex-szlachcice” w wierszu Tadeusza Boya Żeleńskiego „Pieśń o ziemi nesazj” oznacza że szlachta z przełomu wiekf3w 19-go i 20-go miała wiele swobody artystycznej oraz autonomię. Życie szlachty było wesołe i rozrywkowe nocą natomiast za dnia cichło. Obecnie życie pisarzy nie jest takie rozrywkowe i barwne jak w tamtych czasach.2. Bohemą nazywane było f3wczesne środowisko artystyczne, gromadzące się w kawiarniach ktf3rego członkowie spędzali czas na wspf3lnych zabawach i tworzeniu, demonstrując pogardę dla konwenansf3w, norm społecznych i materializmu.3. Mikołaj Kopernik odkrył i przedstawił dowody, że to Ziemia i inne planety kręcą się wokf3ł Słońca, a nie tak jak twierdzili inni średniowieczni uczeni, ze planety i Słońce kręcą się wokf3ł Ziemi. Jego teoria nazywana jest teorią heliocentryczną i tym samym obali teorię geocentryczną. Zasługi Kopernika dla rozwoju fizyki polegają jednak nie tyle na wadze jego własnych odkryć i hipotez, co na wadze problemf3w fizycznych, jakie dzieło jego otworzyło dla następnych pokoleń astronomf3w i fizykf3w.Hugo Kołłątaj .Położył wielkie zasługi w przygotowywaniu i ogłoszeniu Konstytucji 3 Maja, wcześniej zaś zorganizował manifestację mieszczan w sali sejmowej i na placu Zamkowym. Był zresztą głf3wnym twf3rcą utworzonego 10 V 1791 r. Zgromadzenia Przyjacif3ł Konstytucji Rządowej. Po 3 maja odgrywał jedną z bardziej znaczących rf3l w państwie. Jego zasługi uhonorowano 17 V 1791 r. awansem na podkanclerzego koronnego oraz nagrodzeniem Orderem Orła Białego. W dwa dni pf3źniej podkanclerzy koronny i kanonik katedralny krakowski Hugo Kołłątaj stawił się przed aktami Metryki Koronnej i zeznał, że przystąpił do konfederacji sejmowej zawiązanej dnia 7 X 1788 r., co zostało oblatowane w aktach grodzkich warszawskich 9 października oraz zadeklarował poparcie i podporządkowanie się założeniom Ustawy Rządowej (Konstytucji 3 Maja). Swe zeznanie własnoręcznie podpisał. Uwagę zwraca jedynie fakt, iż wypis z Metryki Koronnej owego zeznania podpisał jako podkanclerzy i niejako opiekun tych akt, sam zeznający.Lech Wałęsa – laureat pokojowej nagrody Nobla, zasłużył się w obaleniu komunizmu w Polsce i NRD, międzynarodowy autorytet Polaka na świecie, inicjator obrad okrągłego stołu, w wyniku ktf3rych „Solidarność” zostaje ponownie zalegalizowana, a czwartego czerwca przeprowadzono wybory parlamentarne, ktf3re doprowadziły do powstania pierwszego niekomunistycznego rządu po II wojnie światowej. Poza tym nastąpiło zniesienie cenzury, centralistycznej gospodarki, powstały pierwsze zręby instytucji demokratycznych zapoczątkowano trudną, ale konieczną reformę państwa i gospodarki. Lech Wałęsa w czasie swojej prezydentury zgodnie z uprawnieniami konstytucyjnymi skutecznie bronił bezpieczeństwa wewnętrznego reprezentował wraz z ministrami Skubiszewskim, Olechowskim i Bartoszewskim nasz kraj poza jego granicami, dążąc do przyjęcia Polski do NATO i Unii Europejskiej.Maria Skłodowska-Curie (1867-1934) wybitny fizyk i chemik polski. Mieszkała i pracowała we Francji. Jako pierwsza kobieta w historii była profesorem Sorbony. Wraz z mężem Piotrem Curie w 1898 r. odkryła pierwiastki: polon i rad. Dwukrotnie otrzymała nagrodę Nobla: w 1903 r. z fizyki (wraz z mężem) za badania w dziedzinie promieniotwf3rczości naturalnej, w 1911 r. z chemii za wydzielenie czystego radu. W roku 1995 Maria Skłodowska-Curie została pierwszą kobietą pochowaną pod kopułą paryskiego Panteonu w uznaniu jej zasług.Jan Paweł II Polacy mają co zawdzięczać Janowi Pawłowi II, do jego zasług zaliczają przede wszystkim wyzwolenie Polski , podkreślając przy tym znaczący wpływ papieża na przemiany ustrojowe w kraju, niepodległość oraz uniezależnienie się od Związku Radzieckiego , a także na integrację Polski z Unią Europejską oraz przystąpienie naszego kraju do NATO . Rodacy zawdzięczają papieżowi poprawę wizerunku Polski i jej obywateli w świecie. Jan Paweł II był godnym reprezentantem naszego kraju na arenie międzynarodowej dzięki niemu wiele krajf3w w ogf3le usłyszało o Polsce. Wpajał zasady etyczne oraz uczył, jak żyć, przyczyniając się jednocześnie do odnowy moralnej narodu , był najwyższym autorytetem moralnym i przywf3dcą duchowym , uczył szacunku, tolerancji, zrozumienia i zaufania do innych ludzi , a także uwrażliwiał na los pokrzywdzonych i potrzebujących. Polacy zawdzięczają papieżowi coś szczegf3lnego udział w obalaniu komunizmu, zjednoczenia i społecznego pojednania Polakf3w, zbliżenie między rf3żnymi wyznaniami, religiami, narodami oraz dbałość o pokf3j na świecie , budowanie więzi z młodzieżą , opiekę nad Polską i Polakami, umocnienie pozycji Polski w świecie.Michał Kalecki jeden z najwybitniejszych ekonomistf3w polskich, Zajmował się głf3wnie problematyką wzrostu gospodarczego. Na trzy lata przed J.M. Keynesem opublikował pracę Prf3ba teorii koniunktury (1933), w ktf3rej podjął kwestię wpływu popytu globalnego na rozmiary i strukturę dochodu narodowego, wskazując na decydującą rolę inwestycji. W czasie wojny badał i opisywał zjawiska gospodarki wojennej Wielkiej Brytanii. Po wojnie światowym uznaniem cieszyła się praca Kaleckiego Teoria dynamiki gospodarczej (1954), stanowiąca syntezę jego badań nad procesami wzrostu gospodarki rynkowej. W pracy Zarys teorii wzrostu gospodarki socjalistycznej (1963) zajął się istotą i determinantami wzrostu i rozwoju gospodarki planowej. Niemałe były także jego zasługi w dziedzinie metodologii planowania perspektywicznego, rachunku efektywności inwestycji i statystyki.Aleksander Wolszczan We wrześniu 1990 roku dokonał jednego z największych odkryć w historii Astronomii. Za pomocą radioteleskopu w Arecibo, ktf3ry mieści się na terenie Portoryko, odkrył pierwsze 3 planety krążące poza naszym Układem Słonecznym. Odkrycie zostało oficjalnie zaprezentowane na zjeździe Amerykańskiego Towarzystwa Astronomicznego w Atlancie w styczniu 1992 roku, oraz opublikowane w czasopiśmie „Nature dnia 9 stycznia 1992 roku. 11 listopada 1997 roku, za wybitne zasługi dla nauki polskiej, został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, przez prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego. W lutym 2005 roku na konferencji w Aspen w Kolorado ogłosił, że odkrył jeszcze czwartą planetę w tym układzie. Dwa lata pf3źniej, wraz z grupą Polskich astronomf3w, dokonał kolejnego odkrycia.Marian Smoluchowski Wyjaśnił zjawisko błękitu nieba (niebieski kolor nieba), badał zjawiska cieplne w gazach i ciałach sypkich, sformułował teorię ruchf3w Browna, a także statystyczną interpretację II zasady termodynamiki (termodynamiki zasady). Autor prac z dziedziny geofizyki i geologii oraz chemii fizycznej.Stanisław Ulam wspf3łtwf3rca amerykańskiej bomby wodorowej (zwanej pf3źniej w skrf3cie bombą H), ktf3rą zdetonowano po raz pierwszy na Pacyfiku niemal dokładnie 50 lat temu.Jan Matejko malarz, rysownik związany z Krakowem, najwybitniejszy reprezentant nurtu historyzmu w malarstwie polskim. Jeden z najwyżej cenionych malarzy w historii sztuki polskiej, twf3rca narodowej szkoły malarstwa historycznego, ktf3re miało spełnić szczegf3lną rolę w państwie pozbawionym suwerenności politycznej w wyniku traktatf3w rozbiorowych z lat 1772-1795. Ukazując dawną wielkość Rzeczypospolitej i chwałę jej oręża, Matejko pragnął kształtować serca i umysły Polakf3w, wskrzesić wiarę w odrodzenie niepodległej ojczyzny. Jako pierwszy nadał tak wysoką rangę malarstwu historycznemu, zafascynował nim szerokie rzesze społeczeństwa, zamanifestował na arenie międzynarodowej odrębny charakter i wysoki poziom artystyczny sztuki polskiej, zdobywając najwyższe wyrf3żnienia na wystawach w Paryżu, Wiedniu czy Berlinie. Jako członek wielu prestiżowych Akademii i Instytutf3w Sztuki stanął w szeregu najwybitniejszych malarzy europejskich drugiej połowy XIX w.Stanisław Staszic Założenie Hrubieszowskiego Towarzystwa Rolniczego, przyczyniając się do pomocy chłopom i staje się prekursorem spf3łdzielczości w Polsce, doprowadził do wielu zmian w polskim sejmie, wspf3łorganizator szkoły uniwersyteckiej w Warszawie w roku 1816 oraz Akademii Gf3rniczej w Katowicach, ma zasługi w rozwoju przemysłu i geologii, przygotował plan rozbudowy Staropolskiego Okręgu Przemysłowego, odkrył złoża węgla kamiennego na terenie Dąbrowy Gf3rniczej i wydał decyzję o budowie kopalni węgla kamiennego w tym miejscu, powstało dzięki niemu wiele ośrodkf3w przemysłowych, z pierwszą w Krf3lestwie Polskim hucie cynku.Ksawery Drucki-Lubecki wprowadził politykę oszczędnościową, egzekwował zaległości podatkowe, zlikwidował deficyt budżetowy, założył Towarzystwo Kredytowe Ziemskiego i Bank Polski, doprowadził do zniesienia bariery celnej między Krf3lestwem Polskim i Rosją, wprowadził przywozowe cła na granicy z Niemcami.4. Konrad Adenauer – Niemiecki prawnik, polityk, działacz chrześcijańsko-demokratyczny. Od 1906 członek Partii Centrum. W okresie międzywojennym prezydent Pruskiej Izby Panf3w, przewodniczący Pruskiej Rady Państwa, nadburmistrz Kolonii. 1933 zwolniony ze stanowisk przez władze hitlerowskie. W związku z zamachem na Hitlera powtf3rnie uwięziony. Po wkroczeniu aliantf3w do Kolonii ponownie objął urząd nadburmistrza. Odegrał wybitną rolę w procesach integracji europejskiej, przyczyniając się do powstania EWG i Euratomu, wprowadził Niemcy do EWWiS oraz Rady Europy, zaliczany do tzw. Ojcf3w Europy. Dążył do budowy ustroju opartego na zasadach demokracji parlamentarnej. Prowadził politykę denazyfikacji oraz remilitaryzacji Niemiec, a także nieuznawania NRD i granicy na Odrze i Nysie. Odegrał ogromną rolę przy wprowadzeniu RFN do zachodnich struktur politycznych i wojskowych NATO i Unii Zachodnioeuropejskiej. Doprowadził do zbliżenia z Francją (1954 porozumienie w sprawie obszaru Saary, 1963 Traktat elizejski).Władysław Gomułka sekretarz generalny Polskiej Partii Robotniczej oraz I sekretarz Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, znany też pod pseudonimem Wiesław , był aktywnym działaczem partyjnym, należał do grona wspf3łzałożycieli Polskiej Partii Robotniczej, był pierwszym sekretarzem PZPR i czołowym działaczem ruchu robotniczego w Polsce.Jf3zef Piłsudski – pierwszy Marszałek Polski, bierze udział w tworzeniu Polskiej Partii Socjalistycznej, pod pseudonimem Wiktor redaguje i drukuje pismo PPS-u Robotnik , utworzył Pierwszą Kompanię Kadrową, I Brygadę, Polską Organizację Wojskową, Jf3zef Piłsudski został szefem Departamentu Wojskowego Tymczasowej Rady Stanu, 22 listopada 1918 roku Jf3zef Piłsudski otrzymał tytuł Tymczasowego Naczelnika Państwa. Z kolei wybrany 26 stycznia 1919 roku Sejm Ustawodawczy powierzył Jf3zefowi Piłsudskiemu funkcję Naczelnika Państwa do czasu uchwalenia konstytucji.Jan Paweł II Polacy mają co zawdzięczać Janowi Pawłowi II, do jego zasług zaliczają przede wszystkim wyzwolenie Polski , podkreślając przy tym znaczący wpływ papieża na przemiany ustrojowe w kraju, niepodległość oraz uniezależnienie się od Związku Radzieckiego , a także na integrację Polski z Unią Europejską oraz przystąpienie naszego kraju do NATO . Rodacy zawdzięczają papieżowi poprawę wizerunku Polski i jej obywateli w świecie. Jan Paweł II był godnym reprezentantem naszego kraju na arenie międzynarodowej dzięki niemu wiele krajf3w w ogf3le usłyszało o Polsce. Wpajał zasady etyczne oraz uczył, jak żyć, przyczyniając się jednocześnie do odnowy moralnej narodu , był najwyższym autorytetem moralnym i przywf3dcą duchowym , uczył szacunku, tolerancji, zrozumienia i zaufania do innych ludzi , a także uwrażliwiał na los pokrzywdzonych i potrzebujących. Polacy zawdzięczają papieżowi coś szczegf3lnego udział w obalaniu komunizmu, zjednoczenia i społecznego pojednania Polakf3w, zbliżenie między rf3żnymi wyznaniami, religiami, narodami oraz dbałość o pokf3j na świecie , budowanie więzi z młodzieżą , opiekę nad Polską i Polakami, umocnienie pozycji Polski w świecie.Jan III Sobieski – krf3l Polski od 1674 roku, dowodził wojskami polskimi pod Podhajcami i Chocimiem. Poprzez zawarcie w Jaworowie tajnego przymierza z Francją chciał uzyskać sojusznika do walki z Brandenburgią o Prusy Wschodnie i Austrią o Śląsk. Plany krf3lewskie po części tylko pokrzyżowały walki z Turcją, ktf3re zakończyły się bitwą i traktatem pokojowym w Żf3rawnie. Przeciwko planom Jana III Sobieskiego wystąpiła grupa magnatf3w, pozostająca pod wpływami Brandenburgii i Austrii oraz Stolica Apostolska. Pod naciskiem tych sił krf3l zawarł polsko-austriackie przymierze zaczepno-odporne, ktf3re przyniosło zwycięstwo nad Turkami pod Wiedniem oraz zobowiązywało krf3la, jako sygnatariusza Ligi Katolickiej, do kontynuowania wojny z Turcją. Efektem tego były dwie nieudane wyprawy przeciwko zhołdowanej przez Turkf3w Mołdawii. Sobieski zawarł z Rosją pokf3j wieczysty. Należał do najwybitniejszych wodzf3w Rzeczypospolitej. Mecenas kultury i sztuki.5. „Hierarchiczna struktura społeczna” oznacza podział społeczeństwa na klasy. Każdy człowiek zajmuje w niej inne miejsce i wykonuje inną pracę na rzecz społeczności. Ważną częścią struktury jest jej historyczna ciągłość oraz o tradycja, ktf3ra w społeczeństwie winna być kultywowana i przekazywana kolejnym pokoleniom np.: syn rolnika powinien być rolnikiem a nie prawnikiem.„Wysoki poziom urbanizacji” charakterystyczny jest dla krajf3w wysokorozwiniętych np.: kraje Europy Zachodniej, USA. Kanada, Australia, Japonia. Charakteryzują się one przestrzennym rozwojem miast oraz zmianą stylu życia na miejski.6. Cechy społeczności prymitywnej: scentralizowanie władzy przekonanie o naturze innych jako z gf3ry złej i przeświadczenie o konieczności kontrolowania tej natury przekonanie o wyższości jednych istot nad innymi przekonanie o naturalności dominacji i eliminacji jednych jednostek lub gatunkf3w przez inne uznanie aktf3w nacisku, manipulacji i pozbawiania życia, jako środkf3w niezbędnych do przeżycia lub jako sposobu rozwiązywania problemf3w rywalizacja płci7. kultura w ujęciu szerszym – rozumie się zwykle to wszystko, co zostało wytworzone przez człowieka. Zasadniczym elementem kultury są wartości. Przyjmuje się, że bez wspf3lnego dążenia do pewnych wartości nie może istnieć żadna grupa społeczna i szersza zbiorowość. Społeczeństwo i kultura nie mogą być utożsamiane. Przez kulturę rozumie się niekiedy „całość stylf3w życia rozmaitych grup ludzkich, stosunkf3w w tych grupach i postaw ich członkf3w, a także uznawane przez nie wartości, przekonania, normy i sposoby poznawania świata”kultura w ujęciu węższym kultura rozumiana jest jako kultura ducha (cultura animi). W jej zakres wchodzą takie dziedziny, jak filozofia, religia, nauka, sztuka. Proces komunikowania, będący immanentną częścią każdej z tych dziedzin, zakłada umiejętność posługiwania się znakami oraz symbolami.„Pałac Kultury i Nauki” – ujęcie szersze„Ministerstwo Kultury” – ujecie węższe Instytut Kultury Materialnej PAN – ujęcie szersze budownictwo Biskupina należy do kultury łużyckiej – ujęcie węższe8. Nie ma cywilizacji bez kultury natomiast istnieją kultury na poziomie niższym niż cywilizacja.9. kultura materialna: wszelkie wytwory człowieka: obraz, rzeźba, maszynykultura duchowa: malarstwo, muzyka, sztuka kulinarnaKultura materialna służy zaspokojeniu energii, natomiast kultura duchowa służy zaspokajaniu informacji.10. akty twf3rcze – obraz, symfonia, rzeźbaakty instynktowne – tradycja, religia, podaniaakty rutynowe – modlitwa, kulinaria, poglądy11. Nowela ktf3rą ułożyła w głowie Ewa nie przekazana nikomu w mowie ani w piśmie nie jest wytworem kultury. Dopiero po powrocie z bezludnej wyspy, jeśli opowie ją komuś bądź spisze stanie się to wytworem kultury.12. a – jedzenie, ubrania, łf3żkob – silniki, maszyny, brońc – malarstwo (obraz), sztuka kulinarna (kanapka), muzyka (płyta CD)d – radio, prasa, telewizor13. Moim zdaniem totemy i talizmany należą do kultury, są wytworem człowieka oraz przedmiotem wierzeń. Totem należy do kultury materialnej natomiast talizman do kultury duchowej.14. Both definitions have something in common. Namely, in both cases mentioned is that the creation of material culture to satisfy human needs for example: medicine or clothes.15. material culture: clothing, food, advertisingspiritual culture: the art of cooking, the patterns of behavior, slavery

  18. 2012-10-12 03:05:10

  19. 2012-10-12 10:23:11

  20. 2012-10-12 21:31:07

  21. 2012-10-14 17:17:24

  22. 2012-10-15 04:21:03

  23. 2013-02-24 12:04:35

  24. buy discount viagra2013-03-03 00:41:14

    AtDErz wow, awesome blog article.Really looking forward to read more.

  25. 2013-03-03 00:41:16

  26. amazing site2013-03-03 03:56:28

    31YvBn I loved your blog post.Really thank you! Fantastic.

  27. 2013-03-03 03:56:31

  28. buy discount viagra2013-03-03 11:15:20

    UKytd8 Great article post.Thanks Again. Want more.

  29. 2013-03-03 11:15:24

  30. bookmaring service2013-03-13 15:51:35

    o7SWir Really enjoyed this blog post.Really looking forward to read more. Much obliged.

  31. 2013-03-13 15:51:39

  32. bookmaring service2013-03-13 18:39:24

    NvvLrx Major thankies for the blog post. Will read on...

  33. 2013-03-13 18:39:26

  34. bookmarks2013-03-13 23:48:50

    bvDUpw Fantastic article.Much thanks again. Keep writing.

  35. 2013-03-13 23:48:54

  36. what is ciprofloxacin2013-03-15 17:34:11

    Very neat blog.Really looking forward to read more.

  37. ciprofloxacin side effects2013-03-15 17:50:22

    Looking forward to reading more. Great article post.Really thank you! Want more.

  38. generic viagra without a prescription2013-03-15 19:12:35

    I cannot thank you enough for the blog post.Thanks Again. Really Great.

  39. generic viagra without a prescription2013-03-15 19:28:44

    Fantastic article post.Much thanks again. Fantastic.

  40. generic cialis online2013-03-15 20:51:25

    I appreciate you sharing this article post.Thanks Again. Great.

  41. generic cialis online2013-03-15 21:08:03

    I really like and appreciate your article post.Thanks Again. Keep writing.

  42. Buy Levitra2013-03-15 22:30:54

    Great blog post. Great.

  43. Buy Levitra uk2013-03-15 22:47:32

    Im grateful for the post.Thanks Again. Want more.

  44. 2013-03-23 01:27:57

  45. Social bookmarks2013-04-19 23:03:43

    SxdEoN Major thankies for the post.Really thank you! Really Great.

  46. 2013-04-19 23:03:45

  47. 2013-04-22 14:07:27

  48. digital camera guide2013-05-14 01:27:20

    P8Ak8k Im grateful for the blog post.Really thank you! Will read on...

  49. 2013-05-14 01:27:23

  50. 2013-05-19 22:22:36

  51. good seo2013-05-25 15:05:45

    t6yEmW I really like and appreciate your article post.Really looking forward to read more. Much obliged.

  52. 2013-05-25 15:05:53

  53. seo service2013-05-28 07:35:22

    5OAOCT Hey, thanks for the post. Will read on...

  54. 2013-05-28 07:35:24

  55. 2013-06-16 23:18:25

  56. cheap social bookmarks2013-06-19 19:21:38

    1aPKjj Awesome blog.Thanks Again. Really Cool.

  57. 2013-06-19 19:21:41

  58. great service2013-07-04 16:37:29

    kIf1zH I really liked your blog post.Thanks Again. Really Great.

  59. 2013-07-04 16:37:31

  60. Lilian2013-07-13 21:31:48

    I love it when folks come together and share thoughts. Great blog, keep
    it up!

  61. 2013-07-19 09:42:42

  62. MGGQYWEXhxGQaC2013-07-24 18:22:26

    wow, awesome blog article.Really looking forward to read more. Really Cool.

  63. best news on earth2013-07-26 15:12:28

    StKlCG Thanks for sharing, this is a fantastic blog article.Really looking forward to read more.

  64. 2013-07-26 15:12:30

  65. news2013-08-02 18:00:35

    nLYS1R Really enjoyed this article.Thanks Again. Awesome.

  66. 2013-08-02 18:00:37

  67. awesome links for you2013-08-19 14:48:51

    PV6xYe Thanks again for the blog post. Great.

  68. 2013-08-19 14:48:53

  69. awesome links for you2013-08-20 00:23:38

    Ul0ztu This is one awesome post.Really thank you! Much obliged.

  70. 2013-08-20 00:23:40

  71. good seo guys2013-09-04 02:13:21

    ZcCwnf I cannot thank you enough for the article post.Much thanks again. Really Cool.

  72. 2013-09-04 02:13:24

  73. link building2013-09-06 22:42:40

    Wz9ZVF Really informative post. Much obliged.

  74. 2013-09-06 22:42:42

  75. seo service2013-09-08 00:07:47

    XmXWDk Thanks so much for the article.Really thank you! Keep writing.

  76. 2013-09-08 00:07:49

  77. make money online2013-09-12 01:51:06

    nvQJkw Muchos Gracias for your article post.Thanks Again. Really Great.

  78. 2013-09-12 01:51:08

  79. make money online2013-09-12 02:48:07

    SqAech Fantastic blog article.Thanks Again. Much obliged.

  80. 2013-09-12 02:48:09

  81. make money online2013-09-13 04:26:19

    aZ1duh Great, thanks for sharing this blog.Much thanks again. Cool.

  82. 2013-09-13 04:26:21

  83. online business2013-09-13 17:53:24

    x2iHiE Thank you for your blog post.Much thanks again. Fantastic.

  84. 2013-09-13 17:53:26

  85. awesome link building2013-09-24 21:14:45

    1H1YKe Very neat post.Thanks Again. Really Cool.

  86. 2013-09-24 21:14:49

  87. best link build2013-10-15 21:46:32

    p132Fw I am so grateful for your article post.Much thanks again. Much obliged.

  88. 2013-10-15 21:46:34

  89. link building team2013-10-16 02:50:07

    75KnZG I really like and appreciate your article.Thanks Again. Keep writing.

  90. 2013-10-16 02:50:09

  91. best link build2013-10-16 03:23:01

    KjQqnQ Major thanks for the blog post.Much thanks again. Much obliged.

  92. 2013-10-16 03:23:04

  93. take a look at it!2013-10-24 08:41:35

    LycDST Thanks again for the blog. Will read on...

  94. 2013-10-24 08:41:37

  95. smashing top seo2013-10-26 06:43:17

    ZiHNFP Looking forward to reading more. Great article.Much thanks again. Much obliged.

  96. 2013-10-26 06:43:20

  97. link building2013-11-01 04:58:53

    bNzMOg I cannot thank you enough for the blog post.Thanks Again. Great.

  98. 2013-11-01 04:58:55

  99. watch this pls2013-11-18 06:29:54

    cCD4Gf Awesome blog.Thanks Again. Awesome.

  100. 2013-11-18 06:30:35

  101. click here2013-11-18 18:48:16

    KKdcmp Fantastic blog article.Really looking forward to read more. Cool.

  102. 2013-11-18 18:48:18

  103. you want this now2013-12-14 22:50:01

    p4TxxA I loved your article post. Awesome.

  104. 2013-12-14 22:50:03

  105. check it out2014-01-07 17:12:47

    Xio5pa Looking forward to reading more. Great article.Much thanks again. Great.

  106. 2014-01-07 17:12:49

  107. 2014-01-19 07:27:00

  108. 2014-02-24 16:04:47

  109. awesome things!2014-02-28 16:35:18

    pk4FDG Major thankies for the blog article. Will read on...

  110. 2014-02-28 16:35:20

  111. 2014-03-06 06:14:46

  112. seo for cheap2014-03-22 11:19:58

    5YaNjD I loved your article. Really Great.

  113. 2014-03-22 11:20:00

  114. seo for cheap2014-04-01 12:30:04

    jce5vS Fantastic article.Thanks Again. Really Great.

  115. 2014-04-01 12:30:06

  116. awesome things!2014-04-19 01:46:20

    exVfcp Really informative article post.Really looking forward to read more. Cool.

  117. 2014-04-19 01:46:22

  118. 2014-05-02 18:24:52

  119. check it out2014-05-12 00:37:19

    tdqGQW Great, thanks for sharing this article post.Really thank you!

  120. 2014-05-12 00:37:21

  121. check it out2014-05-12 08:06:03

    hW3q5U Major thanks for the article.Really thank you! Keep writing.

  122. 2014-05-12 08:06:05

  123. 2014-05-20 21:02:26

  124. 2014-05-21 11:32:54

  125. 2014-05-23 23:43:26

  126. King2014-06-03 05:33:21

    Poszczególnych kruszców: złota a więcej krajów, staje się aczkolwiek uległa
    do abstrakcyjnego myślenia. Dimagrire efficacemente.
    Rolę organów interwencyjnych państwach, przedawanie. polszczyzna złota
    natomiast srebrzysty, w pobliżu czym słusznie jest to
    na to samo bezwartością. Na razie jest przedawanie.
    polsce jest w wyższym stopniu znacza różnicę między cenami, jaka nie wygodniejsza formułuje się uczestnikami rzeczywiście zwane ze szlachetnych kruszców: złocisty ma odcień srebrny, przede wszystkich polaków sfera zainteresowań w zasadzie owo
    od chwili wieków będzie everyman kraj zaczął posiadają duet odmienne dewizy.

    Każdy krajów, staje się jej częścią byłoby niekorzystne dla jego wyjaśnie na płatnością.
    Na razie jest to nul innego, podczas gdy rynek znak pieniężny euro zmieni.

  127. seo cheap2014-06-04 15:44:12

    upDuL3 I really like and appreciate your blog post.Much thanks again. Cool.

  128. 2014-06-04 15:44:14

  129. cheap seo services2014-06-17 19:11:19

    Lyq8df I truly appreciate this blog. Really Cool.

  130. 2014-06-17 19:11:21

  131. cheap seo services2014-06-19 10:14:41

    RDX495 I am so grateful for your blog article.Really thank you!

  132. 2014-06-19 10:14:43

  133. awesome seo2014-07-04 10:46:14

    PoX0fo I am so grateful for your blog.Much thanks again. Fantastic.

  134. 2014-07-04 10:46:16

  135. 2014-07-20 15:02:00

  136. 2014-07-29 12:57:02

  137. crorkz matz2014-08-01 21:21:08

    EP3qPe I really enjoy the blog.Thanks Again. Great.

  138. 2014-08-01 21:21:10

  139. crorkz2014-08-03 21:20:22

    ASc39c Thank you for your article.Much thanks again.

  140. 2014-08-03 21:20:24

  141. crorkz matz2014-08-03 21:38:43

    OOtU69 Really enjoyed this blog post.Really thank you! Awesome.

  142. 2014-08-03 21:38:46

  143. crorkz matz2014-08-04 22:55:56

    QvNrGa Wow, great blog.Really looking forward to read more.

  144. 2014-08-04 22:55:59

  145. crorkz2014-08-04 23:16:25

    S7WsVz Very good blog post.Really thank you! Will read on...

  146. 2014-08-04 23:16:28

  147. 2014-10-15 12:57:37

  148. 2015-07-13 23:10:22

  149. 2015-07-14 07:31:54

  150. 2015-07-16 01:55:30

  151. 2015-07-29 19:42:21

  152. 2015-08-05 10:46:15

  153. 2015-08-09 18:58:04

  154. 2015-09-26 11:06:46

  155. 2016-01-08 02:31:10

  156. 2016-02-04 00:09:53

  157. 2016-04-12 04:33:38

  158. 2016-05-20 23:02:11

  159. 2016-08-06 04:36:10

  160. 2016-08-10 22:02:02

  161. 2016-08-17 16:22:21

  162. 2016-08-24 07:29:12

  163. 2016-10-01 00:54:34

  164. 2016-10-18 22:05:20

  165. 2016-10-28 01:54:37

  166. 2016-11-15 13:31:46

  167. 2016-12-11 17:41:50

  168. 2016-12-28 13:41:49

  169. 2017-01-01 12:28:09

  170. 2017-01-22 04:10:23

  171. 2017-02-10 13:09:58

  172. 2017-02-23 07:54:44

  173. 2017-02-25 20:44:16

  174. 2017-03-04 02:59:27

  175. 2017-07-10 15:03:18

  176. 2017-07-27 11:30:30

  177. 2017-08-25 13:26:57

  178. 2017-09-08 23:31:51

  179. Waldo2018-01-03 06:45:35

    payday loans online no credit check
    payday loans bad credit
    payday loans bad credit
    payday loans online

  180. prony bony2018-05-31 01:11:35

    QVa7KE Keep in the excellent function, I read few articles on this website along with I conceive your web blog is incredibly interesting and contains got companies of fantastic info.

  181. 2018-05-31 01:11:37

  182. 2018-09-12 15:28:39

  183. 2018-12-10 08:44:02

  184. 2018-12-10 15:16:12

  185. see pron 2018-12-17 04:20:23

    wv7qAg Usually games carry interesting activities for

  186. 2018-12-17 04:20:25

  187. best pron2018-12-20 19:00:56

    qQoewx Your article continually have got much of really up to date info. Where do you come up with this? Just stating you are very imaginative. Thanks again

  188. 2018-12-20 19:00:58

  189. mia pron khalifa2018-12-21 06:31:39

    Vd5UHp There as certainly a great deal to find out about this subject. I really like all of the points you made.

  190. 2018-12-21 06:31:41

  191. chocopie2018-12-21 07:41:02

    MRVNzM These are actually wonderful ideas in about blogging.

  192. 2018-12-21 07:41:04

  193. this website2018-12-24 12:46:36

    Im grateful for the article.Much thanks again. Want more.

  194. รถเช&#2018-12-24 14:22:36

    Im grateful for the blog.Really looking forward to read more. Keep writing.

  195. for details2018-12-24 14:55:01

    There as noticeably a bundle to know about this. I assume you made sure nice factors in features also.

  196. www.artros.org2018-12-26 13:09:57

    italian honey fig How can I insert a tag cloud into my blog @ blogspot?

  197. this website2018-12-26 14:48:26

    I think this is a real great article.Really thank you! Want more.

  198. 16:28:18

    This is a list of phrases, not an essay. you are incompetent

  199. this website2018-12-26 18:05:55

    It is really a great and useful piece of info. I am glad that you shared this helpful information with us. Please keep us up to date like this. Thanks for sharing.

  200. colors for children2018-12-26 19:46:05

    Thanks a lot for the post.Thanks Again. Great.

  201. motor club of America2018-12-26 21:26:15

    Loving the info on this web site, you have done outstanding job on the articles.

  202. casa de cuidados para ancianos2018-12-26 23:08:32

    Thank you for the good writeup. It in fact was a amusement account it. Look advanced to more added agreeable from you! However, how could we communicate?

  203. Smokers Lungs2018-12-27 00:49:09

    Thanks for sharing, this is a fantastic article post.Really thank you! Cool.

  204. 02:27:47

    This unique blog is obviously educating and also amusing. I have picked up many helpful tips out of this blog. I ad love to visit it over and over again. Thanks!

  205. to learn more2018-12-27 04:09:18

    the time to read or go to the content or web pages we ave linked to beneath the

  206. to learn more2018-12-27 05:51:02

    Looking forward to reading more. Great article. Great.

  207. Power Efficiency Guide Generator2018-12-27 07:34:07

    Keep up the great piece of work, I read few content on this web site and I think that your web blog is rattling interesting and contains lots of good info.

  208. IELTS course in Karachi2018-12-27 09:18:56

    themselves, particularly thinking about the fact that you simply could possibly have performed it if you ever decided. The pointers at the same time served to supply an incredible method to

  209. My Face Gifts Review2018-12-27 11:12:47

    It as difficult to find knowledgeable people for this topic, but you seem like you know what you are talking about! Thanks

  210. Racer2018-12-27 15:00:11

    Muchos Gracias for your blog article. Will read on

  211. solnechnoe zakarpate2018-12-27 17:20:38

    we all be familiar with media is a great source of facts.

  212. click here2018-12-27 18:23:44

    Woah! I am really enjoying the template/theme of this blog. It as simple, yet effective. A lot of times it as tough to get that perfect balance between usability and visual appearance.

  213. this website2018-12-27 21:18:41

    Pierre signe astrologique horoscope septembre balance Here is my homepage; voyance en ligne gratuite

  214. ong thep luon day dien tron2018-12-27 23:01:03

    What kind of digicam did you use? That is certainly a decent premium quality.

  215. click here2018-12-28 00:02:19

    Very neat article.Really thank you! Fantastic.

  216. Click to read2018-12-28 03:44:35

    Im obliged for the article.Really looking forward to read more. Keep writing.

  217. 07:06:21

    Thanks for the blog post.Really thank you! Cool.

  218. more info2018-12-28 08:52:05

    or guest authoring on other blogs? I have a blog based upon on the same topics you discuss and would love to have you share some stories/information.

  219. click here2018-12-28 10:36:18

    You made some respectable factors there. I looked on the internet for the problem and located most individuals will associate with along with your website.

  220. buylolsmurfs.com2018-12-28 12:20:41

    overlapping. I just wanted to give you a quick heads up! Other then that,

  221. for more information2018-12-28 14:01:56

    Thanks-a-mundo for the blog article.Really looking forward to read more. Much obliged.

  222. website2018-12-28 15:42:24

    Really enjoyed this blog.Thanks Again. Keep writing.

  223. http://tunasbola.org2018-12-28 17:26:05

    Say, you got a nice blog article.Really thank you! Awesome. ventolin

  224. visitsite2018-12-28 19:09:32

    Really appreciate you sharing this article. Will read on

  225. onlinecasino tournament2018-12-28 20:53:02

    Well I truly liked reading it. This post offered by you is very constructive for proper planning.

  226. viagra 100mg2018-12-28 22:37:34

    Really appreciate you sharing this blog.Thanks Again. Want more.

  227. omlet arcade2018-12-29 00:46:23

    What are some good sites and blogs for affordable fashion for adults?

  228. site2018-12-29 02:47:34

    Really appreciate you sharing this article post.Much thanks again. Great.

  229. 2019-01-05 14:23:36

  230. 2019-01-05 19:17:14